नेपालको एकमात्र सिकार आरक्ष ढोरपाटन सिकार आरक्षमा नाउर र झारलको गणना गर्न लागिएको छ। सिकारको कोटा निर्धारण गर्न आरक्षले प्रत्येक पाँच वर्षमा नाउर र झारलको संख्या गणना गर्दै आएको छ।
चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो चौमासिक सुरु भएसँगै नाउर र झारलको गणनाका लागि प्राविधिक तथा आरक्षका कर्मचारीलाई सातवटै सिकार ब्लकमा परिचालन गर्ने तयारी गरिएको छ।
‘टाउको गन्ने’ विधिबाट नाउर र झारलको गणना गरिने आरक्ष कार्यालयले जनाएको छ। आरक्षअन्तर्गत सुर्तिबाङ, फागुने, बार्से, सेङ, दोगाडी, घुस्तुङ र सुनदह गरी सात वटा सिकार ब्लक छन्। ती सबै ब्लकमा गणना गरिनेछ।
आरक्ष कार्यालयका अनुसार यसअघि कोरोनाका कारण नियमित पाँच वर्षमा हुनुपर्ने गणना एक वर्ष ढिलागरी विसं २०७९ मा गरिएको थियो। त्यसबेला एक हजार २९० नाउर र ७४४ झारल फेला परेका थिए।
गणनामा देखिएको नाउर र झारलको सङ्ख्या, उमेर तथा लिङ्ग संरचनाका आधारमा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागले सिकारको वार्षिक कोटा निर्धारण गर्दै आएको छ।
आरक्षका रेञ्जर सागर सुवेदीका अनुसार हाल बर्सेनि १९ देखि २४ नाउर र १४ देखि १९ झारलसम्मको सिकार कोटा निर्धारण हुने गरेको छ। पछिल्लो गणनापछि नाउरको वार्षिक कोटा २० वटामा कायम गरिएको छ।
‘यसपटकको गणनापछि प्राप्त नतिजाका आधारमा सिकारको कोटा थपघट हुन सक्छ’, रेञ्जर सुवेदीले भने।
गणनाबाट वयस्क नाउर र झारलको सङ्ख्या, भाले तथा पोथीको अनुपात र पाठापाठीको अवस्थासमेत यकीन गरिने उनले बताए। रेञ्जर, भरिया तथा सिकारसम्बन्धी अनुभव भएका स्थानीयवासीको सहभागितामा गणना गरिनेछ।
नाउर र झारल बाख्रा प्रजातिमा पर्ने वन्यजन्तु हुन्। ढोरपाटनमा प्रत्येक वर्ष असोज–मङ्सिर र फागुन–वैशाख गरी दुई याममा वैधानिक सिकार खुला गरिँदै आएको छ।
विगतको जस्तै यसपटक पनि चालु आवको पहिलो सिकार याम सुरु भइसकेको छ। यस याममा १० नाउर र सात झारलको सिकारका लागि कोटा निर्धारण गरिएको छ।
आरक्षका प्रमुख संरक्षण अधिकृत अणनाथ बरालका अनुसार सिकारका लागि अनुमति पाएका विदेशी सिकारी नेपाल आउनेक्रम सुरु भएको छ।
अमेरिका, रुस, स्पेन, दक्षिण अफ्रिका, नर्वेलगायत मुलुकबाट व्यावसायिक सिकारी ढोरपाटन आउने गरेका छन्।
ढोरपाटन वैधानिक सिकारका लागि विश्वमै परिचित गन्तव्य मानिँदै आएको छ। साहसिक यात्रा र सिकारको अनुभव लिन विदेशी सिकारी हेलिकप्टरमार्फत आरक्ष पुग्ने गरेका छन्।
सिकारबाट प्राप्त राजस्व वन्यजन्तु संरक्षण तथा आरक्ष व्यवस्थापनमा महत्वपूर्ण स्रोतका रुपमा रहिआएको छ।
प्रकाशित: २८ आश्विन २०८३ १४:२३ बुधबार
