कालीमाटी-टंकेश्वरमा छठको छुट्टै रौनक, ९० वर्षदेखि कायम छ परम्परा

सूर्यदेवको उपासना र आस्थाको पर्व छठले काठमाडौंको विष्णुमती नदी किनारमा पनि विशेष रौनक थपेको छ।

तराई-मधेसमा विशेष उत्साहका साथ मनाइने छठ पर्व काठमाडौंको कालीमाटी र टंकेश्वर क्षेत्रमा विगत ९० वर्षदेखि परम्परागत रूपमा मनाइँदै आएको छ। पुस्तौंदेखि चल्दै आएको यो परम्पराले राजधानीको धार्मिक तथा सांस्कृतिक विविधतालाई समेत झल्काएको छ।

कालीमाटी, विष्णुमती नदी किनार र टंकेश्वर क्षेत्रमा छठ पूजाका लागि घाट निर्माण तथा व्यवस्थापन गरिएको छ। छठ पर्वको मुख्य दिन आइतबार साँझ अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिन व्रतालुहरू पूजाका सामग्रीसहित नदी किनार पुगेका छन्। परिवारको सुख, शान्ति, समृद्धि र सुस्वास्थ्यको कामना गर्दै उनीहरूले विधिपूर्वक सूर्यदेवको पूजा गरेका छन्।

व्रतालुहरूले बाँसका सुपली, नाङ्लो र डालोमा ठेकुवा, भुसुवा, केरा, नरिवल, उखु, स्याउ, सुन्तला, अदुवालगायतका प्रसाद सजाएर सूर्यदेवलाई अर्पण गरेका छन्। छठको मुख्य विशेषता नै अस्ताउँदो र उदाउँदो दुवै सूर्यलाई अर्घ्य दिनु हो।

कालीमाटी क्षेत्र छठ पूजाका लागि आवश्यक सामग्रीको खरिदबिक्री हुने प्रमुख बजारमध्ये एक हो। छठ नजिकिएसँगै यहाँ फलफूल, पूजाका सामग्री तथा बाँसबाट बनेका सामग्री खरिद गर्नेको चहलपहल बढेको थियो। बजारमा छठका लागि आवश्यक सामग्रीको माग बढ्दा व्यापारसमेत उत्साहजनक बनेको व्यवसायीहरूको अनुभव छ।

कालीमाटी-टंकेश्वर क्षेत्रमा करिब नौ दशकदेखि छठ मनाउने परम्परा रहनु आफैंमा ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्त्वको विषय हो। तराई-मधेसबाट काठमाडौं आएर बसोबास गरेका समुदायले सुरु गरेको यो परम्परा अहिले विभिन्न समुदायको सहभागितासहित साझा सांस्कृतिक उत्सवका रूपमा विकसित हुँदै गएको छ।

छठ पर्व चार दिनसम्म विभिन्न धार्मिक विधिअनुसार मनाइन्छ। पहिलो दिन नहाय-खाय, दोस्रो दिन खरना, तेस्रो दिन अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य र चौथो दिन उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएपछि पर्व सम्पन्न हुन्छ। तराई-मधेसगरी देशका विभिन्न स्थानमा यो पर्व राष्ट्रिय पर्वको रूपमा मनाइएको छ।

आइतबार साँझ अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएका व्रतालुहरूले सोमबार बिहान उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएपछि यस वर्षको छठ पर्व विधिवत् रूपमा सम्पन्न गर्नेछन्।

प्रकाशित: २९ कार्तिक २०८३ २०:११ आइतबार