ऐन कार्यान्वयनमा आएपछि पशु वध गर्नुअघि र पछि मासुको परीक्षण कसरी हुन्छ ? उपभोक्ताले परीक्षण भएको हो कि होइन भनेर कसरी थाहा पाउने ? तपाईं हाम्रो घर छेउका मासु पसलमा पनि परीक्षण गरिएका मासु पाइन्छ त ? यस्तै जिज्ञासालाई ५ प्रश्नोउत्तरमा बुझाउने कोसिस गरेका छौं ।
काठमाडौँ — काठमाडौं उपत्यकाका ३ जिल्लामा मंगलबारदेखि मासु जाँच ऐन लागू भएको छ । ‘पशु वधशाला तथा मासु जाँच ऐन, २०५५’ कार्यान्वयनको पहिलो दिन उपत्यकाका ५ स्थानमा कुखुरा र राँगाको मासु निरीक्षण गरी उपभोगयोग्य छाप लगाइएको छ । ऐन कार्यान्वयनमा आएपछि पशु वध गर्नुअघि र पछि मासुको परीक्षण कसरी हुन्छ ? उपभोक्ताले परीक्षण भएको हो कि होइन भनेर कसरी थाहा पाउने ? तपाईं हाम्रो घर छेउका मासु पसलमा पनि यस्ता परीक्षण गरिएका मासु पाइन्छ त ? यस्तै जिज्ञासालाई ५ प्रश्नोउत्तरमा बुझाउने कोसिस गरेका छौं ।
१. मासु जाँच ऐन भनेको के हो र यो कुन–कुन ठाउँमा लागू भएको हो ?
२८ वर्षअघि नै पशु वधशाला तथा मासु जाँच ऐन, २०५५ जारी भए पनि अहिले कडाइका साथ कार्यान्वयनमा ल्याइएको हो । सरकारले गत १ भदौमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गर्दै ऐन कार्यान्वयनमा आएको घोषणा गरेको थियो । अहिले सुरुवाती चरणमा उपत्यकाका ३ जिल्लामा ऐन लागू भएको छ । सुरुवातमा उपत्यकामा लागू गरिएको ऐन १ साउन २०८४ सम्म देशभर कार्यान्वयनमा ल्याउने कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालयको सरकारी तयारी छ ।
२. पशु वध गर्नुअघि र वधपछि मासुको के–के परीक्षण गरिन्छ ?
बधशालामा पशु वध गर्नुअघि शारीरिक परीक्षण गरिन्छ । जसमा सुकेनास वा अन्य रोगको परीक्षण गरिन्छ । वधपछि पनि मासुमा रोग र कीटाणुको परीक्षण गरिन्छ । यो परीक्षण सरकारले तोकेको मासु निरीक्षकले गर्नेछन् ।
अहिले यो व्यवस्था सबै खुद्रा पसलमा लागू भइसकेको छैन । त्यसैले केही ठूला मासु प्रशोधन कम्पनीले मात्रै यो व्यवस्था कार्यान्वयन गरेका छन् । त्यसैले लेबलिङ गरिएको वा प्याकेटमा पाइने मासुमा लगाइएको नीलो रङ हेर्नुपर्छ ।
३. ऐन कार्यान्वयनको जिम्मेवारी कसको हो र देशभर कहिलेदेखि लागू हुन्छ ?
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐनअनुसार पनि यसको मुख्य जिम्मेवारी स्थानीय तहलाई तोकिएको छ । यद्यपि, अहिले स्थानीय तहले यो ऐन कार्यान्वयन गरेको देखिँदैन । हाल कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालय, पशु सेवा विभाग र प्रदेश कार्यालयले पशु वधशाला तथा मासु जाँच ऐन, २०५५ मा भएका व्यवस्था कार्यान्वयन गराउन थालेका छन् ।
४. स-साना मासु पसलले खुद्रा रूपमा पनि मासु बेच्छन् । यो प्रक्रियाले त्यहाँको स्वच्छता कायम गर्छ ?
यो ऐनअनुसार इजाजतपत्र लिएका व्यवसायीले मात्रै मासु बेच्न पाउँछन् । पशु सेवा विभागका अनुसार अब इजाजत नभएका खुद्रा पसलले मासु काट्न (प्रशोधन गर्न) पाउँदैनन् । तर उनीहरूले बधशालामा परीक्षण भएको छापयुक्त मासु भने बेच्न पाउँछन् । सरकारी मासु निरीक्षकले एकभन्दा धेरै मासु पसल निरीक्षण गर्न सक्छन् । इजाजतपत्र नलिएका व्यवसायीलाई कारबाही वा सचेत गराउने पशु सेवा विभागले बताएको छ ।
५. छापमा नीलो मसी देखिन्छ । त्यो कस्तो रङ हो ? त्यसले स्वास्थ्यमा प्रभाव त पार्दैन ?
पशु सेवा विभागका अनुसार नीलो रङ भेटेरिनरीको प्रतीक हो । मासुमा प्रयोग गरिएको रङ अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको हो । यो रङ खानयोग्य हुन्छ । विभागका वरिष्ठ पशु चिकित्सक नवराज श्रेष्ठका अनुसार यसले स्वास्थ्यमा कुनै प्रभाव पार्दैन ।
प्रकृति कान्तिपुर मिडिया ग्रुपका आबद्ध दाहाल, अर्थतन्त्रका विविध आयाम, महिला अधिकार र प्रशासनका विषयमा रिपोर्टिङ गर्छिन् ।