किराँत धर्मका प्रवर्तक फाल्गुनन्दको जन्मजयन्तीका अवसरमा पाँचथर, इलाम, ताप्लेजुङसहित कोशी प्रदेशका विभिन्न स्थानमा कार्यक्रम आयोजना गरियो ।
पाँचथर — नेपालका १६औँ राष्ट्रिय विभूति एवं किराँत धर्मका प्रवर्तक फाल्गुनन्द लिङदेनको १४२औँ जन्म जयन्ती मनाइएको छ ।
यो दिवस विशेषतः पाँचथर, इलाम, ताप्लेजुङसहित कोशी प्रदेशमा भव्यताका साथ मनाउने गरिन्छ । विक्रम संवत् १९४२ साल कात्तिक २५ गते इलामको चुक्चिनाम्बामा जन्मिएका फाल्गुनन्दलाई किराँत लिम्बू समुदायले समाज सुधारकका रूपमा लिने गरेका छन् ।
यस अवसरमा किराँत धर्मावलम्बीहरूको सघन बसोबास रहेको इलाम, पाँचथर, ताप्लेजुङ, तेह्रथुम, धनकुटासहित विभिन्न स्थानमा फाल्गुनन्द जयन्ती मनाइएको हो ।
इलामको माङसेबुङ, पाँचथरको लब्रेकुटीलगायत स्थानमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ ।
१९८८ साल वैशाख २४ गते पाँचथरको शिलौतीमा पूर्वी नेपालअन्तर्गत १० लिम्बुवान १७ थुमका अग्रजहरूलाई भेला पारेर सत्यधर्म मुचुल्का घोषणा गर्दै उनले समाज सुधारको अभियान थालेका थिए ।
सत्यधर्म मुचुल्कामा छोराछोरीलाई बराबर अध्ययन अध्यापन, लेखपढ र समान अंशबन्डा दिने लिने हक कायम गर्नुपर्ने, सुनौली–रुपौली र दाइजो प्रथा अन्त्य गर्नुपर्ने, छोरीहरू देवीका प्रतीक भएकाले उनीहरूको विवाहका लागि कुरो छिन्दा कुटुम्बबाट रीत लिन नहुने, दाइजो दिनुको साटो शिक्षा–दीक्षा दिनुपर्ने वा स्वावलम्बी बनाउनुपर्ने बुँदा उल्लेख छन् ।
बाल्यकालमा आफ्ना पितासँगै गाईगोठमा बिताएका फाल्गुनन्दले जीवनको आखिरी क्षणसम्म धूम्रपान, मद्यपान, विलासिता र अन्धविश्वासविरुद्ध अभियान चलाएकाले उनलाई समाज सुधारकको उपमा दिइएको हो ।
२२ वर्षको उमेरमा भारतीय सेनामा भर्ना भएका उनले १३ वर्ष नोकरी गरेर फर्केपछि समाज सुधारको अभियानमा लागेका थिए ।
उनले नोकरीबाट फर्केपछि पाँचथर, इलाम, ताप्लेजुङ, भुटान र तेह्रथुमका विभिन्न स्थानमा माङहिम (मन्दिर) निर्माण गर्दै सांस्कृतिक अभियानमार्फत ज्ञानको ज्योति प्रवाह गर्न थालेको पाइन्छ ।
बाल्यकालदेखि नै सत्य आहार, सत्य विहार, सत्य व्यवहार गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता राख्ने उनले खानपान र संस्कारले किराँत समुदाय पछाडि परेको भन्दै किराँत धर्म हाङ साम्योको थालनी गरेका थिए ।
जसलाई पछिल्लो समय फाल्गुनन्द पन्थ भनिन्छ ।
यो सिद्धान्त र सांस्कृतिक अभियानलाई निरन्तरता दिन इलामको बाँझे (लारुम्बा) र पाँचथरको शिलौतीलगायत स्थानलाई किराँत धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटन केन्द्रका रूपमा प्रचारप्रसार गरिँदैछ ।
उनको निधन २००५ साल चैत २२ गते भएको थियो । उनलाई नेपाल सरकारले २०६६ साल मंसिर १६ गते राष्ट्रिय विभूति घोषणा गरेको हो । उनी नेपालका १६औँ राष्ट्रिय विभूति हुन् ।
उनको समाधिस्थल पाँचथरको फाल्गुनन्द–७ सिलौटीमा छ ।
फाल्गुनन्द जयन्तीको अवसरमा पाँचथरको लब्रेकुटी, शिलौती, इलामको लारुम्बासहितका स्थानमा भव्य कार्यक्रम आयोजना गरिन्छ ।
लक्ष्मी गौतम कान्तिपुरका पाँचथर संवाददाता हुन् ।
