वेबसाइट सञ्चालनमा प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा पीएचपीमा सुरक्षा जोखिम देखिएपछि सम्भावित जोखिम न्यूनीकरणका लागि वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको हो।
काठमाडौँ — बैंक तथा वित्तीय संस्था, कर्मचारी सञ्चय कोष, सामाजिक सुरक्षा कोषलगायत विभिन्न सरकारी निकायका वेबसाइट बन्द भएका छन्। वेबसाइट सञ्चालनमा प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा पीएचपीमा सुरक्षा जोखिम देखिएपछि सम्भावित जोखिम न्यूनीकरणका लागि वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको हो। पीएचपी प्रयोग गरिएका बैंक तथा वित्तीय संस्था र सरकारी निकायका वेबसाइट बन्द गरिएका हुन्। वेबसाइट बन्द गरिए पनि ग्राहकको सूचना वा आर्थिक कारोबारमा कुनै हानि–नोक्सानी नभएको बैंक तथा वित्तीय संस्थाले जनाएका छन्।
साइबर सुरक्षामा जोखिम देखिएपछि नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थासहित भुक्तानी प्रणाली सञ्चालक, भुक्तानी सेवा प्रदायक र रेमिट्यान्स कम्पनीलाई सुरक्षा सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। राष्ट्र बैंकले आज सूचना जारी गर्दै सम्भावित साइबर आक्रमणबाट बच्न वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गर्न र सुरक्षा प्रणाली अद्यावधिक गर्न आग्रह गरेको हो।
राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुरुप्रसाद पौडेलले पनि पीएचपीमा समस्या देखिएपछि सम्भावित जोखिम न्यूनीकरणका लागि वेबसाइट बन्द गरिएको बताए। ‘इन्टरनेटमा वेबसाइट र अनलाइन सेवा सञ्चालन गर्न व्यापक रूपमा प्रयोग हुने सर्भर-साइड प्रोग्रामिङ ल्यांगवेज पीएचपी हो। यसमा गम्भीर सुरक्षा कमजोरी भेटिएका छन् । यसलाई सरल भाषामा बुझ्दा, वेबसाइटको पर्दापछाडि काम गर्ने प्रणालीमै कमजोरी भेटिएको हो,’ उनले भने।
उनका अनुसार सुरक्षा अनुसन्धानकर्ताहरूले एआई मोडेलहरूको सहयोगमा पीएचपीको कोड परीक्षण तथा विश्लेषण गर्दा कमजोरी भेटिएको हो।
‘पीएचपी प्रविधिमा देखिएको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै बैंकको वेबसाइटलगायतका सेवा अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको हो,’ राष्ट्र बैंकको सूचनामा उल्लेख छ। यसबाट बैंकिङ तथा वित्तीय क्षेत्रका सरोकारवाला निकाय र सर्वसाधारणलाई असुविधा हुन सक्ने सूचनामा जनाइएको छ।
राष्ट्र बैंकले आफ्नो आधिकारिक सामाजिक सञ्जालमार्फत आवश्यक सूचना लिन आग्रह गर्दै जोखिम न्यूनीकरणका लागि सुरक्षा सतर्कता अपनाउन, प्रयोग भइरहेका प्रणालीलाई सबलीकरण गर्न र नियमित सुरक्षा निगरानी बढाउन सम्बन्धित संस्थालाई निर्देशन दिएको छ।
पीएचपीमा देखिएका कमजोरीका कारण प्रभावित सर्भरमा अनधिकृत पहुँचको जोखिम हुन्छ। अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा निकाय (एनएसए) ले पनि अक्टोबर २१ मा जारी सूचनामा प्रभावित प्रणालीमा तत्काल सुरक्षा उपाय अपनाउन भनेको छ। त्यसो गर्न नसक्ने अवस्थामा जोखिमयुक्त सेवा अस्थायी रूपमा अफलाइन राख्न सुझाव दिएको छ। सोही सुझावका आधारमा बैंक तथा वित्तीय संस्था र अन्य निकायले वेबसाइट बन्द गरेका हुन्।
बैंकका वेबसाइट बन्द हुँदा ग्राहकले ब्याजदर, सेवा शुल्क, शाखा तथा एटीएमको विवरण, कर्जा योजना, वित्तीय विवरण र अन्य सार्वजनिक सूचना सहजै प्राप्त गर्न नसक्ने अवस्था आउन सक्छ। वेबसाइटमार्फत उपलब्ध अनलाइन आवेदन, खाता खोल्ने प्रक्रिया र अन्य सुविधासमेत प्रभावित हुन सक्छन्।
वेबसाइट बन्द भए पनि बैंकको सम्पूर्ण कारोबार भने बन्द भएको होइन। खासगरी इन्टरनेट बैंकिङ र वेबसाइटसँग सम्बन्धित सेवा प्रभावित भएको नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष सन्तोष कोइरालाले बताए।
‘क्यूआर, मोबाइल बैंकिङलगायत सेवा सुचारु छन्। मुख्य समस्या इन्टरनेट बैंकिङ र वेबसाइटसँग सम्बन्धित सेवामा छ,’ उनले भने, ‘केही बैंक तथा वित्तीय संस्थाले जोखिमको अवस्था मूल्यांकन गरेर वेबसाइट पुनः सञ्चालनमा ल्याइसकेका छन्।’
राष्ट्र बैंकले सूचना जारी गरेरै वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गर्न र सबै सुरक्षा उपाय अपनाउन आग्रह गरेको उनले जानकारी दिए। यो समस्या नेपालमा मात्र नभई पीएचपी प्रविधि प्रयोग गर्ने अन्य निकायका वेबसाइटमा समेत देखिएको बताइएको छ। पीएचपीमा सुरक्षा जोखिम देखिए पनि अहिलेसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्था, ग्राहक वा अन्य कुनै पक्षलाई हानि–नोक्सानी नभएको बताइएको छ।
वेबसाइट किन बन्द गर्नुपर्यो, के भन्छ राष्ट्र बैंक?
‘गम्भीर सुरक्षा कमजोरी सार्वजनिक भएपछि त्यसको दुरुपयोग हुन सक्ने जोखिम बढ्छ। त्यसैले सम्बन्धित निकायहरूले जोखिममा रहेका प्रणाली पहिचान गर्ने, सुरक्षा अपडेट लागू गर्ने र तत्काल सुरक्षित बनाउन नसकिने प्रणालीलाई अस्थायी रूपमा इन्टरनेटबाट अलग गर्ने उपाय अपनाउन सक्छन्। यही कारणले केही सरकारी वेबसाइटहरू सावधानीस्वरूप अस्थायी रूपमा अफलाइन वा बन्द राखिएको हो । वेबसाइट बन्द हुनु भनेको त्यो वेबसाइट ह्याक भइसकेको भने होइन। सुरक्षा जोखिम रोक्नका लागि वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको हो । यो समस्या पुरानो पीएचपी भर्सनमा मात्र रहेको पनि होइन।’ प्रवक्ता पौडेलले भने।
यज्ञ बञ्जाडे कान्तिपुर मिडिया ग्रुपका आर्थिक ब्युरो प्रमुख हुन् । उनी आर्थिक विषयमा समाचार/टिप्पणी लेख्छन् ।
