तीन दिनमा ७२ कन्टेनर भित्रिए पनि नाका फेरि बन्द भएपछि चिनियाँ सामानको अभाव र स्थानीयको रोजीरोटी संकट गहिरिएको छ।
सिन्धुपाल्चोक — तीन दिन सञ्चालनमा आएर पुनः बन्द भएको तातोपानी नाकाबाट कन्टेनरको नियमित आवतजावत हुन नसक्दा सीमावर्ती बजारको व्यापार प्रभावित भएको छ । चीनबाट आयात हुने सामानको आपूर्ति रोकिएपछि स्थानीय बजारमा चिनियाँ सामान पाउनसमेत मुस्किल हुन थालेको छ ।
सिन्धुपाल्चोकका प्रमुख जिल्ला अधिकारी शशिधर घिमिरेका अनुसार कात्तिक १ देखि ३ गतेसम्म खुलेको नाका त्यसपछि बन्द छ । कन्टेनर आवागमनका लागि नाका पुनः खुल्ने वा नखुल्नेबारे हालसम्म थप जानकारी नआएको उनले बताए । ‘नाका बन्द भएयता कन्टेनरका लागि खुल्ने वा नखुल्ने भन्नेबारे थप जानकारी आएको छैन। पर्यटकका लागि भने नाका खुला छ,’ उनले भने ।
बाढीपहिरोको कारण देखाउँदै चीनले बन्द गरेको नाका उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयको असोज ३१ गतेको प्रेस नोटअनुसार कात्तिक १ देखि ३ गतेसम्म सञ्चालनमा ल्याइएको थियो । मन्त्रालयले उक्त अवधिमा मालवाहक सवारीसाधनलाई मात्र आवतजावतको अनुमति दिएको थियो ।
तीन दिनको अवधिमा दसैंलक्षित ५६ कन्टेनर रेडिमेड लत्ताकपडा तथा फलफूललगायत अन्य सामान बोकेका गरी ७२ कन्टेनर नेपाल भित्रिएका थिए । तर, तीन दिनपछि नाका पुनः बन्द हुँदा तातोपानी भन्सार क्षेत्र र आसपासका बजारमा व्यापारिक गतिविधि प्रभावित भएका छन् ।
नाका अनिश्चित बनेपछि चिनियाँ सामानको आपूर्ति घटेको र पसलमा मौज्दात सकिन थालेको व्यवसायीले बताएका छन् । बाह्रबिसे नगरपालिका–९ की व्यवसायी कविता तिवारीले नाका बन्द हुँदा सीमावर्ती क्षेत्रसहित अन्य बजारसमेत सुनसान बनेको बताइन् । ‘नाका अनिश्चित बनेसँगै नाकाक्षेत्रसहित अन्य बजारमा पनि चहलपहल घटेको छ। चिनियाँ सामान पाउन मुस्किल हुन थालेको छ,’ उनले भनिन् । नाका खुल्ने प्रतीक्षामा बस्दाबस्दै आजित भएको स्थानीय व्यवसायी मिश्री श्रेष्ठले बताइन् ।
नेपाल हिमालय सीमापार वाणिज्य संघका कार्यकारिणी सदस्य तथा व्यवसायी राजेश भण्डारीले तातोपानी नाका नियमित सञ्चालन नहुँदा यसमा निर्भर व्यवसायी पलायन हुन थालेको बताए । उनका अनुसार कतिपय व्यवसायी वैकल्पिक व्यापारिक मार्ग प्रयोग गर्न थालेका छन् । यसअघि यहाँको तातोपानी, लिस्तीकोट, फुल्पिकझी मार्मिलगायत क्षेत्रका स्थानीय दैनिक रुपमा चिनियाँ बजार झामु पुगेर खाद्यान्न, घरायसी तथा विद्युतीय सामान ल्याएर बिक्री गर्दै आएका थिए । त्यही आम्दानीबाट घरखर्च, बालबालिकाको पढाइ र ऋण व्यवस्थापन हुँदै आएको स्थानीयको भनाइ छ ।
नाका बन्द भएसँगै झोलेपोके व्यापार पनि ठप्प भएपछि सरकारले गरिब समुदायको जीविकोपार्जनको बाटो बन्द गरिदिएको स्थानीयले गुनासो गरेका छन् । ‘यस नाकामा निर्भर व्यवसायी अन्यत्र सर्न थालेका छन् । अब हिमपात हुने समय नजिकिँदै छ । मुस्ताङतर्फको मार्ग पनि हिउँका कारण बन्द हुन सक्ने जोखिम छ । त्यहाँ र यहाँ दुवैतर्फ नाका बन्द हुँदा व्यवसायीलाई चौतर्फी मार परेको छ । सरकारले नाका खुलाउन प्रभावकारी पहल गरेको देखिएन, आखिर तातोपानी नाका बन्द गरिनुको कारण चाहिँ के हो ? ,’ भण्डारीले भने ।
सिन्धुपाल्चोक उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष बुद्धराज बस्नेतले तातोपानी नाका अनिश्चितकालका लागि बन्द भएपछि व्यवसायीको आशा मर्दै गएको बताए । नाका कहिले नियमित सञ्चालनमा आउने भन्ने टुंगो नहुँदा आयात–निर्यातमा निर्भर व्यवसायी अन्योलमा छन् । नाका बन्दको असर सीमावर्ती बजारमा मात्र सीमित नभई चिनियाँ सामानको आपूर्ति हुने अन्य बजारसम्म फैलिन थालेको व्यवसायीको भनाइ छ ।
नेपाल ट्रक कन्टेनर ढुवानी सेवा प्रालिका अध्यक्ष अर्जुन सापकोटाले नाका सञ्चालनमा अनिश्चितता कायम रहँदा व्यवसायी, मजदुर, चालक, सहचालक र स्थानीयवासीको रोजीरोटी प्रभावित भएको बताए।‘चीनको यस्तो व्यवहार कहिलेसम्म सहने? अब हाम्रो धैर्यको पनि सीमा छैन । तातोपानी–लिपिङ नाकासँग जोडिएका नेपाली व्यवसायी, मजदुर, चालक, सहचालक र स्थानीयवासीको पीडा कसले बुझ्ने ? हाम्रो रोजीरोटी, व्यापार–व्यवसाय र भविष्यसँग जोडिएको नाकालाई पटक–पटक अनिश्चिततामा राखिरहँदा अब हामीले कहिलेसम्म चुप लागेर बस्ने?’ उनले प्रश्न गरे ।
नेपाल र चीनबीचको व्यापारिक सम्बन्ध पारस्परिक विश्वास, सम्मान र सहकार्यमा आधारित हुनुपर्ने सापकोटाले बताए । नाका सञ्चालनमा अनिश्चितता कायम रहँदा हजारौँ नेपालीको रोजीरोटी प्रभावित भइरहेको उनको भनाइ छ । भोटेकोसी गापा २ का अध्यक्ष कुमार श्रेष्ठले तातोपानी नाका नखुलाउनुको कारण बाहिर स्पष्ट नदेखिएको बताए ।
'सडक,पूर्वाधार,भन्सार,अध्यागमन यावत् सबै तयारी अवस्थामा छन्। उता चिनले पनि खासामा पनि स्मार्ट सिटी बनाउँदैछ, आखिर तातोपानी बन्द किन छ ? सरकारले पहल गर्न नसकेको हो कि के हो भगवान् जानुन्,' उनले भने । दुवैतर्फ सम्पूर्ण पूर्वाधार तयारीमा रहँदा पनि नाका बन्द हुँदा सबै अचम्ममा परेको उनले जनाए ।
अनिश तिवारी कान्तिपुरका सिन्धुपाल्चोक संवाददाता हुन् ।
(175).png)
