नयाँदिल्लीमा आयोजित एनडीटीभी वर्ल्ड समिटमा बोल्दै अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको भारत भ्रमण चाँडै हुने र त्यसले नेपाल–भारत सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन सक्ने बताए ।
काठमाडौँ — अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले नेपालमा भारतविरोधी भावनासँग जोडिएको राष्ट्रवादको युग सकिएको बताएका छन् । शुक्रबार नयाँदिल्लीमा आयोजित एनडीटीभी वर्ल्ड समिट २०२६ मा बोल्दै उनले नेपाल र भारतबीचको सम्बन्ध निकै गहिरो रहेको उल्लेख गर्दै नयाँ सरकारले भारतसँगको सम्बन्धलाई थप सुदृढ र नयाँ उचाइमा पुर्याउन चाहेको बताए ।
'भारत र नेपालबीचको सम्बन्ध निकै गहिरो छ । कहिलेकाहीँ समस्या आउँछन्, तर हामी एकअर्कासँग दृढ रूपमा जोडिएका छौं । नेपाल र भारतबीचको जस्तो सम्बन्ध विश्वका अन्य कुनै पनि देशसँग नेपालको छैन,' एनडीटीभीकी पद्मजा जोशीसँगको कुराकानीमा वाग्लेले भने ।
उनले नेपाल र भारतबीच भौगोलिक निकटता मात्रै नभई गहिरो सांस्कृतिक सम्बन्धसमेत रहेको बताए । नेपालको नयाँ नेतृत्व भारतसँगको सम्बन्ध थप बलियो बनाउन चाहेको उनको भनाइ थियो ।
'नेपालमा कुनै समय राष्ट्रवादलाई भारतविरोधी भावनासँग जोडेर हेर्ने गरिन्थ्यो । तर, त्यो युग अब सकिएको छ,' वाग्लेको भनाइ थियो ।
उनले प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह २०२६ को अन्त्यसम्ममा भारत भ्रमणमा जान सक्ने संकेतसमेत गरे । शाहको भारत भ्रमणले नेपाल–भारत सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन सक्ने उनले बताए । उनले नेपालको राष्ट्रिय हित भारतको आर्थिक प्रगतिसँग निकट रूपमा जोडिएको उल्लेख गर्दै व्यापार तथा आर्थिक सहकार्य सुदृढ हुँदा दुवै देशलाई फाइदा पुग्ने भनाइ राखे ।
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणको मिति तय भइसकेको छैन । यद्यपि, भ्रमणको तयारीका लागि दुवै पक्षले प्रारम्भिक काम अघि बढाइसकेका छन् । प्रधानमन्त्री शाह नोभेम्बरको अन्त्यसम्म भारत भ्रमणमा जान सक्ने बताइएको छ ।
यस वर्षको सुरुतिर नेपालमा सरकार परिवर्तन भएपछि काठमाडौं र नयाँदिल्ली नयाँ राजनीतिक नेतृत्वअन्तर्गत सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने प्रयासमा छन् । वाग्लेले वर्षान्तसम्म भ्रमण हुन सक्ने संकेत गरे पनि औपचारिक मिति भने घोषणा भएको छैन ।
वाग्लेले प्राकृतिक विपद्का बेला भारतले नेपाललाई गर्दै आएको सहयोगको पनि चर्चा गरे । उनले सन् २०१५ को विनाशकारी भूकम्प र हालैको बाढीका बेला भारतले देखाएको तत्परताको स्मरण गरे ।
सन् २०१५ को भूकम्पपछि राहत सामग्री बोकेको भारतीय विमान केही घण्टाभित्रै काठमाडौं आइपुगेको उनले बताए । गत अगस्टमा नेपालमा आएको बाढीका बेला पनि भारतले तत्काल सहयोग गरेको उनको भनाइ थियो ।
वाग्लेका अनुसार हालैको विपद्पछि भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले प्रधानमन्त्री शाहलाई टेलिफोन गरी नेपाललाई आवश्यक सबै सहयोग उपलब्ध गराउने आश्वासन दिएका थिए । 'दुई देशबीच औपचारिक वार्ता र सम्पर्कका क्रममा भारत सधैं सहयोग गर्न तयार देखिएको छ । नेपाललाई जे आवश्यक पर्छ, त्यसमा सहयोग गर्न भारत तयार रहेको बताउने गरेको छ,' वाग्लेले भने ।
हिमाली क्षेत्रमा विनाशकारी हिमपहिरो र त्यससँग सम्बन्धित बाढीका कारण गत अगस्टमा नेपालमा ठूलो क्षति भएको थियो । त्यसपछि विभिन्न देश तथा अन्तर्राष्ट्रिय निकायले राहत र उद्धारमा सहयोग गरेका थिए ।
वाग्लेको भनाइले नेपाल–भारत सम्बन्धको आर्थिक पक्षलाई पनि जोड दिएको छ । भारतको 'विकसित भारत २०४७' को लक्ष्य उल्लेख गर्दै उनले नेपाल भारतलाई थप समृद्ध, आर्थिक रूपमा बलियो र छिमेकी देशका लागि अवसर सिर्जना गर्न सक्ने मुलुक बनेको हेर्न चाहने बताए ।
उनले राम्रो राजनीतिक सम्बन्ध कायम राख्न आर्थिक सम्बन्ध नजिक हुनु आवश्यक रहेको बताए । कूटनीतिक संवादमा मात्र सीमित नभई निरन्तर प्रयासबाट द्विपक्षीय सहकार्यलाई अघि बढाउनुपर्ने उनको भनाइ थियो ।
भारतको मध्यम वर्गको आर्थिक अवस्था सुधार हुँदै जाँदा उसको क्रयशक्ति र विदेश भ्रमण गर्ने प्रवृत्ति पनि बढ्ने वाग्लेले बताए । नेपालले भारतको आर्थिक विस्तारबाट लाभ लिँदै आफ्ना पर्यटकीय गन्तव्यमा थप भारतीय पर्यटक आकर्षित गर्न चाहेको उनको भनाइ थियो ।
भारत नेपालको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार हो । पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति, लगानी, पारवहन सुविधा र सीमापार ऊर्जा सहकार्यमा पनि भारतको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ । दुवै देशबीच खुला सीमा र व्यापक जनस्तरको सम्बन्ध रहेकाले नेपालको आर्थिक तथा परराष्ट्र नीतिमा भारतसँगको सम्बन्धले केन्द्रीय स्थान ओगट्दै आएको छ ।
यद्यपि, व्यापार तथा पारवहन व्यवस्था, सीमा विवाद र सार्वभौमिकता तथा राष्ट्रिय पहिचानसँग जोडिएका राजनीतिक संवेदनशीलताका कारण दुई देशबीच बेलाबखत तनाव उत्पन्न हुने गरेको छ । पारवहन र आपूर्तिका लागि भारतमाथि नेपालको निर्भरताका कारण पनि नयाँदिल्लीसँगको आर्थिक सहकार्य काठमाडौंका हरेक सरकारको प्राथमिकतामा पर्दै आएको छ ।
'अ वर्ल्ड बिटविन अर्डर्स' विषयवस्तुमा नयाँदिल्लीमा आयोजित एनडीटीभी वर्ल्ड समिट २०२६ मा राजनीतिक नेता, अर्थशास्त्री, नीतिनिर्माता र अन्य प्रतिष्ठित व्यक्तिहरू सहभागी छन् । सम्मेलनमा विश्व तथा क्षेत्रीय चुनौतीबारे छलफल भइरहेको छ ।
