कम्प्युटरमा रुचि राख्ने किशोरदेखि विश्वकै चर्चित प्रविधि उद्यमीसम्मको बिल गेट्सको यात्रा असाधारण छ, १३ वर्षमै प्रोग्रामिङ सुरु गरेका उनले विश्वविद्यालयको पढाइसमेत अधुरै छाडेर माइक्रोसफ्टको जग बसालेका थिए
काठमाडौँ — सन् १९९५ देखि २०१७ सम्म २४ वर्षमा १८ पटकसम्म बिल गेट्स लगातार वर्षकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति बने । त्यसमा पनि १९९५ देखि २००७ सम्म लगातार १३ वर्ष उनलाई कसैले पनि सम्पत्तिमा उछिन्न सकेन ।
आफ्नो जीवनको उत्तरार्द्धमा गेट्स व्यवसायभन्दा समाजसेवामा बढी सक्रिय रहे । स्मार्टफोन र एआई प्रविधिको विकाससँगै माइक्रोसफ्टलाई अन्य सफ्टवेयर कम्पनीहरूले बिस्तारै उछिन्दै गए ।
यसका बाबजुद पनि उनी अहिले फोर्ब्स म्यागेजिनले सार्वजनिक गरेको विश्वका धनीहरूको सूचीमा अठारौं स्थानमा छन् । उनको कुल सम्पत्ति १ सय ८ अर्ब अमेरिकी डलर बराबर रहेको फोर्ब्सको अनुमान छ ।
२८ अक्टोबर १९५५ मा वासिङटनको सियाटलमा जन्मिएका बिल गेट्स अमेरिकी कम्प्युटर प्रोग्रामर एवं उद्यमी हुन् । तर, उनको परिचयलाई यत्तिमै मात्र सीमित राख्न मिल्दैन । किनकि विश्वमा धेरै दान गर्ने व्यक्तिहरूको सूचीमा पनि उनको नाम आउँछ ।
माइक्रोसफ्टको सफलताको बलमा गेट्स विश्वकै सबैभन्दा धनी व्यक्तिका रूपमा चिनिए । यससँगै उनले आफ्ना परोपकारी कामहरूलाई पनि अघि बढाए । बिल गेट्सले १९७० को दशकको अन्त्यतिर आफ्ना बाल्यकालदेखिका साथी पल जी एलनसँग मिलेर विश्वको सबैभन्दा ठूलो पर्सनल–कम्प्युटर सफ्टवेयर कम्पनी माइक्रोसफ्ट कर्पोरेसनको स्थापना गरेका थिए । कालान्तरमा यही कम्पनी बिल गेट्सको पर्यायवाची शब्द जस्तै बन्यो ।
गेट्सले सफ्टवेयर कार्यक्रम तयार गर्ने प्रयास भने १३ वर्षको उमेरमै गरेका थिए । हाईस्कुलमा अध्ययनरत रहँदा उनले आफ्नो विद्यालयको पेरोल प्रणालीलाई कम्प्युटरमा राख्न मद्दत गर्ने प्रोग्रामरहरूको समूह गठन गरे । त्यसैगरी स्थानीय सरकारहरूलाई ट्राफिक–काउन्टिङ प्रणाली बेच्ने ‘ट्राफ–ओ–डाटा’ नामक कम्पनीको स्थापना गरे ।
सन् १९७५ मा हार्वर्ड विश्वविद्यालयमा दोस्रो वर्षमा अध्ययनरत रहँदा गेट्सले आफ्ना बाल्यकालका साथी पल जी एलनसँग मिलेर पहिलो माइक्रो कम्प्युटरका लागि सफ्टवेयर विकास गर्न थाले । उनीहरूले ठूला कम्प्युटरहरूमा प्रयोग हुने लोकप्रिय प्रोग्रामिङ भाषा 'बेसिक’ लाई माइक्रो कम्प्युटरमा प्रयोग गर्न मिल्ने बनाएर यसको सुरुवात गरेका थिए । यस परियोजनाको सफलतासँगै गेट्सले आफ्नो तेस्रो वर्षको अध्ययन बीचमै छोडेर एलनसँग मिलेर ‘माइक्रोसफ्ट’ कम्पनी स्थापना गरेका थिए ।
कम्प्युटर निर्माता कम्पनी आईबीएमले आफ्नो पहिलो पर्सनल कम्प्युटर (पीसी) मा माइक्रोसफ्टको ‘एमएस–डस’ नामक अपरेटिङ सिस्टम खरिद गर्यो । यसरी ठूलो कम्पनीसँग सहकार्य गर्न पाएपछि भर्खरै अघि बढ्दै गरेको माइक्रो कम्युटर उद्योगमा गेट्सको प्रभाव व्यापक रूपमा बढ्यो । सन् १९८१ मा आईबीएमको पीसी बजारमा सार्वजनिक भएसँगै यसँगको ख्याति बढ्यो । यसमा प्रयोग भएको प्रविधि र सफ्टवेयरको निकै प्रशंसा भएको थियो । त्यसपछि एमएस–डसको माग अन्य प्रतिस्पर्धी अपरेटिङ सिस्टमहरूभन्दा निकै धेरै भयो ।
सन् १९९० को दशकमा आइपुग्दा पीसी उद्योगमा माइक्रोसफ्ट सर्वेसर्वाजस्तै भइसकेको थियो । माइक्रोसफ्टको सफलताको बलमा गेट्स विश्वकै सबैभन्दा धनी व्यक्तिका रूपमा चिनिए । यससँगै उनले आफ्ना परोपकारी कामहरूलाई पनि अघि बढाए ।
सन् १९९४ मा उनले आफ्नी पत्नी मेलिन्डासँग मिलेर विश्वव्यापी स्वास्थ्य कार्यक्रम र परियोजनाहरूलाई आर्थिक सहयोग गर्न ‘विलियम एच गेट्स फाउन्डेसन’ (सन् १९९९ मा नाम फेरेर बिल एन्ड मेलिन्डा गेट्स फाउन्डेसन’ राखियो) को स्थापना गरे । सन् २००६ मा अर्का उद्योगपति वारेन बफेटले यस फाउन्डेसनलाई नियमित रूपमा सहयोग गर्ने घोषणा गरे ।
गेट्सले पनि पछिल्ला वर्षमा समाजसेवामा आफ्नो भूमिका बढाउँदै लगेका छन् । मे २०२५ मा गेट्सले
आफ्नो बाँकी सम्पत्तिको ९९ प्रतिशत रकम पनि फाउन्डेसनलाई दान गर्ने घोषणा गरेका छन् । यो रकम उनले सन् २०४५ भित्र दान गरिसक्नेछन् । यस अवधिमा फाउन्डेसनले पनि आफूसँग भएको ७७ अर्ब, बिल गेट्सबाट थप प्राप्त हुने १ सय ७ अर्ब र बाँकी सहयोगीहरूबाट प्राप्त हुने रकमसमेत जोडेर २ सय अर्ब (सन् २०४५ सम्म) खर्च गर्ने लक्ष्य राखेको छ । यस खर्चमार्फत विभिन्न परियोजना सम्पन्न गरेपछि फाउन्डेसन बन्द गरिने घोषणा पनि गेट्सले गरेका छन् ।
यस फाउन्डेसनले विश्वभर स्वास्थ्य, गरिबी निवारण, सरसफाइ, किसान तथा साना उद्यमीलाई आर्थिक सशक्तीकरण कार्यक्रम, महिला सशक्तीकरण, शिक्षालगायत क्षेत्रमा सहयोग गर्दै आएको छ ।
बिल गेट्स बेलाबेलामा विवादमा पनि आउने गरेका छन् । पछिल्लो पटक उनी जेफ्री एप्स्टिनसँग सम्बन्धित फाइलहरू सार्वजनिक भएसँगै विवादमा तानिएका थिए । आफ्नो होटलमा कार्यरत किशोरीहरूलाई धनाढ्यसँग जबर्जस्ती अनुचित सम्बन्ध बनाउन दबाब दिने गरेको आरोपमा एस्प्टिन दोषी पाइएका थिए ।
अमेरिकी सरकारले उनको मृत्युपछि सार्वजनिक गरेका गोप्य कागजातहरूमा बिल गेट्ससँग पनि एप्स्टिनको भेट भएको उल्लेख छ । यो विषय बाहिरिएपछि गेट्स निकै ठूलो विवादमा तानिए । उनले जवाफमा भनेका थिए, ‘मैले एप्स्टिनसँग भेटेको हुँ । उनले मेरो समाजसेवाका लागि पैसा जुटाइदिने आश्वासन दिएकाले भेट भएको थियो ।’
गेट्सको पारिवारिक जीवन पनि पछिल्लो समय राम्रो हुन सकेन । उनले मेलिन्डा गेट्ससँग सन् २०२१ मा सम्बन्धविच्छेद गरे । त्यसपछि व्यवसायी पाउला कालुपासँगको प्रेमसम्बन्धलाई लिएर पनि बिल गेट्सको चर्चा हुन्छ ।
सन् २०२६ को अगस्टमा गेट्सले आफ्नो व्यक्तिगत वेबसाइटमा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) का जोखिम र सम्भावित फाइदाहरूबारे एक लामो निबन्ध प्रकाशन गरेका थिए । एआईले वैज्ञानिक अनुसन्धान, स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा र सरकारका सेवाहरूलाई गति दिन सक्ने उनले बताए । तर सरकार र समाजले यसको प्रभावका लागि तयारी गर्नुअगाडि नै प्रविधिले तीव्र गतिमा फड्को मार्दै गएकामा चेतावनी पनि दिए ।
एआईलाई जिम्मेवार रूपमा अघि बढाउँदा अहिलेसम्म आविष्कार गरेको सबैभन्दा ठूलो समतावादी साधन बन्न सक्ने उनको तर्क थियो । तर यो साधन मानिसको नियन्त्रणबाहिर पुगेमा अन्यायको सबैभन्दा ठूलो स्रोत बन्ने सम्भावना पनि उत्तिकै रहेको उनले लेखमा उल्लेख गरेका थिए । यसका लागि नियमन र सतर्कता जरुरी रहेको उनले बताएका थिए । फेब्रुअरी २०२५ मा गेट्सले आफ्नो आत्मकथा शृंखलाको पहिलो पुस्तक ‘सोर्स कोड : माई बिगिनिङ्स’ सार्वजनिक गरेका थिए ।
.png)
