एनभिडिया प्रमुख जेन्सनको विवाहेत्तर सम्बन्धले अमेरिकामा किन भइरहेको छ हलचल ?

चिनियाँ जासुस भएको आरोप लागेकी महिलासँग एनभिडियाका सीईओ जेन्सन हुआङको विवाहेत्तर सम्बन्धबारे अमेरिकी गुप्तचर निकायले छानबिन थालेपछि प्रविधि, भूराजनीति र राष्ट्रिय सुरक्षासँग जोडिएको बहस चर्किएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूमा अहिले एउटा प्रेम सम्बन्धका बारेमा खुबै चर्चा छ । चर्चामात्रै होइन, यस प्रेम सम्बन्धका बारेमा अमेरिकाले छानबिनसमेत सुरु गरिसकेको छ । के कुनै व्यक्तिबीचको सामान्य प्रेम सम्बन्धका बारेमा छानबिन भएको हो ? होइन । यो एउटा असाधारण सम्बन्ध मानिएको छ, अझ अमेरिकाका लागि त रणनीतिक हिसाबले संवेदनशील ।

यो सम्बन्धको कथा हो, बहुचर्चित टेक कम्पनी एनभिडिया का प्रमुख कार्यकारी जेन्सन हुआङको चिनियाँ जासुस भनिएकी महिलासँगको विवाहेत्तर सम्बन्ध का बारेमा । सिंगापुरस्थित एक डेटा सेन्टरकी पूर्वसीईओ एलिस हुआङसँग जेन्सनको सम्बन्ध अब परिवारको दायराभन्दा धेरै परसम्म पुगिसकेको छ र यो प्रविधि, भूराजनीति र राष्ट्रिय सुरक्षासँग जोडिएको छ । अझ यो अमेरिका र चीनबीचको प्रतिद्वन्द्वितासँग पनि जोडिएको छ ।

अब त जेन्सनले आफ्नी श्रीमतीलाई मात्र होइन, अमेरिकालाई समेत धोका दिइरहेका छन् कि भन्ने कुरासँग पनि जोडिएको छ । सोही कारण अमेरिकी गुप्तचर संस्था एफबीआईले यसबारे छानबिन थालेको छ । न्युयोर्क टाइम्सका अनुसार एलिस हुआङ चीनका लागि जासुसी गरिरहेकी थिइन् । अधिकारीहरूको विश्वास छ– जेन्सन र एलिसबीच घनिष्ठ सम्बन्ध थियो ।

जेन्सनले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई पठाएको इमेलमा पनि आफ्नी श्रीमतीलाई धोका दिएको स्वीकार गर्दै श्रीमती र सन्तानलाई गहिरो चोट पुगेकोमा माफी मागेका छन् ।

यो विवादपछि एनभिडियाको सेयर मूल्य ४ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको छ भने कम्पनीले जेन्सन र एलिसबीचको सम्बन्धका बारेमा आन्तरिक छानबिन सुरु गरिसकेको छ । संदिग्ध चिनियाँ जासुससँगको सम्बन्ध लुकाएर सेयरधनीहरूलाई गुमराहमा राखेको र राष्ट्रिय सुरक्षा जोखिम निम्त्याएको आरोप लगाउँदै लगानीकर्ताहरूले क्यालिफोर्नियाको अदालतमा सामूहिक मुद्दा दायर गरेका छन् । यससँगै उनीहरूले चीनतर्फ हुने एआई चिप बिक्रीमा थप कडाइ र प्रतिबन्ध लगाउने रक्षा विधेयक पारित गर्न माग गरेका थिए । जेन्सन एनभिडियाका पाँचौँ ठूला सेयरधनी हुन्, कम्पनीमा उनको ३.६ प्रतिशत सेयर रहेको छ ।

कम्पनीले राष्ट्रिय सुरक्षा वा कम्पनीका गोप्य सूचना चुहिएको कुनै आधार नभएको दाबी गरिरहेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्ना नजिकका सहयोगी जेन्सनमाथि लागेको आरोपप्रति आश्चर्य व्यक्त गरेका छन् । ट्रम्पका अनुसार जेन्सनले चिनियाँ महिला जासुस हुन् भन्ने कुरा आफूलाई जानकारी नभएको जवाफ दिएका छन् ।

के हो यो प्रकरण र को हुन् एलिस हुआङ, जससँगको सम्बन्धका बारेमा अमेरिकी गुप्तचर निकायले नै छानबिन गर्नुपर्ने अवस्था आइपरेको छ ?

गत अक्टोबर २९ मा न्युयोर्क टाइम्सले एलिस हुआङ नामकी चिनियाँ महिलाले एनभिडियाको प्रविधिबारे सूचना प्राप्त गर्ने उद्देश्यले जेन्सनसँग निकट सम्बन्ध बनाउन खोजेको समाचार प्रकाशित गरेको थियो । एलिस सिंगापुरको डेटा कम्पनी मेगास्पिडको नेतृत्वमा सन् २०२३ को मार्चदेखि नोभेम्बरसम्म कार्यरत थिइन् । मेगास्पिड एनभिडियाको ठूलो खरिदकर्ता हो । यो कम्पनीमाथि एनभिडियाका चिपहरू चीन पठाउन सहयोग गरेको आशंका गरिएको थियो । यद्यपि एनभिडियाले यस विषयमा छानबिन गर्दा आरोप गलत साबित भएको बताएको छ । सिंगापुरको सरकारले पनि यस आरोपका बारेमा मेगास्पिडमाथि छानबिन गरिरहेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार निगरानीका क्रममा एलिस हुआङ र एक अमेरिकी नागरिकबीच कुराकानी भएको पत्ता लागेको थियो । पछि अनमास्किङ प्रक्रियामार्फत ती अमेरिकी नागरिक जेन्सन हुआङ भएको पत्ता लागेको थियो । यद्यपि एलिसले कुन जानकारी बेइजिङसम्म पुर्‍याएकी थिइन् कि थिइनन्, खुलेको छैन ।

चीनले भने जासुसीको यस आरोपलाई अस्वीकार गरेको छ । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुनले सोमबारको नियमित प्रेस ब्रिफिङमा आरोपहरू पूर्ण रूपमा आधारहीन, अनुमानमा आधारित र चीनलाई बदनाम गर्ने उद्देश्यले लगाइएको जनाए ।

किन यो विषय अझ बढी महत्त्वपूर्ण छ ?

चीन र अमेरिकाबीच कृत्रिम बौद्धिकतालगायतका प्रविधिमा प्रभुत्व जमाउने प्रतिस्पर्धा अहिले तीव्र रूपमा चलिरहेको छ । एआईको क्षेत्रमा अमेरिकाको अग्रताको एउटा ठूलो कारण एनभिडियाजस्ता अमेरिकी कम्पनीहरू हुन् । एआई प्रविधिको विस्तारसँगै एनभिडियाका चिपको माग बढेको छ । ओपनएआई, एन्थ्रोपिक, मेटा, गुगलजस्ता कम्पनीले विकास गरेका ठूला भाषा मोडलका लागि एनभिडियाले चिप उत्पादन गर्दै आएको छ ।

सन् २०२२ देखि अमेरिकाले विभिन्न किसिमका निर्यात प्रतिबन्धहरू लागू गरेको छ, ताकि सबैभन्दा उन्नत प्रविधि चीनसम्म नपुगोस् । चीन एआईको क्षेत्रमा अगाडि बढे सैन्य र निगरानी क्षमतालाई तीव्र गतिमा अगाडि बढाउन सक्ने अमेरिकी आशंका छ ।

सन् १९६३ मा ताइवानमा जन्मिएका जेन्सन हुआङ ९ वर्षको छँदा बाबुआमा अमेरिका पुगेका थिए । ओरेगन स्टेट युनिभर्सिटीबाट इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङको डिग्री हासिल गरेका उनले स्टानफोर्ड युनिभर्सिटीबाट मास्टर्स डिग्री लिएका थिए । एनभिडियामा प्रवेश गर्नुअघि उनले अमेरिकी चिप निर्माता कम्पनी एएमडीमा काम गरेका थिए । ब्लुमबर्गका अनुसार उनको कुल सम्पत्ति १५५ अर्ब डलर छ ।

जेन्सनले सन् १९९३ मा क्रिस मलाकोभ्स्की र कुर्टिस प्रिएमसँग मिलेर एनभिडिया स्थापना गरेका थिए, जसले सुरुमा कम्प्युटर गेमहरूका लागि आवश्यक चिप्स उत्पादन गर्थ्यो । पछिल्ला दशकमा यसले एआईमा ध्यान केन्द्रित गर्दै वर्चस्व जमाएको छ । यसको कुल सम्पत्ति अहिले ४.५ ट्रिलियन डलर पुगेको छ ।

यो विवादपछि पनि एनभिडियाको सञ्चालक समितिले जेन्सन र उनको नेतृत्वप्रति विश्वास व्यक्त गर्दै तत्काल नहटाइने जनाएको छ ।

अमृत अमृत दाहाल कान्तिपुर टिभीमा डेस्क एडिटर हुन् । समसामियक विषय र अन्तराष्ट्रिय मामिलामा लेख्छन् ।