तिहार उज्यालो, खुसी र आपसी सद्भावको पर्व हो । तर यही पर्वमा पड्काइने पटका र आतसबाजीले धेरै मानिस तथा पशुप्राणीका लागि त्रास, पीडा र जोखिम निम्त्याउँछ । हामी केही क्षण रमाइलो गर्न पटका पड्काउँछौँ, तर त्यसको असर अरूले लामो समयसम्म भोग्नुपर्ने हुन सक्छ ।
पटका पड्किँदा निस्कने चर्को आवाजले बालबालिका तर्सिन सक्छन् । साना शिशुमा डर, रुवाइ र निद्रामा समस्या देखिन सक्छ । ज्येष्ठ नागरिक, विशेषगरी चर्को आवाजप्रति संवेदनशील व्यक्तिलाई तनाव, बेचैनी र निद्रामा असर पर्न सक्छ । मुटुसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिलाई अचानक आउने ठूलो आवाजले थप असहज बनाउन सक्छ ।
अस्पतालमा उपचाररत बिरामी, शल्यक्रियापछि आराम गरिरहेका व्यक्ति तथा मानसिक तनाव वा आवाजप्रति संवेदनशीलता भएका मानिसलाई पटाकाको आवाजले थप समस्या दिन सक्छ । अटिजम भएका कतिपय व्यक्ति पनि चर्को आवाज सहन नसक्ने अवस्थामा हुन्छन् । उनीहरूका लागि पटाकाको आवाज सामान्य मनोरञ्जन होइन, असह्य पीडा बन्न सक्छ ।
पटाकाको आवाजले सबैभन्दा बढी प्रभावित हुनेमध्ये कुकुर, बिराला, गाईगोरु, चराचुरुङ्गी र अन्य पशुप्राणी पनि पर्छन् । उनीहरूको श्रवण क्षमता मानिसको भन्दा फरक र कतिपय अवस्थामा बढी संवेदनशील हुन्छ । अचानक ठूलो आवाज आउँदा उनीहरू डराउँछन्, काँप्छन्, लुक्न खोज्छन् र भाग्न सक्छन् । डरले घर वा सुरक्षित स्थानबाट भागेका कुकुर तथा बिरालो सवारीसाधनको ठक्करमा पर्न सक्छन् । कतिपय हराउँछन् भने कतिपय घाइते हुन्छन् । चराचुरुङ्गीसमेत बासस्थान छाडेर भाग्न सक्छन् ।
पटका पड्काउँदा हात, अनुहार र आँखामा चोट लाग्न सक्छ । पड्काउन खोज्दा हातमै विस्फोट हुन सक्छ । बालबालिकाले खेलौना ठानेर पटका चलाउँदा गम्भीर दुर्घटना हुन सक्छ । घर, पसल, सवारीसाधन तथा अन्य संरचनामा आगलागी हुने जोखिम पनि उत्तिकै हुन्छ । सानो लापरबाहीले ठूलो क्षति निम्त्याउन सक्छ ।
पटका पड्काउँदा धुवाँ, धुलो र विभिन्न रासायनिक पदार्थ हावामा फैलिन्छन् । यसले वायु प्रदूषण बढाउँछ । दम, एलर्जी तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिलाई सास फेर्न गाह्रो हुन सक्छ । आँखामा पोल्ने, घाँटी खसखसाउने र खोकी लाग्ने समस्या पनि देखिन सक्छ । पटका पड्किएपछि लामो समयसम्म वातावरणमा धुवाँ र प्रदूषण रहन सक्छ ।
पटाकाको आवाजले वातावरणमा ध्वनि प्रदूषण बढाउँछ । यसले मानिसको कानमा असर पुर्याउन सक्छ । अत्यधिक चर्को आवाजले श्रवण क्षमतामा क्षति पुर्याउने जोखिम हुन्छ । त्यस्तै, डर, तनाव, बेचैनी र निद्रामा समस्या पनि निम्त्याउन सक्छ ।
तिहार हाम्रो खुसीको पर्व हो । तर हाम्रो रमाइलो अरू कसैको डर, पीडा र दुःखको कारण बन्नु हुँदैन । केही क्षणको मनोरञ्जनका लागि बालबालिका, बिरामी, ज्येष्ठ नागरिक र पशुप्राणीलाई त्रासमा पार्नु उचित होइन ।
