एनभिडियाका पूर्व सीईओ जेन्सेन हुआङले कथित चिनियाँ जासुस एलिस हुआङसँगको उनको प्रेम सम्बन्ध बाहिरिएछि आफ्नो पद गुमाएका छन्। एलिसले एनभिडियाको प्रतिस्पर्धी चिनियाँ कम्पनीलाई टेक चिप्सको गोप्य डाटा सेयर गरिरहेको अनुमान गरिएको थियो ।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यम, वाल स्ट्रिट जर्नलको एक रिपोर्टले यस विषयमा थप अर्को पनि दाबी पनि गरेको छ। उक्त रिपोर्टअनुसार, जेन्सेनलाई एलिससँग काङ वेई नाम गरेका एक चिनियाँ व्यापारीले चिनाएका थिए । जेन्सेनले उनलाई दशकौंदेखि चिनेका थिए।
पछि गएर ती वेई नै एलिसका श्रीमान् भएको खुलासा भयो । रिपोर्टअनुसार, एलिसका श्रीमान्ले चीनमा ९ अर्ब डलरको डाटा सेन्टर बनाएका छन्। यो डाटा सेन्टरलाई चीन सरकारले सहयोग गरेको छ।
वाल स्ट्रिट जर्नलको अनुसन्धानअनुसार एलिस हुआङ र उनका श्रीमान् काङ वेई समानान्तर व्यापारिक स्वार्थमा काम गरिरहेका थिए। उनीहरूको यो कामले चीनको आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स क्षमता बलियो बनाउने महत्त्वाकाङ्क्षालाई सघाएको थियो।
एलिसले एनभिडियाका तत्कालीन सीईओ जेन्सेन हुआङसँग सम्बन्ध बढाइन्। पछि यो सम्बन्ध प्रेममा बदलियो। उता काङले भने चीनभरि सरकारी सहयोग प्राप्त डाटा सेन्टरहरूको सञ्जाल निर्माण गर्न काम गरिरहेका थिए।
वाल स्ट्रिट जर्नलले उनीहरूको आ-आफ्नो भूमिकालाई यसरी वर्णन गरेको छ, ‘उनको काम: एनभिडियाका तत्कालीन सीईओ जेन्सेन हुआङसँग सम्बन्ध विकास गर्नु -जुन पछि प्रेम सम्बन्धमा परिणत भयो – र वासिङ्टनले चीनबाट टाढा राख्न खोजेका कम्पनीका अत्याधुनिक कम्प्युटिङ चिप्स को आपूर्ति मार्ग सुरक्षित गर्नु। उनको (वेई) काम: चीनभरि सरकार समर्थित डेटा सेन्टरहरूको विशाल सञ्जाल निर्माण गर्नु।’
एलिसको व्यापारिक स्वार्थ मेगास्पिडमार्फत अगाडि बढेको थियो। मेगास्पिड सिंगापुरमा आधारित एक कम्पनी हो। उनले यही कम्पनीमार्फत एनभिडियाका उन्नत कम्प्युटिङ चिप्समा पहुँच खोजेकी थिइन्।
उता काङले भने चीनमा आफ्नो व्यापारिक सञ्जालमार्फत डाटा सेन्टर परियोजनाहरू विकास गरिरहेका थिए। यसरी उनीहरूका गतिविधि एआई दौडका दुई महत्त्वपूर्ण पक्षसँग जोडिएका थिए। ती पक्ष उन्नत प्रोसेसरहरूमा पहुँच र एआई कम्प्युटिङ सञ्चालनका लागि आवश्यक पूर्वाधार हुन्।
यो अनुसन्धान चिनियाँ सार्वजनिक अभिलेखहरूको समीक्षामा आधारित थियो। यसले अमेरिका र चीनबिचको प्रविधि विभाजनको विपरीत पक्षमा यो दम्पतीका गतिविधि कसरी सञ्चालित थिए भन्ने कुरालाई प्रकाशमा ल्याएको छ। एलिसको एनभिडियासँगको सम्बन्ध र काङका सरकारी सहयोग प्राप्त पूर्वाधार उद्यमहरूले यस बृहत् चित्रका छुट्टाछुट्टै हिस्सा बनाएका थिए।
काङ वेई: चीनको ९ अर्ब डलरको डाटा सेन्टर साम्राज्यका मुख्य व्यक्ति
काङ वेई सांघाईमा बस्ने एक फाइनान्सियर र चिनियाँ व्यापारी हुन्। चीनको डाटा सेन्टर उद्योगमा उनको संलग्नता सन् २०२१ को अन्त्यतिरबाट सुरु भएको देखिन्छ। उनको मुख्य व्यावसायिक उद्यम हेक्सी क्यापिटल हो। यस कम्पनीको एक प्राइभेट-इक्विटी शाखा पनि छ।
पछि उनले सांघाईस्थित डाटा सेन्टर डेभलपर कम्पनी सेन्चुरी लङटेङमा कार्यकारी पद सम्हाले। यो कम्पनी उनको विस्तार हुँदै गएको पूर्वाधार सञ्जालको केन्द्रीय कम्पनी बन्न पुग्यो।
डब्ल्यूएसजेले चिनियाँ नियामक फाइलिङ, सरकारी घोषणा र सार्वजनिक अभिलेखहरूको समीक्षा गरेको थियो। त्यसबाट सन् २०२१ देखि २०२४ को बिचमा काङको व्यापारिक सञ्जालसँग जोडिएका प्रस्तावित लगानीहरू ९ अर्ब डलरभन्दा बढी रहेको फेला परेको छ।
यसमा आन्हुई प्रान्तको वुहु, सिचुआन प्रान्तको लियाङसान र ग्वाङडोङ प्रान्तको सेन्जेनका प्रमुख विकास परियोजनाहरू समावेश थिए। यी लगानीहरू चीनको राष्ट्रिय कम्प्युटिङ पूर्वाधार विस्तार गर्ने बृहत् प्रयाससँग जोडिएका थिए।
काङको संलग्नता फाइनान्सिङमा मात्र सीमित थिएन। उनले सेन्चुरी लङटेङमा कार्यकारी भूमिका सम्हालेका थिए। उनी महत्त्वपूर्ण व्यावसायिक कार्यक्रमहरूमा स्वयं उपस्थित हुन्थे। यसमा सन् २०२२ को सुरुमा हुवावेसँग भएको कम्पनीको सम्झौता हस्ताक्षर कार्यक्रम समावेश छ। साथै, सन् २०२४ जुलाईमा भएको लियाङसान डाटा सेन्टर परियोजनाको शिलान्यास समारोहमा पनि उनी उपस्थित थिए।
स्थानीय सरकारी विवरणहरूले उनलाई सेन्चुरी लङटेङसँग आबद्ध एक डाटा-सर्भिसेस इकाईको अध्यक्षका रूपमा चिनाएका छन्।
बेइजिङले उनको विस्तारमा कसरी सहयोग गर्यो
सेन्चुरी लङटेङको सबैभन्दा ठूला परियोजनाहरूमध्ये एक इन्टेलिजेन्ट-कम्प्युटिङ इन्डस्ट्रियल पार्क थियो। यो परियोजना सन् २०२२ मा वुहुमा घोषणा गरिएको थियो।
यसका लागि ४.५ अर्ब डलरको लगानी प्रस्ताव गरिएको थियो। डब्ल्यूएसजेले उद्धृत गरेको सरकारी अभिलेखअनुसार यो कम्प्लेक्स करिब ४१ लाख वर्ग फिटमा फैलिने योजना बनाइएको थियो। यसमा आठ वटा डाटा सेन्टर भवनहरू हुनेछन्। साथै, यसमा करिब २४ हजार सर्भर र्याकहरू राख्ने क्षमता हुनेछ।
यस परियोजनाले विद्युत र पूर्वाधारका लागि सरकारी सहयोग प्राप्त गरेको थियो। यो चीनको राष्ट्रिय ‘इस्ट डाटा, वेस्ट कम्प्युटिङ’ रणनीतिसँग मिल्दोजुल्दो थियो। यस रणनीतिको उद्देश्य प्रमुख पूर्वी सहरहरूको डाटा माग पूरा गर्दै कम्प्युटिङ क्षमतालाई ऊर्जा-सम्पन्न पश्चिमी क्षेत्रहरूतर्फ सार्नु हो।
रिपोर्टिङको समयमा, यो परियोजना पूर्ण रूपमा सम्पन्न भइसकेको थिएन। सन् २०२६ अप्रिलसम्ममा करिब ५ लाख वर्ग फिट क्षेत्रफल भएको कम्तीमा एउटा भवन निर्माण सम्पन्न भइसकेको रूपमा दर्ता भएको थियो। बाँकी निर्माण कार्यको स्थितिबारे उक्त रिपोर्टमा स्पष्ट पारिएको थिएन।
काङ सन् २०२४ जुलाईमा अर्को एक ठूलो डाटा सेन्टर परियोजनाको शिलान्यास समारोहमा पनि उपस्थित थिए। यो परियोजना दक्षिण-पश्चिम चीनको सिचुआन प्रान्तको दुर्गम क्षेत्र लियाङसानमा रहेको छ। यस परियोजनाको अनुमानित लागत करिब ५ अर्ब डलर रहेको थियो।
स्थानीय सरकारी विवरणहरूले काङलाई सेन्चुरी लङटेङसँग आबद्ध एक डाटा-सर्भिसेस इकाईको अध्यक्षका रूपमा चिनाएका छन्। यद्यपि उपलब्ध रिपोर्टिङले यस परियोजनाका भवनहरूको संख्या स्पष्ट पारेको छैन। यसले सर्भर क्षमता र निर्माण प्रगतिको विवरण पनि खुलाएको छैन। साथै, परियोजनाका लागि प्राप्त सरकारी कोषको यकिन रकम पनि यसमा स्थापित गरिएको छैन। यो ५ अर्ब डलरको तथ्याङ्क परियोजनाको अनुमानित लागत मात्र हो। यो पुष्टि भएको वास्तविक खर्च भने होइन।
वुहु र लियाङसान बाहेक कर्पोरेट फाइलिङहरूले सेन्चुरी लङटेङको व्यावसायिक स्वार्थलाई सेन्जेनको एक डाटा सेन्टर परियोजनासँग पनि जोडेका छन्। सेन्जेन चीनको एक प्रमुख प्रविधि केन्द्र हो। यद्यपि रिपोर्टहरूले यसको प्रस्तावित लगानी, कम्प्युटिङ क्षमता वा निर्माणको अवस्थाबारे स्पष्ट पारेका छैनन्।
सन् २०२२ फेब्रुअरीमा यो राष्ट्रिय रणनीति सुरु गरिएको थियो। यस रणनीतिले पश्चिमी चीनमा डाटा सेन्टरहरू निर्माण गर्ने लक्ष्य राखेको थियो। पश्चिमी चीनमा जमिन र ऊर्जा तुलनात्मक रूपमा सस्तो थियो। पूर्वी सहरहरूको कम्प्युटिङ आवश्यकता पूरा गर्न यसो गरिएको थियो। देशभरि कम्प्युटिङ स्रोतहरूलाई अझ प्रभावकारी रूपमा वितरण गर्न यो पहल तयार पारिएको थियो।
यस योजनाले आठ वटा राष्ट्रिय कम्प्युटिङ हब र १० वटा डाटा सेन्टर क्लस्टरको परिकल्पना गरेको थियो। सन् २०२१ को अन्त्यसम्ममा चीनका करिब ८० प्रतिशत सर्भर र्याकहरू पूर्वी क्षेत्रहरूमा केन्द्रित थिए। यसले उक्त पहलले सम्बोधन गर्न खोजेको भौगोलिक असन्तुलनलाई उजागर गरेको थियो।
एलिस हुआङको एनभिडिया सम्बन्ध चीनको एआई महत्त्वाकाङ्क्षामा कसरी जोडिन्छ
काङले चीनमा डाटा सेन्टर पूर्वाधार विकास गरिरहेका थिए। एलिस हुआङ भने सिंगापुरमा आधारित डाटा सेन्टर कम्पनी मेगास्पिडमा आबद्ध थिइन्। यस कम्पनीले एनभिडियाका उन्नत एआई प्रोसेसरहरूमा पहुँच खोजिरहेको थियो।
सन् २०२३ नोभेम्बरसम्ममा मेगास्पिडले एनभिडियालाई एक महत्त्वपूर्ण जानकारी दिएको थियो। चिनियाँ ई-कमर्स जायन्ट अलिबाबा आफ्नो मुख्य ग्राहक हुने मेगास्पिडले बताएको थियो। त्यसपछि उक्त कम्पनीले एनभिडिया क्लाउड पार्टनरको दर्जा प्राप्त गर्यो। यसले चिप निर्माता कम्पनीका प्रोसेसरहरूमा उसलाई प्राथमिकताका साथ पहुँच दियो।
सन् २०२३ नोभेम्बरमा स्वामित्व पुनर्संरचनापछि मेगास्पिडमा एलिस हुआङको दर्ता गरिएको निर्देशक पद समाप्त भयो। यद्यपि डब्ल्यूएसजेका अनुसार जेन्सेन हुआङसँगको उनको सम्बन्ध भने जारी रह्यो।
डब्ल्यूएसजेले यसअघि नै एक रिपोर्ट प्रकाशित गरेको थियो। मेगास्पिडले प्राप्त गरेका कम्तीमा केही एनभिडिया प्रोसेसरहरू पछि चीन पठाइएको उक्त रिपोर्टमा उल्लेख थियो। यसले एउटा गम्भीर प्रश्न खडा गर्यो। अमेरिकाले चीनबाट बाहिर राख्न खोजेका उन्नत कम्प्युटिङ हार्डवेयर चिनियाँ व्यवसायहरूले यसै कम्पनीको पहुँचमार्फत प्राप्त गरेका थिए कि भन्ने आशङ्का उब्जियो।
सन् २०२४ को अन्त्यदेखि सन् २०२५ जुनको बिचमा एलिस हुआङ र काङले बाह्य लगानीकर्ताहरूसँग सम्पर्क गरे। उनीहरूले सांघाई र दक्षिण-पूर्वी एसियामा डाटा सेन्टर परियोजनाहरूका लागि प्रस्ताव राखेका थिए।
डब्ल्यूएसजेका अनुसार उनीहरूले सम्भावित लगानीकर्ताहरूलाई एउटा आश्वासन दिएका थिए। प्रस्तावित उद्यमहरूले तीन वर्षभित्र उनीहरूको पैसा तेब्बर बनाउन सक्ने उनीहरूले बताएका थिए। साथै, एनभिडिया चिप्सलाई चीन भित्र्याउने उपाय आफूसँग रहेको विश्वास पनि उनीहरूले व्यक्त गरेका थिए।
यी प्रस्तावहरूले सबैको ध्यान तानेका थिए। किनभने अमेरिकाले चिनियाँ कम्पनीहरूमा उन्नत एआई प्रोसेसरहरूको प्रवाह रोक्ने प्रयास गरिरहेको थियो।
सन् २०२५ फेब्रुअरीमा सिंगापुरले मेगास्पिड र यस कम्पनीसँग आबद्ध व्यक्तिहरूमाथि अनुसन्धान सुरु गर्यो। सर्भर खरिदमा शङ्कास्पद झूटा विवरण पेस गरेको विषयमा यो अनुसन्धान थालिएको थियो।
सिंगापुरको गृह मन्त्रालयका अनुसार अधिकारीहरूले एलिस हुआङविरुद्ध मुद्दा चलाउन आन्तरिक आपराधिक कसुरको पर्याप्त प्रमाण फेला पारेनन्। यद्यपि उनलाई कडा चेतावनी दिइयो। उनलाई सिंगापुरमा पुनः प्रवेश गर्नबाट पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ। मेगास्पिड र अन्य छ जना व्यक्तिहरूमाथिको अनुसन्धान जारी रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ। (एजेन्सी)