संखुवासभाको खाँदबारी नगरपालिका–९, तुम्लिङटारस्थित अरुण नदी किनारमा रहेको मनकामना धाममा यस वर्ष पनि धार्मिक आस्था, परम्परा र सांस्कृतिक उत्साहका साथ दुईदिने एकादशी मेला आयोजना गरिएको हो ।
संखुवासभा — पूर्वी नेपालको प्रसिद्ध धार्मिक तथा ऐतिहासिक तीर्थस्थल मनकामना धाममा हरिबोधनी एकादशीको अवसरमा लाग्ने परम्परागत मेला बिहीबार रातिदेखि सुरु भएको छ । संखुवासभाको खाँदबारी नगरपालिका–९, तुम्लिङटारस्थित अरुण नदी किनारमा रहेको मनकामना धाममा यस वर्ष पनि धार्मिक आस्था, परम्परा र सांस्कृतिक उत्साहका साथ दुईदिने एकादशी मेला आयोजना गरिएको हो ।
हरेक वर्ष हरिबोधनी एकादशीको अवसरमा लाग्ने यस मेलामा भक्तजन, तीर्थयात्री तथा स्थानीयवासीको सहभागिता रहने गरेको छ । बिहीबार राति सुरु भएको मेला शुक्रबारसम्म सञ्चालन हुने आयोजक तुम्लिङटार स्पोटिङ क्लबका अध्यक्ष देवेन्द्र घिमिरेले जानकारी दिए । उनका अनुसार विसं १९८२ सालदेखि सुरु भएको यो मेला लामो समयदेखि निरन्तर परम्परागत रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
धार्मिक, ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको मनकामना धाममा एकादशीको अघिल्लो रात विशेष धार्मिक अनुष्ठान गर्ने परम्परा छ । परिवार तथा आफन्त गुमाएका व्यक्तिहरूले दिवंगत आत्माको चिरशान्तिको कामना गर्दै मन्दिर परिसरमा रातभर जाग्राम बसेर दीप प्रज्वलन गर्ने गर्छन् । मृतकको सम्झनामा बालिने बत्तीले दिवंगत आत्माले शान्ति प्राप्त गर्ने धार्मिक विश्वास रहिआएको अध्यक्ष घिमिरेले बताए ।
रातभर दीप प्रज्वलन गरी जाग्राम बस्ने परम्पराले यस मेलालाई अन्य धार्मिक मेलाभन्दा विशेष पहिचान दिएको उनले बताए । आफन्तको सम्झनामा बत्ती बाल्न टाढाटाढाबाट समेत भक्तजन मनकामना धाम आउने गरेका छन् । रातको समयमा मन्दिर परिसरमा बल्ने सयौँ दीपले धामको वातावरणलाई थप आध्यात्मिक र भक्तिमय बनाउने उनले बताए ।
मनकामना धाममा दर्शन तथा पूजाआजा गरेमा जीवनका दुःख, कष्ट र बाधा हट्ने तथा मनले चिताएको मनोकामना पूरा हुने धार्मिक जनविश्वास छ । यही आस्थाका कारण प्रत्येक वर्ष हरिबोधनी एकादशीको अवसरमा यहाँ भक्तजनको आकर्षण बढ्दै गएको घिमिरेले बताए । विशेषगरी दिवंगत आफन्तको सम्झनामा दीप प्रज्वलन गर्ने, परिवारको सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्ने तथा धार्मिक अनुष्ठानमा सहभागी हुने उद्देश्यले श्रद्धालुहरू धाम आउने गर्छन् ।
मेलालाई धार्मिक गतिविधिमा मात्र सीमित नराखी स्थानीय कला, संस्कृति, उत्पादन र पर्यटन प्रवर्द्धनसँग जोड्ने प्रयाससमेत गरिएको आयोजकले जनाएको छ । मेलाको अवधिभर धार्मिक पूजाआजा, भजन–कीर्तन, दीप प्रज्वलन, सांस्कृतिक प्रस्तुति, स्थानीय उत्पादन तथा हस्तकलाका सामग्रीको प्रदर्शनी र सामुदायिक भेटघाटलगायत कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछन् । यस्ता गतिविधिले स्थानीय कलाकार, व्यवसायी तथा उत्पादनकर्तालाई आफ्नो प्रतिभा र उत्पादन प्रदर्शन गर्ने अवसर प्रदान गर्ने उनको भनाइ छ ।
अरुण नदीको किनारमा अवस्थित मनकामना धाम धार्मिक आस्थाका साथै प्राकृतिक सौन्दर्यका दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण स्थलका रूपमा परिचित छ ।
धार्मिक पर्यटनको सम्भावना बोकेको यस क्षेत्रको प्रचारप्रसार र विकासका लागि एकादशी मेलाले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने उनले बताए । मेलामा सहभागी हुन आउने श्रद्धालु तथा आगन्तुकका कारण स्थानीय व्यापार, होटल तथा अन्य व्यवसायमा समेत चहलपहल बढेको छ ।
पुस्तौँदेखि चल्दै आएको धार्मिक परम्परालाई नयाँ पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्दै मनकामना धामको ऐतिहासिक पहिचानलाई थप स्थापित गर्ने लक्ष्यसमेत राखिएको छ ।
लामो इतिहास र जनविश्वाससँग जोडिएको मनकामना धामको एकादशी मेलाले धार्मिक आस्था, पुर्खाको सम्झना र सामाजिक एकतालाई एउटै थलोमा जोड्दै आएको छ । दीप प्रज्वलन, भजन–कीर्तन र सांस्कृतिक कार्यक्रमले सजिने यो मेला संखुवासभाको धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचानका रूपमा स्थापित हुँदै गएको उनले बताए । परम्पराको निरन्तरता र स्थानीय पर्यटनको सम्भावनालाई बढावा दिन पनि मनकामना धामको हरिबोधनी एकादशी मेला जिल्लाकै महत्त्वपूर्ण धार्मिक उत्सवका रूपमा लिइन्छ ।