काठमाण्डौ । वर्षायाममा विद्युत् निर्यात गरेर आम्दानी गर्दै आएको नेपालले आगामी हिउँदमा भने आन्तरिक माग धान्न भारतबाट ठूलो परिमाणमा बिजुली आयात गर्नुपर्ने भएको छ। हिउँदयाममा विद्युत् उत्पादन घट्ने र माग बढ्ने अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले भारतबाट ३५० मेगावाट विद्युत् आयात गर्ने अनुमति प्राप्त गरेको छ।
भारतको विद्युत् मन्त्रालयअन्तर्गतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरणले नेपाललाई भारतीय ऊर्जा विनिमय बजारबाट दैनिक अधिकतम १७ घण्टासम्म विद्युत् आयात गर्न अनुमति दिएको हो।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अनुसार उक्त अनुमति मंसिर १ गतेदेखि २०८४ साउन १५ गतेसम्म लागू हुनेछ। यस अवधिमा प्राधिकरणले भारतीय ऊर्जा विनिमय बजारको डे–अहेड तथा रियल टाइम मार्केटबाट प्रतिस्पर्धी दरमा विद्युत् खरिद गर्न सक्नेछ।
तर बिहान ५ देखि ८ बजेसम्म र साँझ ५ देखि ९ बजेसम्मको उच्च माग हुने समयमा भने यो अनुमतिअन्तर्गत विद्युत् आयात गर्न पाइने छैन।
भारतले दिएको अनुमतिअनुसार नेपालले विभिन्न चार अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनमार्फत विद्युत् आयात गर्न सक्नेछ।
कटैया–कुशाहा, रामनगर–सुरजपुरा र रक्सौल–परवानीपुर १३२ केभी प्रसारण लाइनमार्फत ३०० मेगावाट विद्युत् आयात गर्न पाइनेछ।
त्यसैगरी न्यु नौतनिया–मैनहिया १३२ केभी प्रसारण लाइनमार्फत थप ५० मेगावाट विद्युत् आयात गर्ने अनुमति प्राप्त भएको छ।
यसरी चारवटा प्रसारण लाइनबाट कुल ३५० मेगावाटसम्म विद्युत् आयात गर्न सकिने भएको हो।
प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायुकुमार श्रेष्ठले भारतबाट विद्युत् आयात गर्ने अनुमति प्राप्त भएसँगै आगामी हिउँदयाममा माग र आपूर्ति व्यवस्थापन गर्न थप सहज हुने बताएका छन्।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको आकलनअनुसार आगामी हिउँदयाममा आन्तरिक उत्पादनले विद्युत्को सम्पूर्ण माग धान्न सक्ने अवस्था छैन।
गत वर्षको विद्युत् माग र उत्पादनको अवस्थालाई आधार मानेर गरिएको विश्लेषणअनुसार पुस, माघ, फागुन र चैत गरी चार महिना नेपालको विद्युत् माग स्वदेशी उत्पादनभन्दा बढी हुने अनुमान गरिएको छ।
विशेषगरी माघ र फागुनमा दैनिक औसत ४५० देखि ५०० मेगावाटसम्म निरन्तर विद्युत् आयात गर्नुपर्ने आकलन छ।
त्यस्तै, विद्युत्को माग उच्च हुने समय अर्थात् पिक आवरमा भने दैनिक ८०० देखि ९०० मेगावाटसम्म विद्युत् आयात गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने प्राधिकरणको अनुमान छ।
यस आधारमा भारतबाट प्राप्त पछिल्लो ३५० मेगावाटको आयात अनुमतिले हिउँदको सम्पूर्ण विद्युत् आवश्यकता पूरा गर्ने देखिँदैन।
विशेषगरी बिहान र साँझको उच्च माग हुने समयमा थप विद्युत् व्यवस्थापन गर्नुपर्ने चुनौती प्राधिकरणसामु छ।
यस वर्षको विनाशकारी बाढीले जलविद्युत् उत्पादन र प्रसारण प्रणालीमा पुर्याएको क्षतिले पनि हिउँदको विद्युत् व्यवस्थापनमा थप दबाब सिर्जना गरेको छ।
रसुवास्थित भोटेकोशी हुँदै त्रिशूली नदीमा आएको हिमबाढीका कारण विभिन्न जलविद्युत् आयोजना तथा प्रसारण लाइनमा क्षति पुगेको थियो।
बाढीबाट प्रभावित कुल ४३१ मेगावाट जडित क्षमता भएका जलविद्युत् आयोजना राष्ट्रिय विद्युत् प्रणालीबाट विच्छेद भएका छन्।
यी आयोजनाबाट विद्युत् उत्पादन तथा आपूर्ति अवरुद्ध हुँदा देशको समग्र विद्युत् उपलब्धतामा असर परेको छ।
प्राधिकरणले यही अवस्थालाई समेत ध्यानमा राख्दै आगामी हिउँदयामका लागि विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापनको तयारी अघि बढाएको जनाएको छ।
नेपालका अधिकांश जलविद्युत् आयोजना नदीको बहावमा आधारित भएकाले हिउँदयाममा पानीको बहाव घटेसँगै विद्युत् उत्पादन पनि कम हुने गर्छ।
तर वर्षायाममा नदीहरूमा पानीको बहाव बढ्दा विद्युत् उत्पादन बढ्ने र स्वदेशी माग पूरा गरेपछि अतिरिक्त विद्युत् भारत तथा अन्य बजारमा निर्यात गर्न सकिने अवस्था रहन्छ।
प्राधिकरणको अनुमानअनुसार आगामी वैशाखदेखि नदीहरूमा पानीको बहाव क्रमशः बढ्न थाल्नेछ।
त्यसपछि स्वदेशी विद्युत् उत्पादनमा वृद्धि भई भारतबाट भइरहेको आयात क्रमशः प्रतिस्थापन हुने र अतिरिक्त विद्युत् निर्यात सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ।
विद्युत् आयातसँगै नेपालले भारतमा थप ५६ मेगावाट विद्युत् निर्यात गर्ने अनुमति पनि प्राप्त गरेको छ।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अनुसार तीनवटा जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादित कुल ५६ मेगावाट विद्युत् भारतीय ऊर्जा विनिमय बजारमा बिक्री गर्न स्वीकृति दिइएको हो।
उक्त अनुमति पनि मंसिर १ गतेदेखि २०८४ साउन १५ गतेसम्म लागू हुनेछ।
यससँगै नेपालले मौसमी उत्पादन तथा स्वदेशी मागको अवस्थाअनुसार विद्युत् आयात र निर्यात दुवै गर्ने अवसर प्राप्त गरेको छ।
यद्यपि विद्युत् निर्यातको अनुमति प्राप्त हुनु र सोही परिमाणमा नियमित निर्यात हुनु फरक विषय हुन्। वास्तविक निर्यात उपलब्ध उत्पादन, घरेलु माग र बजारको अवस्थाबाट निर्धारण हुनेछ।
अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया छैन। पहिलो प्रतिक्रिया तपाईंको हुन सक्छ।