भारतको चिकित्सा शिक्षासम्बन्धी नीट परीक्षा उत्तीर्ण गरेर पनि यसबाहेकका विदेशी विद्यार्थीले नेपालका मेडिकल कलेजमा भर्ना पाउँछन्
काठमाडौँ — यस वर्ष नेपालमा एमबीबीएसलगायत चिकित्सा शिक्षा अध्ययन गर्न १ सय ७६ विदेशी विद्यार्थीले प्रवेश परीक्षा दिने भएका छन् । विदेशी विद्यार्थीका लागि सिट संख्या भने २ हजार ५ सय तोकिएको छ । चिकित्सा शिक्षा आयोगका अनुसार शनिबारदेखि सञ्चालन हुने एकीकृत प्रवेश परीक्षामा भारत, बंगलादेश, माल्दिभ्सलगायत मुलुकका विद्यार्थी सहभागी हुनेछन् ।
काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुरका ७८ स्थलका २ सय ६९ केन्द्रमा परीक्षा सञ्चालन हुने आयोगका सूचना अधिकारी अर्जुन ढकालले जनाए । शैक्षिकसत्र सन् २०२७ का लागि चिकित्सा शिक्षाका १६ विषयमा ९ हजार ६ सय ९१ सिट तोकिएको छ । परीक्षाका लागि ७७ हजार ३ सय ५९ जनाले आवेदन दिएका छन् । जसमा १ सय ७६ जना विदेशी विद्यार्थी छन् । गत वर्ष १ सय ४६ विदेशी विद्यार्थी प्रवेश परीक्षामा सहभागी थिए ।
चिकित्सा शिक्षा ऐनमा कुल सिट संख्याको ३३ प्रतिशत सिट विदेशी विद्यार्थीका लागि सुरक्षित गर्ने व्यवस्था छ । गत वर्षका तथ्यांकले नेपालमा चिकित्सा शिक्षा अध्ययन गर्ने विदेशी विद्यार्थीको संख्या क्रमशः बढ्दै गएको देखाउँछ । सरकार, विश्वविद्यालय र मेडिकल कलेजहरूले समेत विदेशी विद्यार्थी ल्याउन जोड दिएका छन् ।
गत वर्ष (२०२६) कुल सिट ९ हजार २ सय ७३ मा विदेशी विद्यार्थीका लागि २ हजार ४ सय २८ सिट छुट्याइएको थियो । जसमध्ये ७ सय ४६ जना मात्र भर्ना भए । विदेशी विद्यार्थीलाई तोकिएको कुल सिटको ३० प्रतिशत सिट मात्र भरिएको र १ हजार ६ सय ८२ सिट खाली रहेको अर्थात् नेपाली विद्यार्थी भर्ना भएको आयोगको तथ्यांक छ । विदेशी विद्यार्थी भर्ना नभएका सिटमा स्वतः नेपाली विद्यार्थीले नै भर्नाको अवसर पाउने व्यवस्था छ ।
नेपालमा दुई तरिकाबाट चिकित्सा शिक्षा अध्ययन गर्न विदेशी विद्यार्थीले भर्ना पाउने व्यवस्था छ । पहिलो व्यवस्थाअनुसार आयोगले सञ्चालन गर्ने एकीकृत प्रवेश परीक्षामा सहभागी भएर उत्तीर्ण भएपछि भर्ना पाइन्छ । दोस्रो छिमेकी मुलुक भारतले सञ्चालन गर्ने मेडिकलसम्बन्धी नीट परीक्षामा सहभागी भएर उत्तीर्ण विद्यार्थीले पनि स्वतः भर्ना पाउँछन् । आयोगले भारतको नीट परीक्षालाई नेपालमा मान्यता दिएको छ । नेपालमा भर्नाका लागि आवेदन दिने र भर्ना हुनेमा पनि करिब ९० प्रतिशत विद्यार्थी भारतीय नै हुने गरेका छन् ।
आयोगका सूचना अधिकारी तथा उपसचिव ढकालले नेपालको एकीकृत प्रवेश परीक्षामा सहभागी भएरभन्दा पनि भारतको नीट परीक्षा पास गरेर नेपालमा भर्ना हुन आउने विद्यार्थीको संख्या विगतदेखि नै बढी रहेको जनाए । ‘नीट परीक्षा पास गरेर भर्ना चाहने विद्यार्थीका लागि प्रक्रिया पनि अघि बढेको छ । नेपालमा प्रवेश परीक्षा दिन आउनेभन्दा पनि उतै नीट पास गरेर भर्ना चाहने विद्यार्थी धेरै हुन्छन्,’ उनले भने ।
२०२६ मा स्वदेशी र विदेशी विद्यार्थीलाई छुट्याएको सिटमध्ये ९२ प्रतिशत विद्यार्थी मात्रै भर्ना भएका थिए । तोकिएको ९ हजार २ सय ७३ सिटमध्ये ८ हजार ५ सय ५० सिटमा मात्रै विद्यार्थी भर्ना भएका थिए । जसमा सबैभन्दा बढी विदेशी विद्यार्थीका लागि तोकिएको सिट खाली भएपछि नेपाली विद्यार्थी भर्ना भए । शुल्क तिरेर अध्ययन गर्ने नेपाली विद्यार्थीका लागि ३ हजार ९ सय ७० सिट मात्र निर्धारण गरिएको थियो । तर ५ हजार १ सय १४ जना नेपाली विद्यार्थीले भर्ना पाए ।
खाली रहेका विदेशी सिटहरू स्वतः शुल्क (पेइङ) तर्फ स्वदेशी कोटामा रूपान्तरण भएकाले कोटाभन्दा बढी विद्यार्थीले भर्नाको मौका पाएका हुन् । छात्रवृत्तितर्फ २ हजार ७ सय ७१ सिट छुट्याएकामा २ हजार ६ सय ९ जना (९४ प्रतिशत) भर्ना भएका थिए । समावेशी कोटामा भर्ना हुने विद्यार्थी नहुँदा छात्रवृत्तिमा समेत शतप्रतिशत विद्यार्थी भर्ना नहुने आयोगका पदाधिकारीहरू बताउँछन् ।
एमबीबीएस, बीडीएस, नर्सिङ विषयमा मात्र भर्ना हुने चाहना विदेशी विद्यार्थीको देखिन्छ । तर नेपालमा सञ्चालन भएका १६ वटै विषयमा सिट छुट्याउँदा पनि धेरै सिट खाली भएको देखिएको हो । नेपाली विद्यार्थीका पनि एमबीबीएस, बीडीएसमा शतप्रतिशत आकर्षण देखिन्छ भने अन्य विषयमा सिटभन्दा न्यून भर्ना हुने गरेका छन् । गत वर्ष भर्ना भएका ७ सय ४६ विदेशी विद्यार्थीमध्ये ७ सय ४२ जना एमबीबीएसमा रहेको तथ्यांक छ । नर्सिङ, बीफार्मलगायत अन्य अधिकांश विषयमा विदेशी विद्यार्थीको उपस्थिति नगण्य र शून्य रहेको उपसचिव ढकालले बताए । सीमित सिट संख्या र आवेदन दिने विद्यार्थी उच्च रहेका कारण स्वदेशी पेइङ (शुल्क) तर्फ विद्यार्थीको चाप उच्च देखिने गरेको छ ।
त्यति मात्र होइन, विदेशमा चिकित्सा शिक्षा पढ्न जाने विद्यार्थीको संख्या पनि उल्लेखनीय छ । आयोगका अनुसार पछिल्ला तीन वर्षमा चिकित्सा शिक्षामा विभिन्न तहमा १ हजार ८ सय ५९ विद्यार्थी भर्ना भए । यही अवधिमा ४ हजार ७ सय ४१ नेपाली विद्यार्थीले विदेश पढ्न जान अनुमति लिए । स्नातक (यूजी) देखि स्नातकोत्तर (पीजी) र चिकित्सा शिक्षामा विद्यावारिधिका लागि विदेश जाने नेपालीमध्ये १ हजार ६ सय ७७ जना भारत गएका छन्, जुन कुल संख्याको झन्डै आधा हो । तीमध्ये एमबीबीएस र नर्सिङ अध्ययन गर्न जाने मात्रै साढे १३ सय हाराहारी छन् । यस वर्ष आयोगले सरकारी मेडिकल कलेजहरूमा गत वर्षभन्दा ४ सय १८ सिट वृद्धि गरेको छ । जसले छात्रवृत्तिमा निःशुल्क र विदेशी विद्यार्थीको सिट संख्या स्वतः वृद्धि हुनेछ ।
भर्नाका लागि १८ कात्तिकसम्म प्रवेश परीक्षा सञ्चालन हुनेछ । १४ कात्तिकमा एमबीबीएस र १५ कात्तिकमा बीडीएसको प्रवेश परीक्षा हुनेछ । त्यस्तै, १६ कात्तिकमा बीएस्सी नर्सिङ, १७ कात्तिकमा बीएमएस, बीएनएस र बीफार्मेसीलगायत तथा १८ कात्तिकमा बीपीएच विषयको परीक्षा हुने आयोगले जनाएको छ । सबै परीक्षा बिहान ११ देखि दिउँसो २ बजेसम्म तोकिएका केन्द्रमा सञ्चालन हुनेछन् ।
सुदीप कैनी कान्तिपुर दैनिकका संवाददाता हुन् । उनी शिक्षा, स्वास्थ्य तथा समसामयिक विषयमा कलम चलाउँछन् ।
