इन्जिनियर बनेर सरकारी जागिर खाने सपना चिसापानीगढीको भीरमै अस्तायो

लखन्देही नदी किनारमा बिलाए तीन पुस्ताका सपना ।

सर्लाही, सुन्दरपुर — सर्लाहीको चक्रघट्टा गाउँपालिका–४ सुन्दरपुरस्थित एउटा सानो खपडाले छाएको घर । गाउँको उत्तरपश्चिम कुनामा रहेको यो घरमा तीन दिनदेखि एउटै आवाज गुञ्जिरहेको छ, आमाको चिच्याहट । त्यो कुनै उत्सवको उल्लास होइन, न त कुनै गीतको धुन । त्यो त छोराको मृत्युले विक्षिप्त बनेकी एउटी आमाको विलाप हो । वर्षौंसम्म दुःख गरेर हुर्काएको २६ वर्षीय छोरा बिकेशलाई इन्जिनियर बनेको हेर्ने सपना बोकेकी निर्मलादेवी यादवको त्यो चिच्याहटमा एउटा परिवारले एकैपटक गुमाएको भविष्यको पीडा मिसिएको छ ।

४९ वर्षीया निर्मलालाई अहिले आफ्नो आँसु रोक्न पनि गाह्रो भइरहेको छ । कहिले छोराको नाम लिएर जोडले चिच्याउँछिन्, कहिले एकाएक बेहोस हुन्छिन् । होसमा आउँदा पनि उनको मुखबाट निस्किने एउटै प्रश्न छ, ‘मेरो छोरा खोइ ? मेरो छोरालाई ल्याइदेऊ ।’

छठ पर्व मनाउन काठमाडौंस्थित डेराबाट सर्लाही घर फर्किंदै गरेका छोरा बिकेश अब कहिल्यै नफर्किने गरी अस्ताएका छन् । परिवारसँगै पर्व मनाउने, आमाको हातको खाना खाने र गाउँमा केही दिन बिताउने उनको योजना थियो । तर बिहीबार बिहान मकवानपुरको भीमफेदी गाउँपालिका–६ स्थित चिसापानीगढीमा भएको विद्युतीय माइक्रोबस दुर्घटनाले त्यो योजना मात्रै होइन, एउटा परिवारको वर्षौंदेखिको सपना पनि सधैंका लागि अन्त्य गरिदियो । बिकेशसँगै जेठो छोरा अवधेशकी गर्भवती श्रीमती पुनम, दुई भाइ र तीन नातिनातिना गरी परिवारका ६ सदस्य पनि दुर्घटनामा परे । दुर्घटनामा सुन्दरपुरका १३ जनाको मृत्यु भयो । ६ जना घाइते भएका छन् । ज्यान गुमाउनेहरूको शुक्रबार राति लखन्देही नदी किनारमा धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्पराअनुसार सामूहिक अन्त्येष्टि गरिएको थियो । तर चितामा जलेका शवसँगै परिवारका सदस्यहरूको शरीर मात्रै खरानी भएको थिएन । एउटी आमाको बुढेसकालको सहारा, एउटा दाजुको वर्षौंको परिश्रम, गर्भवती महिलाको नजन्मिएको सन्तानको भविष्य र एउटा गाउँले देखेको सम्भावना पनि त्यही चितासँगै खरानी भयो ।

बिकेशले इन्जिनियरिङ अध्ययन पूरा गरिसकेका थिए । काठमाडौंको शंखरापुरस्थित शंकरापुर पोलिटेक्निकल इन्स्टिच्युटमा अध्ययन गरेका उनी अब सरकारी जागिर खाने तयारीमा थिए । त्यसका लागि लोकसेवा आयोगको परीक्षा तयारी गर्दै काठमाडौंमै बसेका थिए । पढाइमा अब्बल र स्वभावले मिलनसार बिकेशलाई गाउँलेहरूले मायाले ‘कइला’ भनेर बोलाउँथे । उनको पढाइ पूरा भएपछि परिवारमा खुसी थपिएको थियो । वर्षौंको संघर्षपछि छोराले प्राविधिक शिक्षा पूरा गरेको थियो । अब सरकारी जागिर खाने र परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार्ने पालो बिकेशको थियो । आमा निर्मलाका अनुसार बिकेशले फोनमा र भेट हुँदा बारम्बार एउटै कुरा सुनाउँथे, पढाइ सकियो, अब सरकारी जागिर खाने हो । त्यसपछि गाउँमा नयाँ घर बनाउने र परिवारका दुःखका दिन विस्तारै अन्त्य गर्ने । छोराका ती आश्वासनले निर्मलालाई भविष्यप्रति आशावादी बनाएको थियो ।

गरिबी र अभावका बीच छोराहरूको भविष्यका लागि गरेको संघर्ष अब सार्थक हुने विश्वास थियो । नयाँ घर बनाउने सपना पनि थियो । छोराले कमाउन थालेपछि आफूले भोगेका दुःखका दिन सकिने आशा गरेको निर्मलाले सुनाइन् । तर बिहीबार बिहान आएको दुर्घटनाको खबरले ती सबै सपना एकैपटक भत्काइदियो ।

‘यो पीडा अब कसरी व्यक्त गरूँ ? छोरालाई इन्जिनियर बनेको हेर्ने सपना थियो । घर बनाउँछु भन्थ्यो । अब ऊ नै संसार छाडेर गयो,’ निर्मला चिच्याउँदै भन्छिन्, ‘मेरा छोरा खोइ ? म अब कसरी बाँचूँ ? मेरो छोरालाई मेरो सामु ल्याइदेऊ ।’

उनका लागि अहिले छोरा इन्जिनियर बनेको हेर्ने सपना मात्रै अधुरो भएको छैन । जीवनभरको दुःखमा साथ दिने र बुढेसकालको सहारा बन्ने आशा पनि हराएको छ । निर्मलाको खपडाले छाएको घर अझै त्यही छ । घरको आँगन पनि उस्तै छ । तर त्यहाँ फर्किने बिकेश छैनन् । आमाको दुःख हटाउने वाचा गर्ने छोरा अब कहिल्यै घर आउने छैनन् । इन्जिनियर बनेर नयाँ घर बनाउने सपना देख्ने युवकको आफ्नै जीवन भने चिसापानीगढीको भीरमै सदाका लागि रोकिएको छ । छोराको भविष्य बनाउन जीवनभर संघर्ष गरेकी निर्मला अहिले परिवारका सदस्य गुमाएपछि शारीरिक र मानसिक रूपमा समेत विक्षिप्त अवस्थामा छिन् ।

बिकेशको इन्जिनियर बन्ने यात्रामा दाजु अवधेशको ठूलो योगदान थियो । काठमाडौंको जडीबुटी क्षेत्रमा एक दशकदेखि फलफूल व्यवसाय गर्दै आएका अवधेशले व्यापारबाट भएको आम्दानी र आफ्नो श्रमको ठूलो हिस्सा भाइको पढाइमा खर्चिएका थिए । कान्छो भाइ सुधेश पनि उनीसँग फलफूल व्यवसायमा साथ दिँदै आएका थिए । आफूले दुःख गरेर कमाएको पैसाले भाइलाई पढाएका अवधेशको सपना थियो, भाइले पढाइ पूरा गरोस्, सरकारी जागिर खाओस् र परिवारलाई अभावबाट बाहिर निकालोस् । भाइको पढाइ पूरा भएपछि अवधेश पनि ढुक्क भएका थिए ।

अब लोकसेवाको तयारीपछि सरकारी जागिर खाने र परिवारको अवस्था सुधार्ने दिन धेरै टाढा छैन भन्ने लागेको अवधेश सम्झन्छन् । तर दुर्घटनाले उनको जीवनको सबैभन्दा ठूलो आधार नै खोस्यो । ‘भाइको पढाइ पनि सकिएको थियो । सरकारी जागिर खाने उसको ठूलो सपना थियो,’ अवधेश भन्छन्, ‘अब त्यो सपना सपनामै अधुरो रह्यो ।’ अवधेशले भाइलाई पढाउन गरेको संघर्ष र त्यसबाट जोडिएको आशा अब सम्झनामा मात्रै सीमित भएको छ । भाइलाई पढाएर परिवारको अवस्था बदल्ने आमासँगै आफ्नो पनि योजनामा दुर्घटनाले पूर्णविराम लगाइदिएको उनले सुनाए ।

लखन्देही नदी किनारमा परिवारजनको चितामा दागबत्ती दिएपछि अवधेश मुर्छित बने । उनलाई छिमेकीहरूले हौसला दिन्थे । भाइ इन्जिनियर बनेर सरकारी जागिर खाने आमाको सपना र आफूले सकी नसकी दुःख गरेर पढाएको कुरा उच्चारण गर्दा उनी भक्कानिन्थे । हरेक वर्षजस्तै यसपटक पनि छठ पर्व मनाउन अवधेशको परिवार काठमाडौंंबाट सर्लाही आउने तयारीमा थियो ।

बिहीबार बिहान परिवारका सदस्यहरूलाई गाडीमा चढाएर घर पठाउने तयारी भयो । गाडीमा सिट अभाव भएपछि अवधेशले अर्को दिन मोटरसाइकलमा आउने निर्णय गरे । बिहान श्रीमती पुनम, दुई भाइ र छोराछोरीसहित परिवारका सदस्यहरू गाडीमा चढे । उनीहरूलाई बिदा गर्दा अवधेशलाई सामान्य दिनजस्तै लागेको थियो । परिवार छठ मनाउन घर पुग्नेछ र आफू पनि भोलिपल्ट आइपुग्नेछु भन्ने उनको सोच थियो ।

तर केही घण्टामै आएको दुर्घटनाको खबरले उनको संसार बदलिदियो । जुन निर्णयका कारण उनी गाडीमा चढेनन्, त्यही निर्णयले उनको ज्यान जोगियो । तर त्यसको मूल्य उनले जीवनभर बिर्सन नसक्ने गरी चुकाउनुपरेको छ ।

आफूले माया गरेका परिवारका सदस्यहरूलाई एकैपटक गुमाउनुपर्दाको पीडा शब्दमा व्यक्त गर्न कठिन छ । शुक्रबार राति अन्तिम संस्कारका क्रममा अवधेशले गर्भवती श्रीमती पुनम, दुई भाइ र तीन छोराछोरीलाई एकैसाथ दागबत्ती दिएर बिदा गर्नुपर्‍यो ।

एकै परिवारका यति धेरै सदस्यलाई एउटै समयमा अन्तिम बिदाइ दिनुपर्दाको त्यो दृश्य सुन्दरपुरका लागि पनि असह्य बन्यो । अवधेशका लागि त्यो अन्तिम संस्कार मात्रै थिएन । आफ्नो जीवनसँग जोडिएका सबैभन्दा प्रिय मानिसहरूलाई एकपछि अर्को गर्दै गुमाएको कठोर क्षण थियो ।

गाउँपालिका अध्यक्ष कृष्णकुमार यादवले बिकेश इन्जिनियर बनेर परिवारको जीवन बदल्ने आँटमाथि पूर्णविराम लागेको घटनाले आफू पनि स्तब्ध भएको सुनाए । ‘गाउँका लागि बिकेश केवल एक विद्यार्थी थिएनन् । गाउँमै हुर्किएर प्राविधिक शिक्षा हासिल गरेका र सरकारी सेवामा प्रवेश गर्ने तयारी गरिरहेका मधेशका एक युवा थिए,’ उनले भने, ‘उनको सफलताले परिवारसँगै गाउँका अन्य युवालाई पनि प्रेरणा दिने अपेक्षा थियो । तर चिसापानीगढीको दुर्घटनाले त्यो सम्भावना पनि खोस्यो ।’

मधेशमा छठ पर्व धार्मिक अनुष्ठान मात्रै होइन, परिवार र आफन्तसँग भेटघाट गर्ने, सुखदुःख साटासाट गर्ने र सामूहिक खुसी बाँड्ने अवसर पनि हो । टाढा रहेका परिवारका सदस्यहरू यस अवसरमा गाउँ फर्किने गर्छन् । अवधेशको परिवार पनि यही पर्व मनाउन काठमाडौं छाडेर सर्लाही फर्किंदै थियो । घरमा छठको तयारी र आफन्तसँग भेटघाटको प्रतीक्षा थियो । तर पर्वको खुसी लिएर आउनुपर्ने परिवार दुर्घटनाको खबरसँगै सिंगो गाउँ शोकमा डुब्यो । सुन्दरपुरमा अहिले छठको उल्लास छैन । गाउँलेहरू एउटै गाउँका यति धेरै सदस्य गुमाउनुपरेको पीडाले स्तब्ध छन् ।

शिव उनी कान्तिपुरका संवाददाता हुन् । रौतहटलाई केन्द्र बनाएर उनले मधेश प्रदेशको राजनीति, सामाजिक र आर्थिक विषयमा रिपोर्टिङ गर्छन् ।