Trending
Prev Story
Next Story

सिमरामाथि सधैं जहाजको घुइँचो किन ? नेपाललाई भैरहवा, नेपालगञ्ज र महेन्द्रनगरको एअररुट किन अनिवार्य छ ?

Onlinekhabar •
November 20, 2026 • 12:00 PM
3
3 reads 0 reactions 4 comments

६ मंसिर, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन शाहको बहुप्रतीक्षित भारत भ्रमण आइतबारबाट सुरु हुँदैछ । भ्रमण अवधिभर नेपालको उड्डयन क्षेत्रको नजर प्रधानमन्त्री शाहमा केन्द्रित हुनेछ । किनभने हवाई प्रवेश बिन्दु थप्ने विषय एक पटक फेरि नेपाल–भारतबीचको …

1 / 4
Swipe Photos

नेपालले डेढ दशकभन्दा लामो समयदेखि नयाँ हवाई प्रवेश बिन्दु थप्ने प्रयास गर्दै आएको छ । काठमाडौँको यो प्रस्ताव दिल्लीले स्वीकार नगर्दा नेपाल ‘ल्यान्डलक्ड’ मात्र होइन, झन्डै ‘एयररुट लक्ड’ मुलुक समेत बन्न पुगेको छ ।

६ मंसिर, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन शाहको बहुप्रतीक्षित भारत भ्रमण आइतबारबाट सुरु हुँदैछ । भ्रमण अवधिभर नेपालको उड्डयन क्षेत्रको नजर प्रधानमन्त्री शाहमा केन्द्रित हुनेछ । किनभने हवाई प्रवेश बिन्दु थप्ने विषय एक पटक फेरि नेपाल–भारतबीचको प्रमुख द्विपक्षीय एजेन्डा बन्न पुगेको छ ।

नेपालले डेढ दशकभन्दा लामो समयदेखि नयाँ हवाई प्रवेश बिन्दु थप्ने प्रयास गर्दै आएको छ । काठमाडौंको यो प्रस्ताव दिल्लीले स्वीकार नगर्दा नेपाल ‘ल्यान्डलक्ड’ मात्र होइन, झण्डै ‘एयररुट लक्ड’ मुलुक समेत बन्न पुगेको छ ।

नेपालमा अहिले दैनिक १ सय देखि ११५ वटासम्म अन्तर्राष्ट्रिय उडान–अवतरण हुन्छन् । सिजन अनुसार यो संख्या तलमाथि हुन्छ । विमान आउजाउ गर्ने निश्चित मार्ग छन् । नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि सात वटा निकास बिन्दु (एक्जिट प्वइन्ट) छन् । महेन्द्रनगर, भैरहवा, सिमरा, जनकपुर, विराटनगर, काँकडभिट्टा र तुम्लिङटार हुँदै जहाज बाहिरिन्छन् ।

तर जहाज नेपाल प्रवेश गर्ने बिन्दु (इन्ट्री प्वइन्ट) भने तीन वटा मात्र छन् । भुटानका जहाज मेची–तुम्लिङटार बिन्दुबाट आउँछन् । चीनका विमान सगरमाथा क्षेत्रबाट आउँछन् । यसलाई ल्हासा रुट पनि भनिन्छ ।

त्यसबाहेक, अन्य सबै ठाउँबाट नेपाल आउने जहाज भारतीय आकाश हुँदै सिमरा आएर मात्र नेपाल प्रवेश गर्न पाउँछन् । बंगलादेश, मलेसिया, सिंगापुर,  थाइल्यान्ड, हङकङसहित पूर्वी गन्तव्यबाट आउने सबै जहाजले सोही रुट पच्छ्याउनु पर्छ । त्यस्तै भारतीय सहरहरू दिल्ली, मुम्बई, बेङ्लुरु तथा  खाडीका देशहरू युएई, कतार, साउदी, कुवेतदेखि पश्चिम एसियाको टर्कियबाट आउने जहाज पनि सिमराबाट मात्र नेपाल प्रवेश गर्छन् ।

त्यसकारण नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय उडान सिमरा प्रवेश बिन्दुमै निर्भर छ । ८८ प्रतिशत जहाज सिमराकै बाटो नेपाल भित्रिने गरेको नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणको पछिल्लो दुई वर्षको तथ्यांकले देखाउँछ ।

सिमरा मार्गमा रहेको यो अत्यधिक निर्भरताले नेपालको उड्डयनका लागि मुख्यगरी तीन वटा समस्या जन्माएको छ । एक, काठमाडौंको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको आकाशमा ट्राफिक जाम हुँदा सिमरामाथि साँघुरो क्षेत्रमा धेरै वटा जहाज होल्ड गर्नुपर्ने समस्या छ । वैकल्पिक प्रवेश मार्ग हुने हो भने त्यसरी जहाज होल्ड गर्ने ठाउँ फराकिलो हुने थियो ।

दोस्रो, सिमरामा मात्र इन्ट्री रुट हुँदा त्रिभुवन विमानस्थलभन्दा बढी भैरहवास्थित गौतमबुद्ध र पोखरा विमानस्थलमा जाने जहाजलाई असर परिरहेको छ । दिल्ली, मुम्बई वा खाडीबाट भैरहवा आउने जहाज पनि पहिले सिमराबाट भित्र आएर यूटर्न लिई भैरहवा जानुपर्छ । अहिले पश्चिम नेपालबाट सिमरा हुँदै नेपाल प्रवेश गरेर भैरहवा जाने जहाजले १९० नटिकल माइल (३ सय किलोमिटर) हाराहारी थप दूरी उड्नु पर्छ । पोखरा जाने जहाजलाई १४५ नटिकल माइल फेरो पर्छ । जसलाई पार गर्न ठूला जहाजलाई २० मिनेट भन्दा बढी समय लाग्छ ।

यसरी जहाजले फन्को मार्नुपर्दा समय र इन्धन दुवै अनावश्यक खर्च भइरहेको छ । महेन्द्रनगरबाट सिधै काठमाडौं आउन पाए समय र इन्धन बचत हुन्छ । उसै पनि यतिबेला हवाई इन्धनको मूल्य आकाशिएको छ ।

अर्कोतिर, नेपाली आकाशमा विदेशी जहाज उड्दा पनि नेपाललाई आम्दानी हुन्छ । अहिले नेपालले सिमरादेखि काठमाडौंसम्मको छोटो दूरीको शुल्क मात्र पाउँछ । तर, विदेशी जहाज महेन्द्रनगर वा नेपालगञ्जबाट प्रवेश गर्न पाउने हो भने नेपालको त्यो आय बढ्ने थियो ।

त्यसो त, भारतले पोखरा र भैरहवा विमानस्थलका लागि अलगअलग एअर रुट दिइराख्नु पर्दैन । भैरहवाको हकमा भारतीय आकाशको प्रयोगसम्बन्धी सम्झौता आवश्यक छ । पोखराको हकमा महेन्द्रनगर वा भैरहवा जुन रुटबाट इन्ट्री दिए पनि जहाज आवतजावत सजिलो हुन्छ । सोही कारण तत्कालका लागि महेन्द्रनगर रुटबाट विमान प्रवेश अनुमति लिने प्रयास गरिरहेको छ ।

यहाँबाट नेपालले ३० हजार फिटभन्दा माथिको इन्ट्री रुट देऊ भनेको हो । भारतले यसअघि कम उचाइको मात्र अनुमति दिन सहमति जनाएको पनि थियो । तर, त्यो नेपालको हकमा काम लागेन । किनकि, ठूला जहाजहरू सामान्यतया ३० हजार फिटभन्दा माथिको उचाइमा उड्छन् । यी जहाज महेन्द्रनगरबाटै १४–१५ हजार फिटमा झारेर नेपाली आकाशमा उड्न आर्थिक र प्राविधिक पक्षले उपयुक्त हुँदैन ।

नेपाल र भारतका अधिकारीहरूबीच प्राविधिक तहमा महेन्द्रनगर रुटलाई दुईतर्फी बनाउन धेरै पटक छलफल भएका छन् । भारतले सन् २०१८ मा कम उचाइमा उड्ने जहाजहरूलाई मात्र दुईतर्फी दिने प्रस्ताव गरेको थियो । जुन एटीआर स्तरका जहाजहरूका लागि मात्र उपयुक्त थियो । त्यसले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय उडानको आवश्यकता पूरा हुने थिएन । त्यही प्रस्ताव समेत औपचारिक कार्यान्वयनमा आएन ।

सन् २०२३ मा १५ देखि २४ हजार फिटसम्मको उचाइमा उड्ने जहाजलाई अनुमति दिन सकिने संकेत भारतले गरेको थियो । यसमा पनि औपचारिक सहमति भएन । यो रुटमा बढी उचाइमा उड्ने जहाजहरूले प्रवेश अनुमति पाएमा मात्र नेपालका लागि फाइदा हुन्छ । किनकि बढी क्षमताका जहाज बढी उचाइमा उड्दा कम इन्धन खपत हुन्छ । जसले सञ्चालन खर्च कम हुन्छ । नेपालमा अवतरण नगरी नेपाली आकाश हुँदै जाने वायुसेवाका लागि समेत बढी उचाइको अनुमति आवश्यक पर्छ ।

पूर्वबाट सिमरा हुँदै छिर्ने जहाज भैरहवा आउन सहजै छ । महेन्द्रनगरबाट प्रवेश बिन्दु पाएमा जहाज पश्चिम तिरबाट आउने जहाजलाई सजिलो हुन्छ । तर, प्राविधिक कारणले जहाज उडान–अवतरण गर्दा ओभरसुट गर्नुपर्ने अवस्था आयो, अथवा आकाशमा होल्ड गर्नुपर्ने वा नजिकको विमानस्थल प्रयोग गर्नु पर्ने अवस्था आयो भने भारतीय आकाश प्रयोग गनुपर्ने हुन्छ ।

त्यस्तै, भैरहवा विमानस्थलमा अवतरण गर्न एप्रोच पाथ (जहाजले उचाइ घटाउने क्षेत्र) भारतीय आकाशमा पर्छ । त्यसका लागि नेपाल र भारतबीच भारतीय आकाश प्रयोग अनुमतिसम्बन्धी सम्झौता हुनुपर्छ । किनकि सम्झौता नभए हरेक उडानपिच्छे त्यस्तो अनुमति लिइराख्नु पर्छ । जुन आकाशलाई एप्रोच पाथ मानिन्छ, त्यस आसपास उडानमा असर पुग्ने वा जोखिम हुने कुनै अवरोध हुनु हुँदैन ।

भैरहवा बढी हुस्सु लाग्ने विमानस्थल हो । सोहीकारण यहाँको विमानस्थलमा इन्स्ट्रुमेन्ट ल्यान्डिङ सिस्टम (आईएलएस) जडान गरिएको छ । यसले पनि भारतसँगको सम्झौता अनिवार्य बनाएको छ ।

इन्स्ट्रुमेन्ट ल्यान्डिङ सिस्टम विमानस्थलमा भिजिबिलिटी कम भएको समयमा उपयोगमा आउँछ । भैरहवा विमानस्थल नेपाल–भारत सीमाबाट मात्र ५ किलोमिटर हाराहारीमा मात्र छ । यो प्रणाली प्रयोग गरी जहाजहरू अवतरण गराउँदा, उडाउँदा वा आकस्मिक अवस्थामा फन्को लगाउन परेमा स्वतः भारतीय हवाई क्षेत्रमा जहाज प्रवेश गर्छ ।

अर्कोतिर, अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन संगठनको नियम अनुसार कुनै देशको हवाई प्रणाली वा उपकरणले अर्को मुलुकको हवाई ट्राफिक तथा सञ्चार प्रणालीमा अवरोध गर्नु हुँदैन । त्यस्तो अवस्था हुने भए दुई मुलुकबीच सम्झौता, सहमति भएको हुनुपर्छ । आईएलएसको कभरेज १५-२० नटिकल माइलसम्म फैलने र त्यसले जहाजलाई विमानस्थलसम्म डोर्‍याउने भएकाले यसको सिग्नल स्वतः भारतीय हवाई क्षेत्रसम्म पुग्छ । त्यसकारण यो उपकरण सञ्चालनमा ल्याउन भारतको अनुमति आवश्यक पर्छ ।

विद्यमान जडित प्रणालीमार्फत विमान अवतरण गराउँदा सुरक्षा जोनको केही भूभाग भारतीय वायुक्षेत्रमा पर्छ । भारतले यसलाई गोरखपुरस्थित एअर डिफेन्स जोनको सुरक्षा चासोसँग जोड्दै आएको छ । सोहीकारण यो प्रणालीको सहज सञ्चालनका लागि नेपालले यसअघि नै भारतसँग विभिन्न चरणका वार्तामा औपचारिक अनुरोध गरिसकेको छ ।

सामान्यतया विमान अनावश्यक अर्को देशको हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गर्दैन । तर मौसमको प्रतिकूलता वा उडान सुरक्षाको आवश्यकताका कारण निर्धारित मार्गबाट केहि बाहिरिने भई अर्को देशको हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ । नेपाल र भारतका विमानहरू आवश्यकता अनुसार एकअर्काको हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गरेका उदाहरण छन् । यस्ता मौसमका कारण हुने घटनालाई दुवै देशका एअर ट्राफिक कन्ट्रोलबीच आपसी समन्वय, पूर्वसूचना र स्पष्ट कार्यविधि मार्फत सुरक्षित रूपमा व्यवस्थापन गर्ने गरिन्छ ।

सन् १९४९ मा तत्कालीन भारतीय राजदूत चढेको जहाज गौचर अवतरण गरेसँगै नेपालमा हवाई सेवाको ढोका खुलेको हो । पहिलो व्यावसायिक उडान भारतबाटै भएको थियो भने नेपालको आफ्नो विमानको पहिलो उडान पनि भारतसम्मै थियो । वास्तवमा लामो समयसम्म नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय उडानको स्रोत र गन्तव्य दुवै भारत नै थियो । त्यसैले नेपालमा हवाई उद्योगको विकास र बिस्तार हुनुमा भारतको ठूलो योगदान छ ।

नेपालमा एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र कम ट्राफिक चाप हुँदासम्म सिमरा इन्ट्री रुटले काम चलिरहेकै थियो । तर, जब नेपालमा दुई नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण प्रक्रिया अगाडि बढ्यो, त्यसपछि नयाँ इन्ट्री रुटको आवश्यकता पर्न गयो ।

नेपालले भैरहवा र पोखरामा विमानस्थल बनाउने निर्णय गरेपछि सर्वप्रथम २००९ मा यो कुरा उठेको थियो । सन् २०१४ मा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेपाल भ्रमणका क्रममा यो विषयले प्राथमिकता पायो । दुवै देशका प्रधानमन्त्रीले सम्बन्धित निकायलाई छलफल गरी छ महिनाभित्र निष्कर्षमा पुग्न निर्देशन दिएका थिए । त्यसपछिका हरेक प्रधानमन्त्रीको भ्रमणमा यो विषय उठिरहेको छ । प्रधानमन्त्री स्तरमै सन् २०१६, २०१८, २०२२ र २०२३ का द्विपक्षीय वार्तामा यो विषय एजेन्डा बनेको थियो ।

त्यस्तै, परराष्ट्रमन्त्रीस्तरीय बैठक तथा दुवै मुलुकका प्राविधिक निकायबीच पटक–पटक यही विषयमा संवाद भइरहेको छ । १६ जुन २०१८ मा दुई देशका उड्डयन प्राधिकरणहरूबीच सम्पन्न बैठकले प्राविधिक सुरक्षा मूल्याङ्कन गरी महेन्द्रनगर, जनकपुर र विराटनगरलाई दुईतर्फी बनाउने सहमति भए पनि २०२६ सम्म आइपुग्दा एउटा पनि हवाई प्रवेश मार्गबारे ठोस निष्कर्ष निस्कन सकेको छैन ।

भारतले यसको अनुमति दिन किन आनाकानी गरिरहेको छ त? नेपाली अधिकारीहरूका अनुसार भारतले गोरखपुरमा रहेको सैन्य बेसलाई कारण देखाउने गरेको छ । गोरखपुरमा भारतीय वायुसेनाको स्टेसन छ । जहाँबाट उसका लडाकु विमान उड्छन् । तर, सँगै गैरसैन्य टर्मिनल पनि छ । त्यसैले, राजनीतिक स्तरमा ठोस सहमति हुने हो भने भारतले देखाएको प्राविधिक बाधा सहजै समाधान हुने नेपाली अधिकारीहरूको भनाइ छ ।

त्यसमाथि, नेपालमा चीन जोडिएका कुनै पनि परियोजनामा सहकार्य नगर्ने भारतको जोड देखिन्छ । पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल चिनियाँ ऋणमा बनाइएको हो । त्यस्तै भैरहवा विमानस्थल बनाउने ठेक्का चिनियाँ ठेकेदारले पाएका थिए । सोही कारण भारत हवाई रुट दिनबाट तर्किंदै आएको कतिपय विश्लेषकहरूको तर्क छ ।

उसो त २०२२ मा बुद्ध जयन्तीमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको लुम्बिनी भ्रमणकै दिन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले भैरहवा विमानस्थल उद्घाटन गरेका थिए । तर, मोदी सो विमानस्थलमा अवतरण गरेनन्, हेलिकप्टरमा सिधै लुम्बिनी आए । त्यसबेला चिनियाँ लगानीको विमानस्थलबाट मोदी तर्किन चाहेको चर्चा भएको थियो ।

यसका अलावा सीमावर्ती क्षेत्रमा भारत आफैँले ठूला विमानस्थल बनाइरहेको छ । त्यसमध्ये एक हो पश्चिम बंगालस्थित बागडोगरा विमानस्थल । यो काँकडभिट्टाबाट करिब २० किमिको दूरीमा छ । यहाँ १५ अर्बभन्दा बढी भारतीय रुपैयाँको लगानीमा भारतले वार्षिक १ करोड यात्रु धान्न सक्ने विमानस्थल बनाउँदैछ । २०२७ मा निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको यो विमानस्थलसँगै सैन्य अखडा पनि छ । रणनीतिक रुपले संवेदनशील क्षेत्र मानिने सिलिगुडी करिडोरमा अवस्थित यो विमानस्थललाई भारतका उत्तरपूर्वी राज्यहरू, पूर्वी नेपाल, बंगलादेश र भुटानका यात्रुको हब बनाउने दिल्लीको योजना छ । त्यसका लागि भारतले नेपालको पूर्वी भेगको आकाश प्रयोगको अनुमति दिन नेपालसामु प्रस्ताव राखिसकेको छ ।

नेपाली यात्रु र नेपालसँगको सीमापार व्यापारलाई नै लक्षित गरी भारतले वीरगञ्जभन्दा ठ्याक्कै पारि रक्सौलमा रहेको पुरानो विमानस्थललाई पनि स्तरोन्नति गरिरहेको छ । १९६२ मा चीनसँगको युद्धमा बनाइएको यो विमानस्थल विस्तारमा भारतले ठूलो खर्च गर्दैछ । जग्गाको मुआब्जाका लागि मात्र २ अर्ब भारतीय रुपैयाँभन्दा बढी लागेको छ । यो विमानस्थललाई भारतले सैन्य उपयोग गर्न सकिने गरी विकास गर्ने बताइन्छ । यसले नेपालको प्रस्तावित निजगढ विमानस्थलका लागि चुनौती सिर्जना गर्न सक्छ ।

नेपाल सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय ऋण सहायतामा दुई नयाँ विमानस्थल निर्माणमा आधा खर्ब रुपैयाँ लगानी गरेको छ । विमानस्थल निर्माण गरेसँगै व्यवसाय चलायमान हुने अपेक्षामा निजी क्षेत्रले पनि सोही बराबर लगानी गरेको छ ।

पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको लागत २२ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । त्यो ऋण चिनियाँ एक्जिम बैंकबाट लिइएको हो । भैरहवास्थित गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण (मुआब्जाबाहेक)मा ७ अर्ब हाराहारी खर्च भएको छ । मुआब्जामा २२ अर्बभन्दा बढी खर्च भएको छ । यो विमानस्थल बनाउन सरकारले एसियाली विकास बैंकबाट ऋण लिएको हो ।

नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडान हुन नसक्दा सरकारले खर्चिएको दसौँ अर्ब रुपैयाँको औचित्यमाथि नै प्रश्न उठिरहेको छ । पोखरा विमानस्थल निर्माणमा अनियमितता भएको भन्दै पूर्वमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीसहित दर्जनौँमाथि मुद्दा दर्ता भएका छन् ।

इन्धनको मूल्य निरन्तर बढिरहेको बेला घुमाउरो बाटो हुँदै भैरहवा र पोखरा जहाज उडाउनु अझ महँगो परिरहेको छ । किनकि पश्चिमतर्फबाट आउने उडानहरूले समेत गौतमबुद्ध र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण गर्न सिमराकै बाटो प्रयोग गर्नु परेको छ । प्रस्तावित छोटो हवाइ मार्ग उपलब्ध भएमा गौतमबुद्ध र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलसम्मको यात्रा करिब २३ र १८ मिनेटले घट्ने आकलन छ ।

तुलनात्मक रुपमा छोटो हवाइ मार्गले इन्धन, सञ्चालन लागत, हवाइ भाडा, वातावरण प्रदूषण घटाउँछ भने अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवाका लागि यी गन्तव्यको व्यावसायिक आकर्षण पनि बढाउन सक्छ । तर इन्ट्री रुट प्राप्त हुँदैमा विमानस्थलहरू धमाधम चल्छन् भन्ने होइन ।

सरकारले पोखरा र भैरहवा विमानस्थल चलाउन अनेक जुक्ति लगाए पनि सफल भएको छैन । ती विमानस्थलबाट नियमित उडान गर्ने विदेशी वायुसेवा कम्पनीलाई २०८५ भदौ मसान्तसम्म ल्यान्डिङ, पार्किङ र नेभिगेसन शुल्कमा शतप्रतिशत तथा ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ शुल्कमा ५० प्रतिशत छुट दिइएको छ । यसअघि यात्रु सेवा शुल्क र हवाई इन्धनमा समेत सहुलियत दिइएको थियो । त्यस्तै, नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले काठमाडौंमा उडान गरिरहेका वायुसेवाको उडान संख्या कटौती गरेर बाध्यात्मक स्थिति सिर्जना गर्न खोजेको थियो ।

वैदेशिक रोजगारीमा जाने यात्रुलाई लक्षित गर्दै दुवै विमानस्थलमा श्रम स्वीकृति, अध्यागमन, भन्सार, क्वारेन्टिन र स्वास्थ्य परीक्षण सेवा विस्तार गर्ने कार्ययोजना पनि स्वीकृत गरिएको थियो । तैपनि, विमानस्थल चलेन । किनकि विमानस्थल चल्न एयरलाइन्सहरू नाफामा जानुपर्छ । र, नाफा यात्रुको संख्या, सुविधा विस्तारजस्ता कयौँ कुरामा निर्भर हुन्छ । इन्ट्री रुटको व्यवस्था चाहिँ विमानस्थल सञ्चालनका लागि तत्काल गर्न सकिने उपाय हो । सोहीकारण नेपालले यसमा जोड दिइरहेको छ ।

उसो त, दुवै विमानस्थलमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान अहिले पनि भइरहेका छन् । तर, ती स्वतस्फूर्त भन्दा बढी प्रवर्धनात्मक र बाध्यकारी छन् ।

Prev Swipe Story Next

Same Story from Other Publications

Compare how 4 other independent news outlets reported on this story.

4 Publications
Hamro Patro News
2h ago
प्रधानमन्त्री बालेन शाह आज भारत भ्रमणमा जाँदै, यस्तो छ कार्यतालिका

प्रधानमन्त्री बालेन शाह आज भारत भ्रमणमा जाँदै, यस्तो छ कार्यतालिका

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह आज भारत भ्रमणमा जाँदै छन् । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निमन्त्रणामा उनी नयाँ दिल्ली जान लागेका हुन् । दिउँसो १ः४५ बजे नेपाल एयरलाइन्सको नियमित उडान...

#बालेन-शाह #काठमाडौं #भ्रमण
Compare →
Nagarik News
20h ago
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण: थप हवाई प्रवेशमार्गको टुंगो लगाउन निजी क्षेत्रको माग

प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण: थप हवाई प्रवेशमार्गको टुंगो लगाउन निजी क्षेत्रको माग

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको आसन्न भारत भ्रमणमा नेपालले लामो समयदेखि माग गर्दै आएको थप हवाई प्रवेशमार्गको विषय टुंगोमा पु¥याउन निजी क्षेत्रले माग गरेको छ।

#बालेन-शाह #भ्रमण #हवाई
Compare →
Bizshala
1h ago
प्रधानमन्त्री भारतको राजकीय भ्रमणमा जाँदै, व्यापारका विषयमा छलफल हुने

प्रधानमन्त्री भारतको राजकीय भ्रमणमा जाँदै, व्यापारका विषयमा छलफल हुने

काठमाडौँ। प्रधानमन्त्री वालेन्द्र (बालेन) शाह भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निमन्त्रणामा आज दिउँसो दुईदिने...

#बालेन-शाह #भ्रमण
Compare →
Arthasansar
20h ago
बालेनको भारत भ्रमणमा नेपालको पूँजी बजारको प्रतिनिधित्व गर्दै सागर ढकाल

बालेनको भारत भ्रमणमा नेपालको पूँजी बजारको प्रतिनिधित्व गर्दै सागर ढकाल

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको दुईदिने राजकीय भारत भ्रमणमा नेपालको पूँजी बजार क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्दै स्टक ब्रोकर एसोसिएसन अफ नेपालका अध्यक्ष सागर...

#बालेन-शाह #भ्रमण
Compare →

Related Stories

World News
Build #2612