काठमाण्डौ । नेपालको सेयर बजारमा सूचीकृत उत्पादन तथा प्रशोधन समूहका कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था विश्लेषण गर्दा नाफा आर्जनमा केही ठूला कम्पनीको दबदबा देखिएको छ। समूहका १६ कम्पनीमध्ये १२ वटा नाफामा र चारवटा घाटामा रहेका छन्। समग्र नाफा सकारात्मक देखिए पनि कम्पनीगत प्रदर्शनमा ठूलो अन्तर देखिएको छ।
उपलब्ध वित्तीय विवरणअनुसार समूहका १६ कम्पनीले कुल १८ अर्ब ९७ करोड ५३ लाख रुपैयाँभन्दा बढी सञ्चालन आम्दानी गरेका छन्। यस अवधिमा ती कम्पनीहरुको कुल खुद नाफा १ अर्ब ३९ करोड ५७ लाख रुपैयाँ रहेको छ। १६ कम्पनीमध्ये नाफामा रहेका १२ कम्पनीले मात्रै १ अर्ब ७१ करोड २१ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको छ । तर घाटामा रहेका ४ कम्पनीको संयुक्त नाफाबाट घाटा कटौती गर्दा समग्र नाफा १ अर्ब ७१ करोड हुन जान्छ ।
सबैभन्दा बढी नाफा कमाउने कम्पनी बोटलर्स नेपाल (तराई) रहेको छ। कम्पनीले ३४ करोड ७५ लाख रुपैयाँभन्दा बढी खुद नाफा आर्जन गरेको छ। दोस्रो स्थानमा रहेको बोटलर्स नेपाल (बालाजु) ले ३४ करोड २४ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको छ।
यी दुई कम्पनीको मात्रै संयुक्त खुद नाफा करिब ६९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यो समूहका सबै १६ कम्पनीको कुल खुद नाफाको करिब ४० प्रतिशत हो।
तेस्रो स्थानमा रहेको रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सले ३० करोड ४८ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। त्यस्तै युनिलिभर नेपालले २५ करोड २३ लाख र हिमालयन डिस्टिलरीले २१ करोड ४९ लाख रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेका छन्।
सर्वोत्तम सिमेन्टले १० करोड ३९ लाख र शिवम् सिमेन्टले ७ करोड ६ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएका छन्।
सिमेन्ट उद्योगको प्रदर्शन मिश्रित, पाल्पा सिमेन्ट सबैभन्दा बढी घाटामा
उत्पादन तथा प्रशोधन समूहभित्र सिमेन्ट उद्योगहरूको वित्तीय प्रदर्शनमा उल्लेख्य अन्तर देखिएको छ। सर्वोत्तम सिमेन्ट र शिवम् सिमेन्ट नाफामा रहँदा घोराही सिमेन्ट र पाल्पा सिमेन्ट भने ठूलो घाटामा देखिएको छ।
त्यस्तै, घोराहीले १६ करोड १५ लाख रुपैयाँ घाटा ब्यहोरेको छ भने पाल्पा सिमेन्टले १३ करोड ७६ लाख रुपैयाँ खुद घाटा व्यहोरेको छ। यो समूहका कम्पनीहरूमध्येकै सबैभन्दा ठूलो घाटा हो। त्यस्तै ओम मेगाश्री फर्मास्युटिकल्सले १ करोड २३ लाख र सागर डिस्टिलरीले करिब ४९ लाख रुपैयाँ खुद घाटा व्यहोरेका छन्।
यी ४ कम्पनीको संयुक्त घाटा करिब ३१ करोड ६४ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
वित्तीय विवरणमा अर्को रोचक पक्ष कम्पनीको सञ्चालन आम्दानी र खुद नाफाबीचको अन्तर हो।
बोटलर्स नेपाल (बालाजु) ले सबैभन्दा बढी ३ अर्ब ७७ करोड रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गर्दा रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सको आम्दानी ३ अर्ब २० करोड रुपैयाँ रहेको छ। बोटलर्स नेपाल (तराई) ले २ अर्ब ८३ करोड र सर्वोत्तम सिमेन्टले २ अर्ब २० करोड रुपैयाँभन्दा बढी सञ्चालन आम्दानी गरेका छन्।
तर युनिलिभर नेपालले करिब २२ करोड ४३ लाख रुपैयाँ मात्रै सञ्चालन आम्दानी गरेर २५ करोड २३ लाख रुपैयाँ खुद नाफा देखाएको छ। सञ्चालन आम्दानीभन्दा खुद नाफा बढी देखिनुले अन्य आम्दानी वा वित्तीय विवरणका थप शीर्षकको भूमिका रहेको हुन सक्ने संकेत गर्छ। यसको वास्तविक कारण पुष्टि गर्न कम्पनीको विस्तृत आय विवरण अध्ययन गर्नुपर्ने हुन्छ।
ईपीएसमा युनिलिभरको अग्रता, सेयर मूल्यमा पनि सबैभन्दा महँगो
प्रतिसेयर आम्दानी (ईपीएस) का आधारमा युनिलिभर नेपाल सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ। कम्पनीको ईपीएस १ हजार ६७८ रुपैयाँ रहेको छ भने सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४७ हजार ९०० रुपैयाँ पुगेको छ।
बोटलर्स नेपाल (तराई) को ईपीएस १ हजार १४९ रुपैयाँ र सेयर मूल्य १२ हजार ७० रुपैयाँ रहेको छ। बोटलर्स नेपाल (बालाजु) को ईपीएस ६३७ रुपैयाँ र सेयर मूल्य १४ हजार रुपैयाँ छ।
यसको विपरीत ठूलो कारोबार गर्ने केही कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी भने तुलनात्मक रूपमा निकै कमजोर छ।
घोराही सिमेन्टको ईपीएस ३.२१ रुपैयाँ, शिवम् सिमेन्टको ५.०५ रुपैयाँ र सर्वोत्तम सिमेन्टको ७.९६ रुपैयाँ रहेको छ। यसले कम्पनीको कारोबार र नाफाको आकार मात्रै नभई प्रतिसेयर प्रतिफल पनि लगानी विश्लेषणमा महत्त्वपूर्ण रहेको देखाउँछ।
उत्पादन तथा प्रशोधन समूहको तथ्याङ्कले एउटै समूहका कम्पनीहरूबीच पनि नाफा आर्जन क्षमता, प्रतिसेयर आम्दानी, वित्तीय संरचना र बजार मूल्यमा ठूलो अन्तर रहेको देखाएको छ।
विशेषगरी ठूला ब्रान्ड र स्थापित व्यवसाय भएका केही कम्पनीको नाफामा बलियो उपस्थिति देखिँदा अन्य कम्पनीको वित्तीय प्रदर्शन कमजोर छ।
यस्तो अवस्थामा लगानीकर्ताले सेयर मूल्य बढेको वा कम्पनीको आम्दानी धेरै भएको आधारमा मात्रै लगानी निर्णय लिनुभन्दा खुद नाफा, प्रतिसेयर आम्दानी, नेटवर्थ, ऋणको अवस्था र दीर्घकालीन व्यावसायिक सम्भावनाको तुलनात्मक अध्ययन गर्नुपर्ने देखिन्छ।
समग्रमा उत्पादन तथा प्रशोधन समूहको नाफा सकारात्मक भए पनि यसको ठूलो हिस्सा सीमित कम्पनीमा केन्द्रित हुनु र केही कम्पनी घाटामा रहनुले समूहका सबै कम्पनीलाई एउटै दृष्टिकोणबाट मूल्याङ्कन गर्न नमिल्ने स्पष्ट संकेत गरेको छ।
सीमित आपूर्तिका कम्पनीको मूल्य उच्च !
उत्पादन तथा प्रशोधन समूहका कम्पनीहरूको कारोबारयोग्य सेयर संख्या विश्लेषण गर्दा बजारमा उपलब्ध सेयरको आपूर्तिमा ठूलो असमानता देखिएको छ। युनिलिभर नेपाल र बोटलर्स नेपालका दुवै कम्पनीको कारोबारयोग्य सेयर दुई लाख कित्ताभन्दा कम छ। यी तीनै कम्पनीको सेयर मूल्य भने प्रतिकित्ता १२ हजार रुपैयाँभन्दा माथि छ।
यसको विपरीत शिवम् सिमेन्ट र घोराही सिमेन्टको कारोबारयोग्य सेयर संख्या पाँच करोड कित्ताभन्दा बढी छ। तर दुवै कम्पनीको सेयर मूल्य एक हजार रुपैयाँभन्दा कम छ।
यो तथ्याङ्कले उत्पादनमूलक कम्पनीहरूको मूल्य निर्धारणमा वित्तीय प्रदर्शनसँगै बजारमा उपलब्ध सेयरको आपूर्ति पनि महत्त्वपूर्ण हुने संकेत गर्छ। सीमित फ्लोट भएका कम्पनीमा सामान्य मागको परिवर्तनले समेत मूल्यमा उल्लेख्य प्रभाव पार्न सक्छ भने ठूलो फ्लोट भएका कम्पनीमा मूल्य बढाउन निरन्तर र पर्याप्त खरिद माग आवश्यक पर्न सक्छ।
अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया छैन। पहिलो प्रतिक्रिया तपाईंको हुन सक्छ।