हुआङको कठिन बाल्यकालदेखि एनभिडियाको सफलतासम्मको यात्रा असाधारण छ, तर चिनियाँ जासुस भनिएकी एलिस हुआङसँगको विवाहेतर सम्बन्ध र आफ्नै कम्पनीकी उच्च अधिकारीसँग अर्को सम्बन्धको आरोपले अहिले उनको व्यक्तिगत जीवनदेखि व्यावसायिक भविष्यमा समेत प्रश्न उठाएको छ ।
सामाजिक सञ्जालमा स्क्रोल गर्दै जाँदा समाचार होस् या ‘मिम’ र ‘ट्रोल’ त्यहाँ प्रायः एउटै व्यक्ति दोहोरिन्छन्— जेन्सन हुआङ । कारण हो, उनको विवाहेतर सम्बन्ध ।
एनभिडिया का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) हुआङ चिनियाँ जासुस भनिएकी एलिस हुआङसँगको सम्बन्धमा रहेको भन्दै अमेरिकी सञ्चारमाध्यम द न्युयोर्क टाइम्सले समाचार प्रकाशन गरेपछि उनी चर्चामा तानिएका हुन् । जेन्सनले पनी आफू विवाहेतर सम्बन्धमा रहेको स्विकारिसकेका छन् ।
सिंगापुरस्थित डेटा सेन्टर कम्पनी मेगास्पिडकी पूर्वप्रबन्ध निर्देशक एलिस हुआङसँग विवाहेतर सम्बन्ध मात्रै चर्चाको विषय बनेको होइन । एलिस चिनियाँ जासुस भनिएका कारण पनि यो थप चर्चाको विषय बनेको हो ।
एलिससँगको सम्बन्ध सेलाउन पाउँदा नपाउँदै जेन्सनको अर्को सम्बन्ध पनि चर्चामा तानिएको छ । आफ्नै कम्पनीकी एक उच्च अधिकारीसँग पनि प्रेम सम्बन्ध रहेको आरोप लागेको छ । द न्युयोर्क टाइम्सले ११ नोभेम्बरमा प्रकाशन गरेको समाचारमा एनभिडियामा काम गरिसकेका पाँच व्यक्तिसँगको कुराकानीका आधारमा उक्त दाबी सार्वजनिक गरिएको उल्लेख छ ।
एनभिडियाको बोर्डले दुई महिलासँग विवाहेतर सम्बन्ध राखेको आरोप लगाएपछि जेन्सन हुआङले पदबाट राजीनामा दिएको अमेरिकी सञ्चारमाध्यम न्युयोर्क टाइम्सले उल्लेख गरेको छ । एआई क्रान्तिका प्रमुख पात्र मानिने उनी अहिले व्यक्तिगत सम्बन्धसँग जोडिएको राष्ट्रिय सुरक्षा विवादको सामना गरिरहेका छन् । तर को हुन् त हुआङ, जसले ग्राफिक्स चिपबाट सुरु गरेर विश्वको प्रविधि नक्सा नै बदलिदिए ?
हुआङ ताइवानका नागरिक हुआङ सिङ–ताई र लो त्साई–सिउका दोस्रो सन्तान हुन् । उनको जन्म १७ फेब्रुअरी १९६३ मा भएको हो । उनका बुबा केमिकल इन्जिनियर थिए भने आमा प्राथमिक तहकी शिक्षिका ।
जेन्सन हुआङको वास्तविक नाम जेन सुन हुआङ हो । सन् १९६३ मा ताइवानको ताइनानमा जन्मिएका उनको बाल्यकाल भने बसाइँसराइमै बित्यो । ताइवान अत्याधुनिक सेमिकन्डक्टर उत्पादनमा विश्वकै अग्रणी देश हो । एनभिडियाका सबैभन्दा उन्नत चिपसमेत वर्षौंदेखि ताइवानकै टीएसएमसीले उत्पादन गर्दै आएको छ ।
जेन्सन पाँच वर्षका हुँदा हुआङ परिवार ताइवान छाडेर थाइल्यान्ड पुगेको थियो । तर त्यहाँ उनीहरूको बसाइ लामो हुन सकेन । जेन्सनका बुबाले अमेरिकी एयर कन्डिसनर निर्माता कम्पनी क्यारियरको कामदार तालिम कार्यक्रममा सहभागी हुने अवसर पाएका थिए । त्यस क्रममा उनले अमेरिकामा उपलब्ध अवसरहरू नजिकबाट देखेका थिए । त्यसै बेलादेखि हुआङ सिङले आफ्ना सन्तानहरूलाई अमेरिका पठाएर पढाउने वाचा गरेका थिए । छोराहरूको भविष्यका लागि अमेरिका सबैभन्दा उपयुक्त ठाउँ हुने उनको विश्वास थियो ।
त्यति बेला भियतनाम युद्ध चर्किरहेको थियो र दक्षिणपूर्वी एसियाको समग्र क्षेत्र अस्थिर बनेको थियो । जेन्सनका बुबाले हरेक साता थप रक्तपातपूर्ण र तीव्र बन्दै गएको युद्ध तत्काल अन्त्य हुने संकेत देखेका थिएनन् ।
सन् १९६९ र १९७० मा अमेरिकी राष्ट्रपति रिचर्ड निक्सनले उत्तरी भियतनामका आपूर्ति मार्ग अवरुद्ध गर्ने उद्देश्यले कम्बोडियामा व्यापक बमबारी गर्न आदेश दिए । त्यसको अर्को वर्ष अमेरिकी वायुसेनाले दक्षिण भियतनामी सेनाको आक्रमणलाई सघाउँदै दक्षिणी लाओसमा भीषण आक्रमण गरे ।
युद्ध बिस्तारै थाइल्यान्डको सीमातर्फ नजिकिँदै थियो । हुआङ परिवार आफ्ना सन्तानहरूलाई युद्धबाट टाढा र भविष्यका लागि बढी अवसर उपलब्ध हुने देशमा राख्न चाहन्थ्यो । त्यसको विकल्प बन्यो अमेरिका । सन् १९७२ मा जेन्सन र उनका दाइ अमेरिका जाने विमान चढेर वासिङ्टन राज्यको टाकोमा पुगे । उनीहरू त्यहाँ काकासँग बस्न थाले । छोराहरूलाई अमेरिका पठाए पनि उनका आमाबुबा भने थाइल्यान्डमै बसे । उनीहरू अमेरिका आउन आवश्यक कागजात जुटाउँदै र खर्चको जोहो गर्दै थिए ।
पछि हुआङ दाजुभाइलाई प्राथमिक तहको शिक्षा हासिल गर्न र छात्रावासमा बस्न केन्टकी राज्यको ओनिडा पठाइयो । उनीहरू नियमित विद्यालयमा पढ्थे, तर बस्ने छात्रावास भने सैनिक सुधार एकेडेमीका विद्यार्थीहरूसँग थियो । अमेरिका पुगेपछिका वर्ष जेन्सनका लागि निकै कठिन रहे । अंग्रेजी भाषा राम्रोसँग बोल्न नसक्ने आप्रवासी बालकका रूपमा उनलाई आफू बस्ने छात्रावासका विद्यार्थीहरूसँग घुलमिल हुन कठिन भयो । त्यसमाथि उनी निरन्तर दुर्व्यवहार र बुलिङको सिकार भइरहन्थे ।
तर जेन्सनका पूर्वसहपाठीहरूका अनुसार उनले ती दुर्व्यवहारलाई सहजै सामना गरे र त्यसले आफ्नो आत्मविश्वास कमजोर हुन दिएनन् । केन्टकीमा रहँदा उनले पढाइमा राम्रो प्रदर्शन गरे । बिस्तारै सहपाठीहरूसँग मित्रता पनि बढाउँदै लगे ।
पछि उनका आमाबुबा पनि अमेरिका आए । परिवारले ओरेगन राज्यको पोर्टल्यान्ड सहरनजिकै बसोबास सुरु गर्यो । त्यहाँ पुगेपछि जेन्सनलाई नयाँ वातावरणमा आफूलाई स्थापित गर्न थप सहज भयो । हाईस्कुलका सहपाठीहरूसँग घुलमिल हुन उनलाई कहिलेकाहीँ अझै कठिन हुन्थ्यो । तर पढाइमा भने उनी उत्कृष्ट रहे । त्यही समयमा उनले स्थानीय डेनिज रेस्टुरेन्टमा आफ्नो पहिलो जागिर सुरु गरे । रेस्टुरेन्टमा बिताएको समय र त्यहाँ सिकेका पाठलाई जेन्सन विशेष रूपमा सम्झिन्छन् । खर्बौं डलर मूल्यांकन भएको कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) बनेपछि पनि उनी भाँडा माझ्ने कामबाट वेटर हुँदै अघि बढेको आफ्नो यात्राप्रति गर्व गर्छन् ।
हाईस्कुलको पढाइ पूरा गरेपछि जेन्सन हुआङले उच्च शिक्षालाई आफ्नो लक्ष्य बनाए । उनले ओरेगन स्टेट युनिभर्सिटी (ओएसयू) बाट इलेक्ट्रोनिक इन्जिनियरिङमा स्नातक गरे । विश्वविद्यालयमा उनको शैक्षिक प्रदर्शन उत्कृष्ट थियो ।
यहीँ अध्ययनका क्रममा उनले आफ्नी पत्नी लोरीलाई भेटेका थिए । इलेक्ट्रोनिक इन्जिनियरिङको एउटा कक्षामा लोरी उनकी ‘प्रक्टिकल पार्टनर’ (सहपाठी) थिइन् । ओएसयूबाट स्नातक गरेपछि स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयमा थप अध्ययन गर्न जानुअघि र अन्ततः एनभिडिया स्थापना गर्नुअघि हुआङले एएमडी र एलएसआई लजिकमा काम गरेका थिए ।
एएमडीमा उनको कार्यकाल छोटो थियो । उनी त्यहाँ एक वर्षभन्दा केही बढी समय मात्रै कार्यरत रहे । तर उक्त अनुभवले प्रविधि उद्योगमा उनको भविष्यको सफलताको आधार तयार पार्यो । एएमडीमा रहँदा उनले माइक्रोप्रोसेसरको डिजाइनमा काम गरेका थिए । माइक्रोप्रोसेसर भनेको कम्प्युटरको सीपीयूले गर्ने काम एउटै एकीकृत सर्किटमा सम्पन्न गर्ने सानो इलेक्ट्रोनिक उपकरण हो ।
एएमडी छाडेपछि हुआङ एलएसआई लजिकमा आबद्ध भए । अहिले उक्त कम्पनी ब्रोडकमको स्वामित्वमा छ । उनी एलएसआई लजिकमा प्रवेश गर्दा कम्पनीको इतिहासकै महत्त्वपूर्ण चरण चलिरहेको थियो । दुई वर्षअघि मात्रै सेयर बजारमा सूचीकृत भएको कम्पनी तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको थियो ।
त्यहाँ रहँदा हुआङले इन्जिनियरिङ, मार्केटिङ हुँदै व्यवस्थापनसम्मका विभिन्न जिम्मेवारी सम्हाले । प्राविधिक कामदेखि व्यवस्थापकीय भूमिकासम्मको अनुभवले उनलाई भविष्यमा आफ्नै कम्पनी सञ्चालन गर्न महत्त्वपूर्ण आधार प्रदान गर्यो ।
एलएसआई लजिकमा काम गरिरहँदा हुआङले साँझ र सप्ताहन्तमा अध्ययनलाई निरन्तरता दिए । सन् १९९२ मा उनले स्ट्यानफोर्ड युनिभर्सिटीबाट इलेक्ट्रोनिक इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर गरे । र एक वर्षपछि स्थापना गरे– एनभिडिया ।
सन् १९९३ मा जेन्सन हुआङ, क्रिस मालाचोस्की र कर्टिस प्रिमले मिलेर एनभिडियाको स्थापना गरे । सन माइक्रोसिस्टम्स र आईबीएममा काम गरेको अनुभव भएका अन्य दुई सहसंस्थापकले हुआङलाई सान जोसे नजिकैको डेनिज रेस्टुरेन्टमा भेटेका थिए ।
रेस्टुरेन्टमा खाना खाँदै उनीहरूले ४० हजार अमेरिकी डलरबाट एनभिडिया स्थापना गर्ने निर्णय गरेका थिए । सुरुमा कम्पनीको नाम ‘एनभिजन’ राखिएको थियो । तर उक्त नाम ट्वाइलेट पेपर उत्पादन गर्ने कम्पनीले प्रयोग गरिरहेको थाहा पाएपछि उनीहरूले तत्काल नाम परिवर्तन गरेर ‘एनभिडिया’ राखे । तीनै जना संस्थापकले हुआङलाई सीईओ चुने । भिडियो गेम उद्योगका लागि जीपीयू (ग्राफिक्स प्रोसेसिङ युनिट) बनाउनु उनीहरूको लक्ष्य थियो । सुरुका कठिन वर्ष पार गरेपछि कम्पनीले सेमिकोन्डुक्टर मार्केट (विद्युतीय उपकरणहरूमा प्रयोग हुने चिप्स र कम्पोनेन्टहरू) मा बलियो स्थान बनायो र सन् १९९९ मा सार्वजनिक भयो । कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिसेयर १ सय डलर पुग्दा हुआङले आफ्नो देब्रे काँधमा कम्पनीको लोगोको ट्याटु नै बनाएका थिए ।
कम्पनीको सफलसँगै हुआङको सम्पत्ति र प्रभाव पनि बढ्दै गयो । एनभिडियामा करिब ३.५ प्रतिशत सेयर स्वामित्वले उनलाई अर्बपति बनायो र उनी अमेरिकाका सबैभन्दा बढी पारिश्रमिक पाउने सीईओमध्ये एक बनेका थिए ।
दया दुदराज कान्तिपुर मिडिया ग्रुपमा आबद्ध मिडिया रिपोर्टर हुन् । उनी मिडिया र सूचना प्रविधिबारे रिपोर्टिङ गर्छन् ।