बंगालको खाडीमा बनेको चक्रवातले नेपालका ३ क्षेत्रमा मुख्य असर पार्छ : धर्मराज उप्रेती

कान्तिपुरसँगको अन्तर्वार्तामा राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी डा. धर्मराज उप्रेतीले चाँडै धानबाली भित्र्याउन, हिमाली यात्रा स्थगित गर्न र मौसमको अवस्था हेरेर यातायात सञ्चालन गर्न सुझाव दिएका छन् ।

काठमाडौँ — बंगालको खाडीको पूर्वमध्य र आसपासको दक्षिणपूर्वी क्षेत्रमा रहेको गहिरो न्यूनचापीय प्रणाली पश्चिमतर्फ सर्दै सोमबार बिहान चक्रवाती आँधी ‘अर्नब’ मा परिणत भएको छ । यो आँधी सोमबार मध्यरातसम्म शक्तिशाली चक्रवाती आँधी र मंगलबार अति शक्तिशाली चक्रवाती आँधीमा परिणत हुने सम्भावना छ । यसको असर नेपालमा बिहीबारदेखि पर्ने जल तथा मौसम विभागले जानकारी गराइसकेको छ । यही सन्दर्भमा राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी डा. धर्मराज उप्रेती सँग कान्तिपुरका फणीन्द्र संगमले गरेको संक्षिप्त कुराकानी :

बंगालको खाडीमा बन्ने शक्तिशाली चक्रवातको प्रभाव बिहीबारदेखि नेपालमा पर्ने मौसम विभागको आकलन छ । त्यसबाट यहाँ कस्तो असर पर्ने देखिन्छ ?

मुख्यगरी तीनवटा असर पर्ने देखिन्छ । धानबाली भित्र्याउने बेला भएकाले प्रत्यक्ष असर त्यसमा पर्छ । भारी वर्षाले पाकेको धान ढल्ने, काटेको भए खेतमै भिज्ने भयो । अर्को, उच्च हिमाली क्षेत्रमा जाने पदयात्रीलाई असर पर्छ । हामीले सचेत गराउँदा पनि पछिल्लो समय गएको पायौं । यसपालि कम्तीमा बिहीबारदेखि आइतबारसम्म उच्च हिमाली क्षेत्रमा यात्रा नगर्न अनुरोध गर्छौं ।

तेस्रो असर भनेको सडक यातायातमा हो । वर्षा केही ठाउँमा मध्यमदेखि भारीसम्म हुने सम्भावना छ । बाढीपहिरो आउने हुन सक्छ । कुनै खोलामा थोरै पानीले पनि बहाव बढ्ने देखिएको छ । भर्खरै मनसुन सकिएकाले जमिन गलेकै छ । त्यसकारण सडक यातायातमा यसको प्रत्यक्ष असर देखिन्छ । यसका साथै डुबान पनि हुन सक्छ । दसैंमा अलि ढिलो फर्कने योजना भएकाहरूलाई पनि असर पार्ने भयो ।

तीनचार दिनसम्म प्रभाव रहने विभागले पूर्वानुमान गरेकाले त्यो अवधिमा वर्षाको मात्रा पनि बढ्ने भयो । प्राधिकरणले जोखिम न्यूनीकरण वा प्रतिकार्यका लागि कस्तो योजना बनाउँदै छ ?

पहिलो त हामी चेतावनी दिन्छौं । बिहीबार, शुक्रबार र शनिबार धान नकाट्न र काटेको भए भित्र्याउन आग्रह गर्दै सोमबार एड्भाइजरी जारी गर्छौं । ट्राभल एजेन्सीहरूलाई पनि उच्च हिमाली क्षेत्रमा अहिले पदयात्री पर्यटकलाई नपठाउन, टिकट काटेको भए पछाडि सार्न भन्छौं । सडक यातायात नै प्रभावित हुने अवस्था आएमा बन्द नै गर्नुपर्ने निर्णय पनि लिनुपर्ने हुन सक्छ ।

भोटेकोशी–त्रिशूली अनि बुढीगण्डकी बाढी, असोज पहिलो साताको भारी वर्षाजस्ता प्राकृतिक घटनाबाट हामीले ठूलो क्षति भोग्यौं । छोटोछोटो समयमा भइरहेका यस्ता मौसमी फेरबदलबाट हुने क्षति न्यूनीकरण गर्न राज्यले सिकेको पाठ अनि सर्वसाधारणले अपनाउनुपर्ने सतर्कता के हुन सक्छ ?

भूगोलअनुसारको काम गर्नुपर्छ भनेर हामीले पहिलेदेखि नै भन्दै आएको विषय हो । भोटेकोशी–त्रिशूलीलगायत अन्य ठाउँमा पनि बाढीको सतह नजिक बनाइएका पुलमा क्षति पुगेको हालै हामीले देख्यौं । त्यस्तो घटना नहोस् भन्नका लागि जोखिमको आकलन गरेर संरचना बनाउनुपर्छ । पूर्वानुमानलाई बलियो र अझ विश्वसनीय बनाउनेतिर लाग्नुपर्छ । विशेषगरी नदी तटीय र उच्च हिमाली क्षेत्रमा स्वचालित रूपमा बज्ने खालका ठूला साइरन जडान गर्नुपर्ने हुन्छ ।

विपद् प्रतिकार्यमा हामीले धेरै लगानी गर्न सकेका छैनौं । यसमा प्रतिकार्य क्षमता बढाउनुपर्छ । स्थानीय सरकार वा प्रदेशदेखि केन्द्रीय सरकारले यसमा काम गर्न जरुरी छ ।

अर्को कुरा, पूर्वानुमानअनुसार सर्वसाधारणले पनि कार्य गर्नुपर्‍यो । धान नकाट्नु भनेपछि काट्नु भएन । बिहीबारसम्म कोही काठमाडौं आइसक्ने वा यहाँबाट हिँड्ने भए त्यो गरे भयो, तर शुक्रबार वा शनिबारको योजना भए सार्नुपर्‍यो । हवाई यातायातमा पनि यी दिन यात्रुले अत्यावश्यकबाहेक टिकट नलिने वा पछिका लागि सार्ने अवस्था भए त्यसो गर्न सकियो । यातायात व्यवसायीले पनि शुक्रबार र शनिबारको अवस्था बुझेर मात्र निर्णय लिनुपर्‍यो ।

फणीन्द्र संगम डेढ दशकभन्दा लामाे समयदेखि पत्रकारिता, लेखन र सम्पादनमा क्रियाशील छन् । ईकान्तिपुरमा कार्यरत उनी फिचर र साहित्य लेखनमा पनि रुचि राख्छन् ।