५ कात्तिक, काठमाडौं । जसको अनुसन्धानलाई नोबेल समितिले समेत सन्दर्भ सामग्रीका रूपमा उद्धृत गर्यो, प्रिन्सटन विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि (पीएचडी) गरेका तिनै एक युवा सन् २०२४ मा आफ्नो अध्ययन पूरा गरेयता २,३०० भन्दा बढी ठाउँमा रोजगारीका लागि आवेदन दिँदा पनि अझै बेरोजगार छन्। उनी अहिले आफ्ना आमाबुवाको घरको भुइँतले कोठामा बसिरहेका छन्।
द वाल स्ट्रिट जर्नलका अनुसार रासायनिक इन्जिनियरिङमा विद्यावारिधि गरेका ३० वर्षीय वाइस अमेरिकाको साल्ट लेक सिटीका हुन् । उनले औषधि अनुसन्धान, राष्ट्रिय प्रयोगशालामा अनुसन्धानवृत्ति, सफ्टवेयर इन्जिनियरिङदेखि खाना पकाउने कामसम्मका लागि आवेदन दिएका छन् ।
दुई चिकित्सकका छोरा वाइसले प्रिन्सटनबाट पीएचडी गर्नुअघि राइस विश्वविद्यालयबाट उच्च श्रेणीमा स्नातक गरेका थिए । उनको अनुसन्धान बरफ बन्ने प्रक्रिया र आणविक अन्तरक्रियाका रासायनिक सिद्धान्तमा केन्द्रित थियो । सन् २०२४ को भौतिकशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार घोषणा गर्दा नोबेल समितिले उनको अनुसन्धानलाई उल्लेख गरेको थियो ।
यति उच्च शैक्षिक योग्यताका बाबजुद वाइसलाई अनुसन्धानसम्बन्धी पद र विद्यावारिधिपछिको अनुसन्धानवृत्ति पाउन कठिन भएको छ । उनले दिएका धेरै आवेदनको जवाफै आएन भने कतिपय अस्वीकृत भए । त्यसपछि उनले आफ्नो शैक्षिक क्षेत्रभन्दा बाहिरका काममा समेत आवेदन दिन थाले ।
‘हामीले उनलाई समस्या हुनेछ भनेर कहिल्यै सोचेका थिएनौँ । उनी इगल स्काउट हुन्, अरूलाई मद्दत गर्छन्, वातावरणप्रति सचेत छन् र शारीरिक रूपमा स्वस्थ छन्,’ उनले भनेका छन् । ‘उनी मभन्दा धेरै चलाख छन् र मभन्दा स्पष्ट बोल्छन् । इतिहासबारे उनको ज्ञान विश्वकोशजस्तै छ ।’
अनुभवी व्यक्तिलाई पनि जागिर पाउन कठिन
अमेरिकामा गत तीन वर्षमा बेरोजगारी दर ३.५ प्रतिशतदेखि ४.३ प्रतिशतको बिचमा रहे पनि काम पाउन निकै कठिन भइरहेको आवेदकहरू बताउँछन्।
व्यवसाय प्रशासनमा स्नातकोत्तर गरेकी र सार्वजनिक सेवामा १७ वर्ष काम गरेकी एलिसा कन्ट्रेरास पनि यस्तै समस्यामा छिन् । अमेरिकी अन्तर्राष्ट्रिय विकास नियोग (यूएसएआईडी) की पूर्वअधिकारी कन्ट्रेरासले अप्रिलमा द गार्डियनलाई बताएअनुसार ट्रम्प प्रशासनले नियोगका अधिकांश विदेशी कार्यक्रम बन्द गरेपछि उनलाई नयाँ काम पाउन कठिन भएको हो ।
‘यहाँ रोजगारीको बजार निकै खराब छ । कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित भिडियो अन्तर्वार्ताका लागि एउटा अनुरोध पाएकी थिएँ, तर त्यसबाहेक मेरा अधिकांश आवेदन अस्वीकृत भएका छन्,’ उनले भनेकी छन्, ‘मलाई रोजगारीको बजार अत्यधिक प्रतिस्पर्धात्मक भएको जस्तो लाग्छ ।’
एन्ड्रयु हडसन्स जब्स लिस्ट इन्कले करिब २१८ जना काम खोजिरहेका व्यक्तिमाझ गरेको सर्वेक्षणमा ६१ प्रतिशतले रोजगारदाताबाट आवेदनको जवाफ नआउनु प्रमुख चिन्ताको विषय भएको बताएका थिए ।
अन्य सहभागीले उमेरका आधारमा हुने भेदभाव, कडा प्रतिस्पर्धा र नक्कली हुन सक्ने जागिरका विज्ञापनलाई समस्या मानेका थिए । केहीले कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रयोगले भर्ना प्रक्रियालाई झन् व्यक्तिगत सम्बन्धविहीन बनाउँदै लगेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका थिए ।
एआईका लागि काम गरे पनि स्थिर आम्दानी भए
वाइसले एआई प्रणालीलाई तालिम दिन विज्ञहरू भर्ना गर्ने एउटा टेक स्टार्टअपमार्फत प्रतिघण्टा ७० डलर पारिश्रमिक पाउने काम केही समयका लागि पाएका थिए।
गत वर्ष १० अर्ब डलर मूल्याङ्कन गरिएको उक्त कम्पनीले ओपनएआई र एन्थ्रोपिकसँग काम गरेको थियो । खगोलशास्त्र, सिर्जनात्मक लेखन, कानुन र लगानी बैंकिङलगायत विभिन्न क्षेत्रमा विज्ञलाई करारमा काममा लगाउने कम्पनीले वाइसलाई पनि अवसर दिएको थियो ।
कम्पनीको मर्कोर स्टुडियो प्लेटफर्ममार्फत उनले रासायनिक इन्जिनियरिङसम्बन्धी प्रश्न तयार पार्ने, कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीका उत्तरको मूल्याङ्कन गर्ने र तिनलाई सुधार्न सहयोग गर्ने काम गरे ।
तर, उक्त काममा उनले सातामा चारदेखि २० घण्टासम्म मात्र समय दिन पाउँथे । कामको समय स्थिर नहुँदा उनको आम्दानी पनि नियमित हुन सकेन ।
वाइसले जर्नललाई पठाएको एउटा इमेलमा लेखेका छन्, ‘मर्कोरसँगको मित्रता सकियो, अब बेरोजगारी नै मेरो सबैभन्दा मिल्ने साथी हो।’
उनले प्रिन्सटन र राइस विश्वविद्यालयका पूर्वसहपाठी तथा पूर्वविद्यार्थीसँग सम्पर्क बढाएर काम खोज्ने प्रयास पनि गरे । तर, त्यसबाट खासै अवसर प्राप्त भएन । उनले आवेदन दिएका काममध्ये जमेको क्र्याब केक बेच्ने कम्पनीमा खाना बनाउने कामसमेत परेको थियो ।
निरन्तरको असफलतापछि वाइस अहिले आफ्नो पेसा परिवर्तन गर्ने विचार गर्दैछन्। कानुन पढ्ने वा नपढ्ने भन्ने निर्णय गर्न उनले नोभेम्बरमा ‘ल स्कुल एडमिसन टेस्ट’ दिने तयारी गरेका छन्।
लगातारको असफलतापछि वाइस अहिले आफ्नो पेसा परिवर्तन गर्नेबारे सोचिरहेका छन् । उनले कानुन पढ्ने वा नपढ्ने निर्णय गर्न नोभेम्बरमा हुने कानुन विद्यालय प्रवेश परीक्षा (एलएसएटी) का लागि नाम दर्ता गराएका छन् ।
उनी युटा रिपब्लिकन पार्टी (जीओपी) मा पनि सक्रिय भएका छन् । उनले संघीय निकायहरूमा नियम निर्माणसम्बन्धी निवेदन दिएका छन् । तीमध्ये स्वास्थ्य बिमालाई रोजगारीसँग जोड्ने वर्तमान व्यवस्थाबाट अलग गर्ने प्रस्ताव पनि छ ।
रोजगारदाताले उपलब्ध गराउने स्वास्थ्य बिमामा निर्भर हुनुपर्ने बाध्यता हटेमा धेरै कामदारले आफ्नो रोजगारी छाड्ने निर्णय स्वतन्त्र रूपमा गर्न सक्ने र त्यसले अन्य जागिर खोज्नेका लागि अवसर खोल्न सक्ने उनको तर्क छ ।
यसका साथै वाइस उद्यमशीलताको पनि खोजी गर्दैछन्। एआईको प्रयोग गरेर उनले ‘मर्टल स्पर्ज’ नामक मिचाहा झार मार्न लेजर जडान गरिएको ड्रोन डिजाइन गरेका छन्। ‘यदि मसँग साँच्चै केही मूल्यवान् क्षमता छ भन्ने विश्वास गर्छु भने, मैले बाहिर गएर त्यसको अवसर खोज्नुपर्छ,’ उनले द वाल स्ट्रिट जर्नलसँग भनेका छन् ।
.jpg)
