अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मध्यावधि चुनाव हुने यस वर्षको सुरुवात रिपब्लिकन पार्टीका नेताहरूलाई चेतावनी दिँदै गरेका थिए।
जनवरी ६ मा प्रतिनिधिसभाका रिपब्लिकन सांसदहरूलाई सम्बोधन गर्दै ट्रम्पले भनेका थिए, ‘तपाईंहरूले मध्यावधि चुनाव जित्नैपर्छ। यदि हामीले मध्यावधि चुनाव जितेनौँ भने उनीहरूले मलाई महाभियोग लगाएर पदबाट हटाउने कुनै न कुनै बहाना खोज्नेछन्।’
अहिले रिपब्लिकन पार्टी मध्यावधि चुनावमा पराजित भएको छ। डेमोक्र्याटहरूले कंग्रेसको नियन्त्रण आफ्नो हातमा लिएका छन्। यहाँसम्म कि टेक्सास, दक्षिण क्यारोलिना र कन्सासजस्ता परम्परागत रूपमा रिपब्लिकन पार्टीका बलिया गढ मानिने राज्यमा पनि सिनेटका सिट जितेका छन्।
यद्यपि, यसअघि पनि डेमोक्र्याटिक पार्टीको नियन्त्रणमा रहेको कंग्रेसले ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग प्रक्रिया अघि बढाएको थियो। तर त्यसबेला पनि उनलाई राष्ट्रपतिको पदमा रहनबाट रोक्न सकिएको थिएन।
चुनावअघि सिनेटमा रिपब्लिकन पार्टीका ५३ सदस्य थिए भने डेमोक्र्याटहरूको पक्षमा ४७ सिनेटर थिए।
प्रतिनिधिसभाका कुल ४३५ सिटमध्ये ३६७ सिटको नतिजा सार्वजनिक भइसकेको छ।
डेमोक्र्याटहरूले तीमध्ये २१८ सिट जितिसकेका छन्। यससँगै प्रतिनिधिसभामा उनीहरूको बहुमत सुनिश्चित भएको छ। चुनावअघि रिपब्लिकन पार्टीसँग २१८–२१४ को निकै झिनो अन्तरले बहुमत थियो।
प्रतिनिधिसभामा बहुमत हासिल गरेपछि डेमोक्र्याटहरूले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसहित ट्रम्प प्रशासनका सदस्यविरुद्ध महाभियोग प्रक्रिया सुरु गर्ने अधिकार पाउनेछन्।
आफ्नो पहिलो कार्यकालमा ट्रम्पले अमेरिकी प्रतिनिधिसभाका डेमोक्र्याट सांसदहरूले अघि सारेका दुईवटा महाभियोग प्रस्तावको सामना गर्नुपरेको थियो। यद्यपि, दुवैपटक उनी सिनेटमा आरोपबाट मुक्त भएका थिए।
तर महाभियोग प्रक्रिया सुरु हुँदैमा ट्रम्पलाई राष्ट्रपतिको पदबाट हटाउन सकिँदैन। त्यसका लागि सिनेटमा हुने अर्को सुनुवाइमा उनलाई दोषी ठहर गर्नुपर्छ। यसका लागि उपस्थित सिनेटरमध्ये दुईतिहाइको समर्थन आवश्यक हुन्छ।
यसको अर्थ सिनेटमा केवल बहुमत हासिल गर्दैमा डेमोक्र्याटहरूले ट्रम्पलाई पदबाट हटाउन सक्दैनन्।
हालसम्म डेमोक्र्याटिक पार्टीका नेताहरूले ट्रम्पविरुद्ध तेस्रोपटक महाभियोग प्रक्रिया अघि बढाउने योजना बनाएको कुनै संकेत देखिएको छैन।
कंग्रेसका दुवै सदनमा बहुमत हासिल गरेपछि डेमोक्र्याटहरूले ट्रम्पको विधायी कार्यसूचीमा व्यापक नियन्त्रण र कार्यपालिकाको कामकारबाहीमाथि छानबिन गर्न पर्याप्त निगरानी अधिकारसमेत प्राप्त गर्नेछन्।
यसले ट्रम्प प्रशासनलाई कार्यकालका अन्तिम दुई वर्षमा नयाँ कानुन र नीति अघि बढाउन कठिन बनाउन सक्छ। यद्यपि, डेमोक्र्याटहरूले कंग्रेसको नियन्त्रण हासिल गरेमा आफूले प्रत्येक विधेयकमा भिटो प्रयोग गर्ने ट्रम्पले चेतावनी दिइसकेका छन्।
के मध्यावधि चुनावको नतिजाले ट्रम्पविरुद्ध अर्को महाभियोगको बाटो खोलेको छ? यसबारे जान्न केही महत्त्वपूर्ण विषय बुझ्न आवश्यक छ।
सबैभन्दा पहिले, कुनै राष्ट्रपतिविरुद्ध महाभियोग प्रक्रिया अघि बढाउन प्रतिनिधिसभामा आवश्यक पर्ने बहुमतभन्दा उनलाई दोषी ठहर गरी पदबाट हटाउन सिनेटमा निकै ठूलो बहुमत आवश्यक हुन्छ।
महाभियोगलाई अभियोगपत्रसँग तुलना गर्न सकिन्छ। यस प्रक्रियामार्फत कुनै संघीय पदाधिकारीमाथि अपराध गरेको आरोप औपचारिक रूपमा लगाइन्छ। महाभियोग प्रस्ताव अर्थात् आरोपहरू सिनेटमा सुनुवाइ सुरु हुनुअघि प्रतिनिधिसभाबाट साधारण बहुमतले पारित हुनुपर्छ।
कुनै राष्ट्रपतिविरुद्ध महाभियोगको सुनुवाइ हुँदा अमेरिकी सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीशले त्यसको अध्यक्षता गर्छन्।
सिनेटमा दुईतिहाइ बहुमतले राष्ट्रपतिलाई दोषी ठहर गर्ने पक्षमा मतदान गरेमा मात्रै उनलाई पदबाट हटाउन सकिन्छ। केही अवस्थामा सम्बन्धित व्यक्तिलाई भविष्यमा कुनै पनि सरकारी पदमा रहन नपाउने निर्णयसमेत गर्न सकिन्छ।
के डेमोक्र्याटहरूले ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग चलाउन पर्याप्त सिट जितेका छन्?
यसको जवाफ प्रतिनिधिसभाका हकमा हो। नोभेम्बर ४ को दिउँसोसम्म डेमोक्र्याटहरूले २३७ सिट जितिसकेका थिए। जुन साधारण बहुमतका लागि आवश्यक २१८ सिटभन्दा बढी हो।
यसको अर्थ सबै डेमोक्र्याट सांसदले महाभियोग प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरेमा प्रस्ताव प्रतिनिधिसभाबाट पारित हुन सक्छ।
तर यो महाभियोग प्रक्रियाको पहिलो चरण मात्रै हो। राष्ट्रपतिलाई दोषी ठहर गरी पदबाट हटाउन सिनेटमा पर्याप्त बहुमत पुग्छ कि पुग्दैन भन्ने पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
सिनेटमा महाभियोग सुनुवाइका क्रममा कुनै व्यक्तिलाई दोषी ठहर गर्न दुईतिहाइ सदस्यको समर्थन आवश्यक हुन्छ।
अहिलेसम्म सबै सिटको नतिजा सार्वजनिक भइसकेको छैन। तर बाँकी रहेका सबै सिटमा डेमोक्र्याटहरूले जिते पनि उनीहरू आवश्यक ६७ मतको संख्याभन्दा पछाडि रहनेछन्। यो आकलन सबै सिनेटरले आ–आफ्नो पार्टीको पक्षमा मतदान गर्ने आधारमा गरिएको हो।
के डेमोक्र्याटहरूले ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग चलाउने प्रयास गर्लान्?
प्रतिनिधिसभामा डेमोक्र्याटिक पार्टीका नेता हाकिम जेफ्रिजले आफ्नो पार्टीको प्राथमिकता महँगी र सर्वसाधारणको जीवनयापन खर्च घटाउने विषयमा केन्द्रित रहने बताएका छन्।
न्युयोर्कबाट सांसद रहेका जेफ्रिज जनवरीमा नयाँ कंग्रेसले कार्यभार सम्हाल्दा प्रतिनिधिसभाको आगामी सभामुख बन्न सक्नेछन्।
नोभेम्बर ४ मा उनले भनेका थिए, ‘प्रतिनिधिसभाका डेमोक्र्याटिक सांसदहरूको समूहका कुनै पनि सदस्यले मसँग महाभियोगबारे कुरा गरेका छैनन्।’
उनले सर्वसाधारणको जीवनयापन खर्च घटाउनुका साथै जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्नु पनि पार्टीको प्राथमिकता रहने बताए।
उनले भने, ‘प्रतिनिधिसभाका डेमोक्र्याटहरूले नियन्त्रणबाहिर गएको कार्यपालिकामाथि निगरानी गर्ने र शक्ति सन्तुलन सुनिश्चित गर्ने कंग्रेसको नेतृत्व गर्नेछन्।’
डेमोक्र्याटहरूले पुनः प्रतिनिधिसभामा बहुमत हासिल गर्ने निश्चित हुँदै गएपछि प्रतिनिधिसभाको निगरानी समितिमा डेमोक्र्याटिक पार्टीका वरिष्ठ सदस्य सांसद रोबर्ट गार्सियाले छानबिन सुरु गर्ने वाचा गरेका थिए।
उनले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका थिए, ‘आफ्ना वकिलहरू तयार राख्नुहोस्।’
बहुमत हासिल गर्नुको अर्थ डेमोक्र्याटहरूसँग समन जारी गर्ने तथा अवहेलनासम्बन्धी कारबाही अघि बढाउने अधिकार हुनेछ। यसमार्फत उनीहरूले ट्रम्प प्रशासन र उनको परिवारसँग विभिन्न विषयमा जवाफ माग्न सक्नेछन्।
महाभियोगको सामना गर्नुपर्ने सम्भावना ट्रम्पलाई मात्रै छैन। मध्यावधि चुनावका लागि संसद् बिदामा जानुअघि रक्षामन्त्री पीट हेगसेथविरुद्ध पनि महाभियोग प्रस्ताव पेस गरिएको थियो।
ट्रम्पविरुद्ध अहिलेसम्म कति पटक महाभियोग चलाइएको छ?
ट्रम्पविरुद्ध अहिलेसम्म दुईपटक महाभियोग प्रक्रिया अघि बढाइएको छ। तर दुवैपटक सिनेटले उनलाई आरोपबाट मुक्त गरेको थियो।
सन् २०१९ को डिसेम्बरमा प्रतिनिधिसभाले ट्रम्पविरुद्ध महाभियोगका दुई आरोपलाई स्वीकृति दिएको थियो।
पहिलो आरोप शक्तिको दुरुपयोगसम्बन्धी थियो। ट्रम्पले युक्रेनका अधिकारीहरूलाई आफ्ना राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीमाथि अनुसन्धान गर्न आग्रह गरेको आरोप लगाइएको थियो।
दोस्रो आरोप कंग्रेसको अनुसन्धानमा अवरोध पुर्याएको भन्ने थियो। उक्त मामिलाको अनुसन्धानमा ट्रम्पले बाधा सिर्जना गरेको आरोप थियो।
सन् २०२० को फेब्रुअरीमा सिनेटले ट्रम्पलाई ती आरोपबाट मुक्त गरेको थियो। युटाका रिपब्लिकन सिनेटर मिट रोम्नी आफ्नै पार्टीको धारणा विपरीत गएर ट्रम्पलाई दोषी ठहर गर्ने पक्षमा मतदान गर्ने एकमात्र रिपब्लिकन सांसद थिए।
त्यसपछि सन् २०२१ को जनवरीमा प्रतिनिधिसभाले फेरि ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग चलाउने पक्षमा मतदान गर्यो। यसपटक उनीमाथि सन् २०२१ जनवरी ६ मा अमेरिकी क्यापिटलमा भएका घटनाका सम्बन्धमा ‘विद्रोह गर्न उक्साएको’ आरोप लगाइएको थियो।
त्यस क्रममा १० जना रिपब्लिकन सांसदले आफ्नै पार्टीको धारणा छाडेर डेमोक्र्याटहरूसँग मिलेर ट्रम्पविरुद्ध महाभियोगको पक्षमा मतदान गरेका थिए।
ती १० सांसदमध्ये अहिले दुई जना मात्रै पदमा छन्। तीमध्ये एक जनाले सन् २०२६ मा पुनः चुनाव नलड्ने बताएका छन्। बाँकी सांसदहरू या त कंग्रेसबाट अवकाश लिइसकेका छन् वा चुनाव हारेका छन्।
ट्रम्पले राष्ट्रपतिको पद छाडिसकेपछि सिनेटमा महाभियोगसम्बन्धी सुनुवाइ भएको थियो। केही रिपब्लिकन सांसदको तर्क थियो कि ट्रम्प अब सत्तामा नरहेकाले उनीमाथि सुनुवाइ गर्नु आवश्यक छैन।
सिनेटमा बहुमतले ट्रम्पलाई दोषी ठहर गर्ने पक्षमा मतदान गरेको थियो। यस क्रममा सात जना रिपब्लिकन सांसदले आफ्नै पार्टीको धारणा विपरीत गएर डेमोक्र्याटहरूलाई समर्थन गरेका थिए।
यद्यपि, ५७–४३ मतको यो परिणाम दोषी ठहर गर्न आवश्यक दुईतिहाइ बहुमतभन्दा कम थियो।
सिनेटले ट्रम्पलाई आरोपबाट मुक्त गरेपछि उनलाई भविष्यमा पुनः सरकारी पद सम्हाल्न रोक लगाउने विषयमा मतदान गर्नुपर्ने अवस्था नै आएन। बीबीसी हिन्दी
प्रकाशित: १९ कार्तिक २०८३ ०९:४६ बिहीबार
.png)
