अभिनेता राजेश हमालले अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेको नेपाल–भारत सम्बन्धसम्बन्धी अभिव्यक्तिप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन्। सार्वजनिक विषयमा कमै प्रतिक्रिया दिने हमालले यसपटक नेपालको परराष्ट्र नीति, राष्ट्रिय स्वाभिमान र सार्वभौमसत्ताको विषय उठाउँदै मन्त्रीहरूले अभिव्यक्ति दिँदा कूटनीतिक मर्यादा र राष्ट्रिय हितलाई ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन्।
हमालले सोमबार फेसबुकमा आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै अर्थमन्त्रीको अभिव्यक्तिले नेपालको लामो समयदेखि कायम रहेको सिद्धान्तमा आधारित परराष्ट्र नीतिको जगलाई प्रभावित पार्न सक्ने टिप्पणी गरेका छन्। उनले कुनै पनि पदाधिकारीले व्यक्तिगत धारणा वा राजनीतिक स्वार्थका कारण नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठामा असर पर्ने अभिव्यक्ति दिन नहुने बताएका छन्।
उनले लेखेका छन्, ‘अर्थमन्त्रीले आफ्नो मन्त्रीस्तरीय जिम्मेवारीको सीमाभन्दा बाहिर गएर अभिव्यक्ति दिएको देखिन्छ। उहाँका टिप्पणीहरूले नेपालको लामो समयदेखि कायम रहेको सिद्धान्तमा आधारित परराष्ट्र नीतिको जगलाई नै विकृत पार्ने जोखिम छ।’
हमालले यस्तो व्यवहारले नेपालको सार्वभौमसत्ताको गरिमा कमजोर पार्नुका साथै नेपाल र भारतबीचको ऐतिहासिक सम्बन्धको समेत अवमूल्यन गर्ने बताएका छन्। उनका अनुसार दुवै देशले लामो समयदेखि उच्च महत्त्व दिँदै आएको सम्बन्धलाई व्यक्तिगत सम्मान प्रदर्शन वा चाकरीपूर्ण अभिव्यक्तिमा सीमित गर्नु उचित हुँदैन।
नेपाल र भारतबीचको सम्बन्ध भौगोलिक निकटता, इतिहास, संस्कृति र जनस्तरको सम्बन्धमा आधारित रहेको उल्लेख गर्दै हमालले छिमेकीसँगको सम्बन्ध सुदृढ बनाउने प्रयासलाई स्वागत गर्नुपर्ने धारणा राखेका छन्। तर त्यसका लागि नेपालको राष्ट्रिय हित, स्वाभिमान र कूटनीतिक सन्तुलनमा सम्झौता गर्न नहुने उनको भनाइ छ।
उनले नेपाल–भारत सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउनु आवश्यक भए पनि त्यस क्रममा नेपालको आफ्नै ऐतिहासिक अनुभव, समाधान हुन बाँकी सीमा विवाद र आर्थिक निर्भरताजस्ता विषयलाई बेवास्ता गर्न नहुने बताएका छन्। सरकारले आफ्नो धारणा स्पष्ट र निरन्तर रूपमा स्थापित कूटनीतिक माध्यम, प्रमाण र सौहार्दपूर्ण संवादमार्फत राख्नुपर्नेमा उनले जोड दिएका छन्।
हमालले छिमेकी राष्ट्रसँगको मित्रता र राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ताको रक्षा एकअर्काका विरोधी उद्देश्य नभएको पनि बताएका छन्। नेपाल स्वतन्त्र राष्ट्रका रूपमा आफ्नो पहिचान र राष्ट्रिय हितप्रति स्पष्ट रहेकै कारण भरपर्दो साझेदार बन्न सक्ने उनको धारणा छ।
अर्थमन्त्री वाग्लेले भारतको नयाँदिल्लीमा आयोजित ‘एनडीटीभी वर्ल्ड समिट २०२६’ मा बोल्दै नेपाली राष्ट्रवादलाई भारतविरोधी भावनासँग जोडेर हेर्ने युग समाप्त भएको बताएका थिए। सोही अभिव्यक्तिको सन्दर्भमा हमालले आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्।
राजेश हमालका पिता चुडाबहादुर हमाल कूटनीतिज्ञ थिए। उनले परराष्ट्र मन्त्रालयमा कार्यरत रहँदा भारत, तत्कालीन सोभियत संघ र थाइल्यान्डस्थित नेपाली कूटनीतिक नियोगमा काम गरेका थिए। उनी पाकिस्तानका लागि नेपाली राजदूतसमेत भएका थिए।
