प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको भारत भ्रमणका क्रममा दुई देशबीचको सम्बन्धका सबै पक्ष र आपसी हितका विषयमा छलफल हुने भारतीय विदेश मन्त्रालयले जनाएको छ ।
काठमाडौँ — भारतले प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको प्रस्तावित नयाँदिल्ली भ्रमणबारे नेपालसँग छलफल जारी रहेको जनाएको छ । साथै, भ्रमणका क्रममा दुई देशबीचको द्विपक्षीय सम्बन्धका सबै आयामबारे समीक्षा गरिने पनि भारतले दोहोर्याएको छ ।
'हामीले नेपालका प्रधानमन्त्रीलाई भारत भ्रमणको निमन्त्रणा दिएका छौँ । भ्रमणका विषयमा दुवै पक्षबीच छलफल जारी छ,' भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता रणधीर जैसवालले मंगलबार मन्त्रालयको नियमित पत्रकार सम्मेलनमा सोधिएको प्रश्नको जवाफ दिँदै भने ।
जैसवालले दुई छिमेकीबीचको सम्बन्धलाई व्यापक र विशेष साझेदारीका रूपमा व्याख्या गर्दै शाहको भ्रमणका क्रममा आपसी हितका सबै विषयमा छलफल हुने बताए ।
'नेपालसँग हाम्रो द्विपक्षीय सम्बन्धका सम्पूर्ण आयामबारे छलफल हुनेछ । यो व्यापक साझेदारी हो । यो निकै विशेष साझेदारी हो र आपसी हितका सबै विषयमा छलफल हुनेछ,' उनले भने ।
प्रधानमन्त्री बनेपछि शाहको पहिलो औपचारिक द्विपक्षीय भारत भ्रमणको तयारी भइरहेका बेला काठमाडौं र नयाँदिल्लीबीच कूटनीतिक भेटघाट तीव्र बनेको छ । शाह गत चैत १३ मा प्रधानमन्त्री बनेका थिए ।
भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिस्रीले नेपाली समकक्षी अमृतबहादुर रायको निमन्त्रणामा कात्तिक १८ र १९ मा काठमाडौं भ्रमण गरेका थिए । भ्रमणका क्रममा मिस्रीले रायसँग प्रतिनिधिमण्डलस्तरीय वार्ता गरेका थिए भने परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल, अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्ले र सरकारका अन्य वरिष्ठ अधिकारीसँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गरेका थिए । उनले प्रधानमन्त्री शाहसँग पनि भेट गरी भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निमन्त्रणा हस्तान्तरण गरेका थिए ।
दुवै पक्षले प्रधानमन्त्रीको भ्रमणका क्रममा हुन सक्ने उपलब्धि र पहलका विषयमा छलफल गरेका थिए । छलफलमा व्यापार, ऊर्जा, जलविद्युत्, सम्पर्क सञ्जाल, विकास साझेदारी र सीमा व्यवस्थापनमा सहकार्यका विषय समेटिएका थिए ।
प्रधानमन्त्री शाहको भ्रमण मंसिर दोस्रो सातापछि हुने अपेक्षा गरिएको छ । मंसिर ६ देखि ९ सम्मको मिति सम्भावित रूपमा अघि आए पनि दुवै सरकारले भ्रमणको औपचारिक कार्यतालिका सार्वजनिक गरेका छैनन् ।
शाह र मोदीबीचको वार्तामा केही महत्त्वपूर्ण विषयले प्राथमिकता पाउने अपेक्षा गरिएको छ । नेपालले भोटेकोशी–रसुवागढी क्षेत्रमा भदौ १० मा आएको विनाशकारी बाढीपछि पुनर्निर्माण र पुनःस्थापनाका लागि भारतसँग करिब २ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको सहयोग मागिरहेको छ । प्रस्तावित सहयोगमा सहुलियतपूर्ण ऋण र अनुदान समावेश छन् ।
काठमाडौंले आफ्ना अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका लागि थप हवाई प्रवेश मार्ग, लामो समयदेखि अघि बढ्न नसकेको पञ्चेश्वर बहुउद्देश्यीय परियोजनामा प्रगति, व्यापार तथा पारवहन व्यवस्थामा सुधार र कालापानी, लिपुलेक तथा सुस्तासम्बन्धी लामो समयदेखि थाती रहेका सीमा विवाद समाधानको विषय पनि उठाउन खोजिरहेको छ ।
दुवै पक्षबीच ऊर्जा सहकार्य, सीमापार प्रसारण लाइन, जलविद्युत् विकास र नेपालमा भारतको सहयोगमा सञ्चालित पूर्वाधार आयोजनाको कार्यान्वयनबारे पनि छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
भारत नेपालको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार र प्रमुख विकास साझेदार हो । दुवै देशबीच खुला सीमा छ भने ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, आर्थिक र जनस्तरका सम्बन्ध पनि व्यापक छन् । द्विपक्षीय सम्बन्धमा व्यापार, सुरक्षा, जलस्रोत, ऊर्जा, सम्पर्क सञ्जाल र विकास सहायताका विषय समेटिएका छन् ।
शाहको भ्रमणले नेपालको नयाँ सरकार गठन भएपछिको द्विपक्षीय सम्बन्धको अवस्थाबारे समीक्षा गर्ने र सहकार्य अघि बढाउने उपाय खोज्ने अवसर पनि प्रदान गर्नेछ ।
यसैबीच, बंगलादेशकी पूर्वप्रधानमन्त्री शेख हसिनाको सुपुर्दगीसम्बन्धी छुट्टै प्रश्नको जवाफ दिँदै जैसवालले यो विषय कानुनी प्रक्रियाअनुसार अघि बढ्ने बताए ।
'यो कानुनी विषय हो र सोहीअनुसार यसको प्रक्रिया अघि बढाइनेछ,' उनले भने ।
सन् २०२४ अगस्टमा बंगलादेशमा व्यापक प्रदर्शनपछि सरकार ढलेसँगै देश छाडेकी हसिना त्यसयता भारतमा बस्दै आएकी छन् । ढाकाले उनको सुपुर्दगी माग्दै आएको छ । यो विषय भारत र बंगलादेशबीचको सम्बन्धमा संवेदनशील मुद्दा बनेको छ । भारतले यसअघि पनि सुपुर्दगीसम्बन्धी कुनै पनि अनुरोधलाई कानुनी विषयका रूपमा हेरिने बताउँदै आएको छ ।
अनिल गिरी काठमाडौं पाेस्टका संवाददाता हुन् । उनी परराष्ट्र मामिलामा रिपोर्टिङ/टिप्पणी लेख्छन् ।
