जातीय तथा अन्य पहिचानका आधारमा हुने कोठा भाडाको विभेद अन्त्यको माग गर्दै दीपा नेपाली काठमाडौंको माइतीघरमा २०७ दिनदेखि आन्दोलनरत छिन् ।
कैलाली — ‘सरकार, कोठा खाली छ ?’ आन्दोलनको आज २०७ दिन पुगेको छ । देश तिहारको उल्लासमा रमाइरहँदा सत्याग्रही दीपा नेपाली भने आफ्नो माग पूरा गराउन आज पनि माइतीघर मण्डलामा धर्नामा थिइन् । जातीय तथा अन्य पहिचानका आधारमा कोठा भाडामा नपाउने विभेद अन्त्यको मागसहित उनको आन्दोलन चाडपर्वमा पनि रोकिएको छैन ।
देशका विभिन्न ठाउँबाट उच्च शिक्षा र अवसरको खोजीमा काठमाडौं पुग्नेहरूले जातीय, क्षेत्रीय, शारीरिक अवस्था र लैंगिक पहिचानकै कारण डेरा पाउन नसक्ने बाध्यता अन्त्य गर्न दीपाले यो आन्दोलन सुरु गरेकी हुन् । गृह मन्त्रालयमा कार्यरत सरकारी कर्मचारीकै घरमा आफूले जातीय विभेद भोग्नुपरेपछि आफूजस्तै अरूले त्यो पीडा भोग्न नपरोस् भन्दै आन्दोलन थालेको उनी बताउँछिन् ।
आन्दोलनका सुरुवाती दिनमा दीपा माइतीघरमा एक्लै थिइन् । ‘सरकार, कोठा खाली छ ? तिमी मान्छे कहिले बन्ने ? तिम्रो चेतनाले जात चिन्छ कि मान्छे ?’ जस्ता प्रश्न लेखिएका पोस्टर बोकेर उनले सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन थालिन् ।
दिउँसो माइतीघरमा गरेका गतिविधि साँझ सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गर्थिन् । विस्तारै आन्दोलनमा दलित, गैरदलित, विद्यार्थी, सामाजिक अभियन्ता र विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिहरू जोडिन थाले । गत साता मात्रै पूर्वप्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई उनका माग जायज रहेको भन्दै समर्थन गर्न माइतीघर पुगेका थिए ।
दीपाले आन्दोलनमार्फत १० बुँदे माग अघि सारेकी छन् । उनका मागमा घरबहालमा जातीय विभेद गर्नेलाई कडा सजाय हुने गरी कानुन संशोधन, दोषीलाई १० देखि १२ वर्षसम्म कैद र पीडितलाई क्षतिपूर्ति, विभेदका मुद्दामा प्रमाणको भार पीडकमा रहने व्यवस्था तथा ‘विभेदरहित घरबहाल’ स्टिकर अनिवार्य गर्ने विषय छन् ।
यसैगरी दलित छात्रावासको समस्या समाधान, घरबहाल दर र कर प्रणाली व्यवस्थित गर्ने तथा जातीय विभेदविरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति लागू गर्नुपर्ने उनको माग छ ।
‘देशको जुनसुकै सहरमा पनि दलित, मधेशी, अपांगता भएका व्यक्ति, यौनिक अल्पसंख्यकसहित सबै समुदायको विभेदरहित आवासको अधिकार सुनिश्चित हुनुपर्छ,’ दीपा भन्छिन् । उनका अनुसार यो आन्दोलन दलित समुदायको मात्रै मुद्दा नभई सामाजिक न्याय, मानवता र समानताको सवाल हो ।
आज भाइटीकाको दिन पनि आन्दोलनप्रति ऐक्यबद्धता जनाउन हस्तकलाका कलाकार नव गहतराज आजाद पनि माइतीघर पुगेका थिए । उनले आफ्नै सीप र लगानीमा करिब ६ घण्टा लगाएर तयार पारेको ‘सरकार ! कोठा खाली छ ?’ लेखिएको ताम्रपत्र दीपालाई हस्तान्तरण गरेका छन् ।
सामाजिक सञ्जालबाट आन्दोलनबारे थाहा पाएपछि सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन र दीपाको संघर्षप्रति समर्थन जनाउन ताम्रपत्र बनाएको उनले बताए । उनीसँगै हस्तकलाकार रमेश शासंकर र जेके धमला पनि माइतीघर पुगेका थिए । त्यो क्षण आफ्नो लागि अत्यन्तै भावुक र अविस्मरणीय भएको दीपाले बताइन् ।
