दुर्गम पालिकाबाट सहरतर्फको बसाइँसराइले ग्रामीण क्षेत्रको मतदाता संरचना बदलिरहेको छ।
हेटौंडा — मकवानपुरमा करिब चार वर्षको अवधिमा साढे २२ हजार मतदाता थपिएका छन् । बागमती प्रदेश निर्वाचन कार्यालय हेटौंडाका अनुसार मकवानपुरमा कात्तिक १५ गतेसम्म ३ लाख १७ हजार ४ सय ३५ मतदाता रहेका छन्।
२०७९ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा मकवानपुरमा २ लाख ९४ हजार ९ सय १९ मतदाता थिए । करिब चार वर्षमा जिल्लामा २२ हजार ५ सय १६ मतदाता थपिएको प्रदेश निर्वाचन कार्यालयका निर्वाचन अधिकारी हरिप्रसाद ढकालले जानकारी दिए ।
मकवानपुरका १० वटा पालिकामध्ये सबैभन्दा धेरै मतदाता हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा छन् । उक्त उपमहानगरपालिकामा २०८३ कात्तिक १५ गतेसम्म १८ वर्ष उमेर पूरा भएका १ लाख १७ हजार ७ सय १ मतदाता रहेका छन् । २०७९ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा हेटौंडामा १ लाख ४ हजार ४ सय ७३ मतदाता थिए । करिब चार वर्षको अवधिमा यहाँ १३ हजार २ सय २८ मतदाता थपिएका छन् ।
मकवानपुरमा थपिएका कुल मतदातामध्ये ५० प्रतिशतभन्दा बढी हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा मात्रै थपिएको निर्वाचन अधिकारी ढकालले बताए ।
मकवानपुरका १० वटा पालिकामध्ये एउटा पालिकामा भने करिब चार वर्षमा मतदाता संख्या बढ्नुको सट्टा घटेको छ । जिल्लाको भौगोलिक क्षेत्रफल र जनसंख्याका हिसाबले सबैभन्दा सानो इन्द्रसरोवर गाउँपालिकामा चार वर्षमा १ सय ५२ मतदाता घटेका छन् । पालिका छाडेर अन्यत्र बसाइँ सरेका कारण मतदाता संख्या घटेको हुन सक्ने प्रदेश निर्वाचन कार्यालयका कर्मचारीको अनुमान छ ।
संघीय राजधानीसँग जोडिएको उक्त गाउँपालिकामा २०७९ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा १२ हजार ४ सय ७१ मतदाता थिए । २०८३ कात्तिक १५ सम्म यो संख्या घटेर १२ हजार ३ सय १९ पुगेको छ । पाँचवटा वडामा विभाजित उक्त पालिकामा मतदाता संख्या घट्नुको कारणबारे जिज्ञासा राख्दा गाउँपालिका अध्यक्ष देवकृष्ण पुडासैनीले बसाइँसराइकै कारण यस्तो भएको बताए ।
यसैगरी मकवानपुरको उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने थाहा नगरपालिकामा करिब चार वर्षको अवधिमा २ हजार १ सय ७७ मतदाता थपिएका छन् । प्रदेश निर्वाचन कार्यालय हेटौंडाका अनुसार थाहा नगरपालिकामा २०८३ कात्तिक १५ सम्म १८ वर्ष उमेर पूरा भएका ३४ हजार ४ सय ८४ मतदाता छन् । २०७९ को स्थानीय तह निर्वाचनमा यहाँ ३२ हजार ३ सय ७ मतदाता थिए ।
मकवानपुरका अन्य पालिकामा भने चार वर्षको अवधिमा तुलनात्मक रूपमा कम मतदाता थपिएका छन् । मनहरी गाउँपालिकामा २ हजार ४ सय ७६ मतदाता थपिएका छन् भने दुर्गम राक्सिराङ गाउँपालिकामा ३ सय ४२ जना मात्र थपिएका छन् । अर्को दुर्गम पालिका कैलाश गाउँपालिकामा १ हजार ४ सय ८९ मतदाता थपिएका छन् ।
यसैगरी मकवानपुरको सुदूरपूर्वमा पर्ने बागमती गाउँपालिकामा चार वर्षको अवधिमा ४ सय ५८ मतदाता मात्र थपिएका छन् । जिल्लाका गाउँपालिकामध्ये भौगोलिक क्षेत्रफलका हिसाबले सबैभन्दा ठूलो बकैया गाउँपालिकामा ९ सय ७८ र जिल्लाको पूर्वसदरमुकाम भीमफेदी गाउँपालिकामा ५ सय ३२ मतदाता थपिएका छन् ।
दुर्गम पालिकाका विकट गाउँबस्तीमा सडक, बिजुली, शिक्षा र अन्य आधारभूत सुविधा विस्तार भए पनि मानिसको बसाइँ गाउँमा टिक्न सकेको छैन । रोजगारी, गुणस्तरीय शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र सुविधासम्पन्न जीवनको खोजीमा युवा तथा परिवार वैदेशिक रोजगारी, संघीय राजधानी काठमाडौं र प्रदेश राजधानी हेटौंडालगायत सहरतर्फ जाने क्रम रोकिएको छैन । ‘गाउँमा विकास पुगेको छ तर ग्रामीण भेगका बासिन्दा सहर कुदेका छन्,’ इन्द्रसरोवर गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रामचन्द्र लामाले भने ।
राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार देशका ३२ जिल्लाको जनसंख्या वृद्धिदर ऋणात्मक रहेको अवस्थामा मकवानपुरको जनसंख्या वृद्धिदर ० दशमलव ९९ प्रतिशत छ । २०७८ को जनगणनाअनुसार मकवानपुरको जनसंख्या ४ लाख ५८ हजार ४ सय ९४ रहेको छ ।
प्रताप विष्ट कान्तिपुरको हेटौडा संवाददाता हुन् । उनी स्थानिय राजनीतिक र सामाजिक मुद्धाबारे रिपोर्टिङ/टिप्पणी लेख्छन् ।