इन्टरनेटमा प्रयोग भइरहेका लाखौँ वेबसाइटको सुरक्षामाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ। वेबसाइट निर्माणमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा पिएचपीमा लामो समयदेखि लुकेर रहेका सुरक्षा कमजोरीहरू पत्ता लागेपछि विश्वभर साइबर सुरक्षा सतर्कता बढाइएको हो।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को सहयोगमा पत्ता लगाइएका यी कमजोरीले आक्रमणकारीलाई प्रभावित सर्भरमा अनधिकृत पहुँच बनाउन र संवेदनशील सूचना चोरी गर्न सक्ने जोखिम निम्त्याएको छ।
जोखिमको गम्भीरतालाई ध्यानमा राख्दै विभिन्न देशका सरकारी निकाय र साइबर सुरक्षा संस्थाले वेबसाइट सञ्चालकहरूलाई तत्काल सुरक्षा अपडेट गर्न वा आवश्यक परे वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गर्न आग्रह गरेका छन्।
के हो पिएचपी र किन देखियो सुरक्षा जोखिम?
पिएचपी अर्थात् ‘हाइपरटेक्स्ट प्रिप्रोसेसर’ वेबसाइट निर्माण तथा सञ्चालनका लागि प्रयोग हुने लोकप्रिय प्रोग्रामिङ भाषा हो। अनलाइन सपिङ, विकिपिडिया र वर्डप्रेसमा आधारित वेबसाइटसहित इन्टरनेटका धेरै सेवाले यसको प्रयोग गर्छन्।
प्रयोगकर्ताले वेबसाइट खोल्दा आवश्यक सामग्री सङ्कलन गर्ने, प्रशोधन गर्ने र ब्राउजरमा देखाउने काममा पिएचपीको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ।
तर यसै प्रविधिमा रहेका सुरक्षा त्रुटिका कारण केही प्रभावित प्रणालीमा आक्रमणकारीले प्रमाणीकरणबिना पहुँच प्राप्त गर्न सक्ने जोखिम देखिएको छ। यस्तो पहुँचको दुरुपयोग भएमा वेबसाइटको नियन्त्रण गुम्ने, गोप्य तथ्याङ्क चोरी हुने तथा सेवाहरू अवरुद्ध हुने खतरा रहन्छ।
साइबर सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार पिएचपी प्रयोग गर्ने सबै वेबसाइट स्वतः जोखिममा छन् भन्ने होइन। वास्तविक जोखिम सम्बन्धित सफ्टवेयरको संस्करण, प्रणालीको बनावट र सुरक्षा अपडेट लागू गरिएको छ वा छैन भन्ने कुरामा निर्भर गर्छ।
सुरक्षा चेतावनी सार्वजनिक भएपछि विभिन्न देशका सरकारी निकाय तथा प्रविधि संस्थाले जोखिम नियन्त्रणका लागि कदम चालेका छन्।
विकिमिडियाले सावधानीका रूपमा आफ्ना केही प्रणाली बन्द गरेको जनाइएको छ। फिनल्यान्ड सरकार, एडिनबर्ग काउन्सिल र बीबीसीसँग सम्बन्धित केही वेबसाइट वा पृष्ठ पनि अस्थायी रूपमा अफलाइन राखिएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। नेदरल्यान्ड्सको साइबर सुरक्षा निकायले समेत आफ्नो वेबसाइट बन्द गरेको बताइएको छ।
स्कटल्यान्डका केही स्थानीय सरकारी निकाय र स्वास्थ्य संस्थाले पनि जोखिम न्यूनीकरणका लागि आफ्ना वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गरेका छन्।
यद्यपि, यी सबै संस्थाका प्रणालीमा सफल साइबर आक्रमण भइसकेको भन्ने अर्थ लाग्दैन। कतिपयले सम्भावित जोखिमबाट जोगिन पूर्वसावधानीका रूपमा यस्तो निर्णय लिएका हुन्।
एआईले कसरी पत्ता लगायो वर्षौँ पुराना त्रुटि?
साइबर सुरक्षा कम्पनी क्यालिफ र विजका अनुसन्धानकर्ताहरूले उन्नत एआई उपकरण प्रयोग गरेर पिएचपी कोडमा रहेका कमजोरी पहिचान गरेको बताइएको छ।
परम्परागत रूपमा सफ्टवेयरको कोड परीक्षण गर्दा मानिसले ठूलो परिमाणको कोड अध्ययन गर्नुपर्ने हुन्छ। तर एआई उपकरणले कोडका विभिन्न भागको विश्लेषण गरी सम्भावित त्रुटि र जोखिमपूर्ण संरचना तुलनात्मक रूपमा छिटो पहिचान गर्न सक्छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार, यी कमजोरी नयाँ रूपमा सिर्जना भएका नभई लामो समयदेखि सफ्टवेयरभित्र रहेका त्रुटि हुन्। परिवर्तन भनेको तिनलाई पत्ता लगाउने प्रविधिको क्षमता हो।
ओपनएआईले पनि यस घटनाले एआईले साइबर सुरक्षामा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन सक्ने देखाएको जनाएको छ। तर यही प्रविधि दुरुपयोग भएमा आक्रमणकारीले सुरक्षा कमजोरी पहिचान गर्न र साइबर आक्रमणका उपकरण तयार गर्न पनि प्रयोग गर्न सक्ने जोखिम रहेको कम्पनीको भनाइ छ।
विभिन्न देशका निकायले दिए तत्काल अपडेट गर्न निर्देशन
सुरक्षा जोखिम सार्वजनिक भएपछि अमेरिका, बेलायत, युरोपेली संघ, सिङ्गापुर र अस्ट्रेलियाका साइबर सुरक्षा निकायहरूले सम्बन्धित प्रणाली सुरक्षित गर्न आग्रह गरेका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा एजेन्सीले पिएचपी प्रयोग गर्ने संस्थालाई उपलब्ध सुरक्षा प्याच तत्काल लागू गर्न र समयमै अपडेट गर्न नसकिए जोखिममा रहेका प्रणाली अस्थायी रूपमा अफलाइन राख्न सुझाव दिएको बताइएको छ।
बेलायतको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्रले पनि सुरक्षा अपडेट लागू गर्न र प्रणालीमा आक्रमणकारीले गोप्य रूपमा प्रवेश कायम राख्न प्रयोग गर्ने ‘ब्याकडोर’ भए नभएको जाँच गर्न आग्रह गरेको छ।
पिएचपी विकासकर्ताहरूले समेत सुरक्षा कमजोरी समाधान गर्न सफ्टवेयर अपडेट जारी गर्दै प्रयोगकर्तालाई उपलब्ध सुधार तत्काल लागू गर्न सिफारिस गरेका छन्।
अमेजनले पनि सम्भावित आक्रमणको प्रयासबारे बतायो
प्रविधि क्षेत्रका ठूला कम्पनीहरू पनि आफ्नो प्रणाली सुरक्षित बनाउन सक्रिय भएका छन्। ई–कमर्स कम्पनी अमेजनले सुरक्षा मुद्दा सार्वजनिक हुनुभन्दा केही दिनअघि नै आफ्नो प्रणालीलाई लक्षित गरी धेरै पटक आक्रमण प्रयास भएको जनाएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
ती प्रयासमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई कमजोरीबारे कसरी जानकारी भयो भन्ने कुरा भने स्पष्ट भएको छैन।
विशेषज्ञहरूले सुरक्षा कमजोरीसम्बन्धी प्राविधिक विवरण सार्वजनिक हुँदै जाँदा आगामी दिनमा त्यसको दुरुपयोग गर्ने प्रयास बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। विशेषगरी नियमित रूपमा सफ्टवेयर अपडेट नगर्ने र सीमित सुरक्षा स्रोत भएका साना संस्थाहरू बढी जोखिममा पर्न सक्छन्।
यस घटनामा वेबसाइट सञ्चालक र सफ्टवेयर व्यवस्थापन गर्ने प्राविधिक टोलीको भूमिका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हुन्छ। पिएचपी प्रयोग गर्ने संस्थाहरूले आफ्नो प्रणालीको संस्करण जाँच गरी सम्बन्धित सुरक्षा प्याच लागू गर्नुपर्छ। आवश्यक परे प्रणालीमा असामान्य गतिविधि वा अनधिकृत पहुँचको संकेतसमेत जाँच गर्नुपर्छ।
सामान्य प्रयोगकर्ताले भने आफूले प्रयोग गर्ने सबै वेबसाइट बन्द गर्नुपर्ने वा सबै पासवर्ड तत्काल परिवर्तन गर्नुपर्ने निष्कर्ष निकाल्नु आवश्यक छैन। सम्बन्धित सेवा प्रदायकले जारी गरेका आधिकारिक सुरक्षा निर्देशन पालना गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
साथै, सुरक्षा घटनाको डर देखाएर पासवर्ड, बैंकिङ विवरण वा अन्य व्यक्तिगत सूचना माग्ने नक्कली इमेल, सन्देश र लिङ्कबाट सावधान रहनुपर्छ।
पिएचपीमा भेटिएका सुरक्षा कमजोरीले आधुनिक इन्टरनेटको सुरक्षा कति हदसम्म पुराना सफ्टवेयरमा निर्भर छ भन्ने विषय फेरि चर्चामा ल्याएको छ। एआईले वर्षौँदेखि पत्ता नलागेका त्रुटि छिटो पहिचान गर्न सक्ने सम्भावना देखाए पनि यसको दुरुपयोगले जोखिम बढाउन सक्ने चुनौती पनि उत्तिकै छ।
अबको मुख्य प्राथमिकता प्रभावित प्रणालीमा समयमै सुरक्षा अपडेट लागू गर्ने, सम्भावित अनधिकृत पहुँचको जाँच गर्ने र भविष्यमा यस्ता कमजोरीको दुरुपयोग हुन नदिन सुरक्षा तयारी बलियो बनाउने रहेको छ।
प्रकाशित: ५ कार्तिक २०८३ १३:४२ बिहीबार
.png)
