काठमाण्डौ । चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो तीन महिनामा नेपालले ७ खर्ब ३ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्र्याएको छ। यसले चालु खाता र शोधनान्तर बचत बढाउन सघाएको छ। तर यही अवधिमा वस्तु व्यापार घाटा ३४.७ प्रतिशतले बढेर ५ खर्ब ३२ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ भने असोजको महँगी एक वर्षअघिको १.४७ प्रतिशतबाट ६.३७ प्रतिशत पुगेको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबार सार्वजनिक गरेको साउन, भदौ र असोजको आर्थिक तथा वित्तीय अवस्थाले अर्थतन्त्रका दुई फरक प्रवृत्ति देखाएको छ। रेमिट्यान्सले विदेशी मुद्रा सञ्चिति र बाह्य भुक्तानी क्षमता बलियो बनाएको छ। उता खाद्यान्न र यातायातको मूल्यवृद्धिले घरपरिवारको बजेटमा दबाब परेको छ। सरकारी राजस्व संकलन र निजी क्षेत्रको कर्जा विस्तारमा गति थपिएको छ भने सरकारी खर्चमा विकासतर्फको हिस्सा अझै सानो छ।
गत वर्षको पहिलो त्रैमासको तुलनामा यसपालि १ खर्ब ५० अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ बढी रेमिट्यान्स भित्रिएको छ। असोजमा मात्रै रेमिट्यान्स २ खर्ब ६७ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। गत वर्ष असोजमा यो रकम २ खर्ब १ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ थियो।
रेमिट्यान्सको रकम बढे पनि वृद्धिदर गत वर्षको ३५.४ प्रतिशतबाट यसपालि २७.२ प्रतिशतमा झरेको छ। अमेरिकी डलरमा मापन गर्दा पनि आप्रवाह १६.७ प्रतिशतले बढेको छ। यसले विदेशी मुद्रामै रेमिट्यान्स बढेको देखाउँछ।
यो अवधिमा सेवा खाताको घाटा पनि ३२ अर्ब २७ करोडबाट १९ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँमा खुम्चिएको छ। भ्रमणबाट प्राप्त आम्दानी ३२.७ प्रतिशतले बढेर २५ अर्ब ५२ करोड पुगेको छ भने विदेश भ्रमण शीर्षकअन्तर्गतको खर्च १५.७ प्रतिशतले घटेर ५४ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँमा झरेको छ। त्यसमा शिक्षातर्फको खर्च ४२ अर्ब ९६ करोडबाट ३६ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँमा ओर्लिएको छ।
रेमिट्यान्स वृद्धि र सेवा घाटामा आएको कमीले वस्तु व्यापार घाटा फराकिलो हुँदासमेत चालु खाता बचत बढाउन सघाएका छन्। असार मसान्तको तुलनामा विदेशी विनिमय सञ्चिति ६.८ प्रतिशतले बढेर असोज मसान्तमा ४१ खर्ब ६१ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। पहिलो त्रैमासको आयातलाई आधार मान्दा यो सञ्चितिले १७.२ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पुग्छ।
तीन महिनामा नेपालले १ खर्ब १४ अर्ब २९ करोड रुपैयाँको वस्तु निर्यात गरेको छ। सोही अवधिमा आयात ६ खर्ब ४६ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। निर्यातको वृद्धिदर आयातको भन्दा माथि भए पनि आयातको आधार ठूलो भएकाले रकमका हिसाबले आयात धेरै बढ्यो। त्यसैले गत वर्ष प्रतिएक सय रुपैयाँको आयातमा साढे १५ रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएकामा यसपालि १७ रुपैयाँ ७० पैसा पुगे पनि कुल व्यापार घाटा फराकिलो भयो।
भटमासको तेल, पोलिस्टर धागो, पार्टिकल बोर्ड, जिंक सिट र पाम तेलको निर्यात बढेको छ। आयाततर्फ पेट्रोलियम पदार्थ, सवारीसाधन तथा तिनका पार्टपुर्जा, रासायनिक मल, कच्चा भटमासको तेल र मेसिनरीको खरिद बढेको छ। असोजमा भन्सार तथ्याङ्कमा आधारित आयातको एकाइ मूल्य सूचकाङ्क १९.८ प्रतिशतले बढ्दा निर्यातको एकाइ मूल्य सूचकाङ्क ७.२ प्रतिशतले बढेको छ। फलस्वरूप व्यापारका सर्त १०.५ प्रतिशतले कमजोर भएका छन्।
असोजको वार्षिक मुद्रास्फीति एक वर्षमै ४.९० प्रतिशत बिन्दुले बढेको छ। सबैभन्दा ठूलो फेरबदल खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहमा देखिएको छ। गत वर्ष असोजमा यस समूहको मूल्य सूचक २.५४ प्रतिशतले घटेको थियो। यसपालि ८.०४ प्रतिशतले बढेको छ। गैरखाद्य तथा सेवा समूहको महँगी पनि ३.८० प्रतिशतबाट ५.४६ प्रतिशत पुगेको छ।
घिउ तथा तेलको मूल्य सूचक १६.४४ प्रतिशत, फलफूलको १५.४६ प्रतिशत र यातायातको १२.९७ प्रतिशतले बढेको छ। तीन महिनाकै औसत मुद्रास्फीति ६.२२ प्रतिशत पुगेकाले मूल्यको दबाब असोजमा मात्रै देखिएको होइन।
सरकारी राजस्व परिचालन १९.९ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब ९८ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। कुल सरकारी खर्च भने ८.७ प्रतिशतले बढेर ३ खर्ब ९६ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
पुँजीगत खर्च गत वर्षको १९ अर्ब १८ करोडबाट २८ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। ४८.२ प्रतिशतको वृद्धि देखिए पनि गत वर्षको आधार न्यून थियो। चालु त्रैमासमा सरकारले खर्च गरेको प्रत्येक सय रुपैयाँमध्ये करिब ७ रुपैयाँ मात्रै पुँजीगत शीर्षकमा परेको छ। चालु खर्च भने २ खर्ब ९१ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
वाणिज्य बैंकहरूको भारित औसत कर्जा ब्याजदर एक वर्षमा ७.५० प्रतिशतबाट ६.३१ प्रतिशतमा झरेको छ। औसत निक्षेप ब्याजदर पनि ३.८५ प्रतिशतबाट ३.०७ प्रतिशतमा आएको छ। पहिलो त्रैमासमा निजी क्षेत्रतर्फको कर्जा १ खर्ब ८४ अर्ब १९ करोड रुपैयाँले बढेको छ। गत वर्ष यही अवधिमा ८२ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँले बढेको थियो।
कर्जाको त्रैमासिक वृद्धिदर १.५ प्रतिशतबाट ३.१ प्रतिशत पुगेको छ। असोज मसान्तको वार्षिक तुलना गर्दा भने निक्षेप १३.७ प्रतिशतले बढेको छ र निजी क्षेत्रको कर्जा ८.३ प्रतिशतले। छोटो अवधिमा कर्जा विस्तारले गति लिए पनि एक वर्षको हिसाबमा बैंकमा निक्षेप बढेको गतिभन्दा कर्जा विस्तार पछाडि छ।
पहिलो त्रैमासमा विदेशी मुद्रा भित्रिने क्षमता बढेको छ। त्यसको प्रभाव सञ्चिति र बाह्य खातामा प्रस्ट देखिन्छ। यही अवधिमा खाद्य मूल्य, व्यापार घाटा र सरकारी खर्चको संरचनाले अर्को चित्र देखाउँछन्।
अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया छैन। पहिलो प्रतिक्रिया तपाईंको हुन सक्छ।