कान्तिपुर मिडिया ग्रुपले विराटनगरमा आयोजना गरेको ‘उज्यालो पूर्व : सम्भावनाबाट समृद्धितर्फ’ कार्यक्रममा उनले सरकारको आर्थिक दृष्टि, अघि बढाएका सुधार र निजी क्षेत्रसँगको साझेदारीसम्बन्धी विषयहरू प्रस्तुत गरेका हुन् ।
विराटनगर — अर्थतन्त्र सुधारका लागि अर्थमन्त्री वाग्लेले ८ बुँदा अघि सारेका छन् । कान्तिपुर मिडिया ग्रुपले विराटनगरमा आयोजना गरेको ‘उज्यालो पूर्व : सम्भावनाबाट समृद्धितर्फ’ कार्यक्रममा उनले सरकारको आर्थिक दृष्टि, अघि बढाएका सुधार र निजी क्षेत्रसँगको साझेदारीसम्बन्धी विषयहरू प्रस्तुत गरेका हुन् ।
उनले ती ८ बुँदालाई संकटको व्यवस्थापनसँगै सुधारको यात्रा, रूपान्तरणकारी बजेटदेखि निरन्तर आर्थिक सुधारसम्म, अब निजी क्षेत्रले पनि लगानीको गियर बदल्नुपर्छ, सुशासनको आर्थिक लाभ अब निजी क्षेत्रले लिनुपर्छ, लगानीको सुरक्षा र विश्वासको वातावरण, अबको चार महिना : सुधारलाई परिणाममा बदल्ने समय, उत्पादन लागत घटाउने, रोजगारी बढाउने र मूल्यवृद्धिको दबाब कम गर्ने र उज्यालो पूर्व : नयाँ औद्योगिक यात्राको सम्भावनामा समेटेका छन् ।
कार्यक्रममा उनले सरकारको जिम्मेवारी सम्हाल्दा अर्थतन्त्रका चुनौती सामान्य नरहेको र लामो समयदेखिको आर्थिक शिथिलता, कमजोर निजी लगानी, उत्पादनशील क्षेत्रको सीमित विस्तार, रोजगारीका अपर्याप्त अवसर र आर्थिक संस्थाप्रतिको घट्दो विश्वास सरकारका सामु रहेको बताए । सरकारले एकैसाथ दुईवटा जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपरेको उनले बताए । तत्कालीन संकट सम्हाल्ने र अर्थतन्त्रलाई दीर्घकालीन रूपमा कमजोर बनाइरहेका संरचनागत समस्याको समाधान गर्ने । संकटका बीच पनि सरकारले सुधारको गति नरोकेको र आर्थिक स्थायित्व कायम राख्दै लगानीको विश्वास फर्काउने, सार्वजनिक संस्थाको कार्यशैली बदल्ने र उत्पादनशील अर्थतन्त्रको आधार निर्माण गर्ने प्रयास बढाएको उनले बताए ।
सरकारले चालु आर्थिक वर्षको बजेटलाई नियमित आय–व्ययको दस्ताबेजमा सीमित नराखेको र त्यसलाई आर्थिक रूपान्तरणको आधार बनाउने प्रयास गरेको मन्त्री वाग्लेले बताए । यस्तै, कर प्रणालीलाई सरल र प्रतिस्पर्धी बनाउने, उद्योगको उत्पादन लागत घटाउने, लगानी प्रक्रियाका अवरोध हटाउने, सार्वजनिक निर्माण प्रणालीमा सुधार गर्ने, वित्तीय क्षेत्रलाई सुदृढ बनाउने र नयाँ आर्थिक सम्भावनालाई प्रोत्साहन गर्ने दिशा बजेटले लिएको उनले बताए । सरकारले अर्थतन्त्रमा केही समयका लागि उत्साह सिर्जना गर्नु मात्र नभई लगानी र उत्पादनलाई निरुत्साहित गर्दै आएका संरचनागत समस्याको समाधान गर्नु रहेको बताए ।
यस्तै, उनले अब निजी क्षेत्रले पनि लगानीको दिशा र व्यावसायिक सोचमा परिवर्तन ल्याउनुपर्ने बताए । आयात गरेर बेच्ने गतिविधि मात्र विस्तार हुँदै जाने र स्वदेशभित्र उत्पादन, प्रशोधन, नवप्रवर्तन तथा निर्यात अपेक्षित रूपमा नबढ्ने हो भने अर्थतन्त्रको आधार बलियो नबन्ने उनले बताए । अब व्यापारको विस्तारसँगै उत्पादनको विस्तार हुनुपर्ने उनले बताए । कार्यक्रममा उनले सरकारले लगानी गर्न पहुँच नचाहिने, नियम पालना मात्रै गरे पुग्ने अवस्था बनाइरहेको बताए । उनले भने, 'व्यवसाय विस्तार गर्न अनुचित प्रभाव होइन, क्षमता र प्रतिस्पर्धा निर्णायक हुन्छ । हामी सुशासनको लाभ लगानीकर्ता, उद्यमी, श्रमिक र आम नागरिकसम्म पुर्याउन चाहन्छौँ ।'
अर्थमन्त्री वाग्लेले कुनै उद्योग वा व्यवसायले असुरक्षाको अनुभूति गरेको छ भने त्यसलाई सम्बोधन गर्न सरकार तयार रहेको पनि बताए । कानुनको परिधिभित्र आवश्यक सुरक्षा र प्रशासनिक सहजीकरण उपलब्ध गराउनु सरकारको दायित्व भएको र सबै उद्यमका लागि समान अवसर, निष्पक्ष प्रतिस्पर्धा र सुरक्षित लगानीको वातावरण चाहेको बताए । यस्तै, उनले अबको चार महिना आर्थिक सुधार अभियानका लागि विशेष महत्त्वपूर्ण हुने बताए । बजेटले तय गरेको दिशा, पुँजीबजार सुधारका प्रतिबद्धता, आउँदै गरेको आर्थिक प्याकेज र त्यसपछिका कानुनी तथा नीतिगत परिवर्तनलाई कार्यान्वयनमा लैजान सरकारले यो अवधिमा विशेष जोड दिएको उनको भनाइ छ ।
उनले कोशी प्रदेशमा कृषि, उद्योग, जलविद्युत्, पर्यटन र सीमापार व्यापारका महत्त्वपूर्ण सम्भावना रहेको तर यी सम्भावनालाई आर्थिक उपलब्धिमा बदल्न उत्पादन, पूर्वाधार, प्रविधि र बजारबीच प्रभावकारी सम्बन्ध निर्माण गर्नुपर्ने बताए । उनले विराटनगरको औद्योगिक विरासतलाई नयाँ पुस्ताको उत्पादनसँग जोड्न, कृषि उत्पादनलाई प्रशोधन, भण्डारण, गुणस्तर प्रमाणीकरण र निर्यातसँग जोड्न, जलविद्युत्लाई विद्युत् बिक्रीको स्रोतमा मात्र सीमित नराखी औद्योगिक प्रतिस्पर्धात्मक क्षमताको आधार बनाउन र पूर्वी नेपालको भौगोलिक अवस्थिति तथा सीमापार व्यापारिक सम्पर्कलाई उत्पादन र निर्यात विस्तारका लागि उपयोग गर्न सकिने बताए ।