काठमाण्डौ । अमेरिकी ब्याजदर फेरि बढ्ने अपेक्षाले डलर र सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल उकालो लागेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनचाँदीको भाउ फेरि खसेको छ। बुधबार कारोबार चलिरहँदा सुन प्रतिऔंस ११५ डलरभन्दा बढी सस्तियो। चाँदीमा झन् ठूलो धक्का देखियो। सुन करिब ३ प्रतिशत घट्दा चाँदीको मूल्य झन्डै ५ प्रतिशत ओरालो लाग्यो।
संलग्न गोल्डप्राइसको स्क्रिनसटअनुसार १८ नोभेम्बरमा न्युयोर्क समय दिउँसो १२ बजेर ३१ मिनेटमा सुन प्रतिऔंस ३ हजार ७४६.७४ डलर र चाँदी ४५.२० डलरमा थियो। कारोबारकै क्रममा सुन ३ हजार ७३४.७६ डलरसम्म झरेको रोयटर्सले जनाएको छ। यो सन् २०२५ सेप्टेम्बर २६ यताकै न्यून स्तर हो।
गिरावटको गहिराइ ३० दिन र ६ महिनाको तुलनामा अझ स्पष्ट देखिन्छ। स्क्रिनसटअनुसार पछिल्ला ३० दिनमा सुन ६.३५ प्रतिशत सस्तिँदा चाँदी १७.९४ प्रतिशत घटेको छ। ६ महिनामा सुनको मूल्य १४.३३ प्रतिशत र चाँदीको ३६.५४ प्रतिशत घटेको छ। दुवै धातु दबाबमा रहे पनि चाँदीको गिरावट लगातार ठूलो देखिएको छ।
ब्याजदर बढ्ने अपेक्षाले किन घटाउँछ सुनको भाउ?
बुधबारको गिरावटको तत्कालीन कारण अमेरिकामा ब्याजदर बढ्ने अपेक्षा हो। महँगी नियन्त्रणका लागि अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भका अधिकारीहरूले थप कडाइको संकेत दिएपछि बजारले डिसेम्बरमै दर बढ्ने सम्भावना मूल्यमा समेट्न थाल्यो। त्यससँगै अमेरिकी डलर १९ महिनायताकै उच्च स्तरमा पुग्यो र सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल पनि बढ्यो।
यसले सुनलाई दुईतिरबाट दबाब दिन्छ। सुन राख्दा ब्याज आउँदैन। अमेरिकी ऋणपत्रबाट पाइने प्रतिफल बढेपछि सुनमा पैसा राख्दा छाड्नुपर्ने ब्याज आम्दानी पनि बढ्छ। अर्कोतर्फ, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुन डलरमा किनबेच हुन्छ। डलर बलियो हुँदा अन्य मुद्रा प्रयोग गर्ने खरिदकर्ताका लागि उही परिमाणको सुन महँगो पर्छ। यी दुवै असर एकैपटक देखिँदा सुनको भाउमा दबाब बढ्छ।
चाँदीमा डलर र ब्याजदरको दबाबसँगै औद्योगिक मागको प्रभाव पनि पर्छ। सिल्भर इन्स्टिच्युटका अनुसार सन् २०२६ मा विश्वको कुल चाँदी माग ५ प्रतिशत र औद्योगिक माग ३ प्रतिशत घट्ने अनुमान छ। सौर्य उपकरणबाहेकका उद्योगमा माग ४.५ प्रतिशत बढ्ने अनुमान भए पनि सौर्य सेल उत्पादकले चाँदीको खपत घटाउने र विकल्प प्रयोग गर्ने क्रम बढेको छ। त्यसले चाँदीको औद्योगिक मागलाई दबाबमा राखेको छ।
सोही संस्थाले यस वर्ष पनि विश्वमा मागभन्दा आपूर्ति ३ करोड ५० लाख औंस कम हुने अनुमान गरेको छ। आपूर्ति अपुग रहने अनुमानबीच पनि चाँदीको भाउ घट्नुले छोटो अवधिको मूल्यमा डलर, ब्याजदरको अपेक्षा र तत्कालीन खरिदबिक्रीको दबाब कति बलियो हुन सक्छ भन्ने देखाउँछ।
अब गिरावट लम्बिन्छ कि थामिन्छ भन्नेमा अमेरिकी ब्याजदरको अपेक्षा निर्णायक हुनेछ। फेडको बैठक विवरण र आगामी महँगीका तथ्यांकले थप कडाइको संकेत दिए डलर र ऋणपत्रको प्रतिफलमार्फत सुनचाँदीमाथि दबाब कायम रहन सक्छ। दर बढ्ने अपेक्षा कमजोर भए त्यो दबाब कम हुन सक्छ। चाँदीका लागि भने त्यससँगै औद्योगिक माग, विशेषगरी सौर्य उद्योगले कति चाँदी खपत गर्छ भन्ने प्रश्न पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ।
अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया छैन। पहिलो प्रतिक्रिया तपाईंको हुन सक्छ।