काठमाण्डौ । नेपालमा विदेशी पर्यटकको आगमन बढ्दै गए पनि सेयरबजारमा सूचीकृत होटल तथा पर्यटन समूहका अधिकांश कम्पनीको वित्तीय अवस्थामा अपेक्षित सुधार देखिएको छैन। कतिपय कम्पनीको व्यापार नै खुम्चिएको छ भने केही कम्पनीले आम्दानी बढाए पनि घाटाबाट मुक्ति पाउन सकेका छैनन्।
अझ रोचक पक्ष त के छ भने प्रतिकित्ता ५०० रुपैयाँदेखि ८०० रुपैयाँभन्दा माथिसम्म मूल्य भएका कतिपय होटल तथा पर्यटन कम्पनी नै निरन्तर घाटामा छन्। यसले सेयरबजारमा कम्पनीको वास्तविक वित्तीय अवस्था र सेयरमूल्यबीचको अन्तरलाई उजागर गरेको छ।
नेपाल पर्यटन बोर्डको तथ्यांकअनुसार सन् २०२६ को अक्टोबरमा मात्रै १ लाख ३२ हजार ८१४ विदेशी पर्यटक नेपाल भित्रिएका छन्। यो अघिल्लो वर्षको सोही महिनाको तुलनामा ३.४ प्रतिशत बढी हो। सन् २०२६ को पहिलो १० महिनामा पर्यटक आगमन करिब १० लाख पुगेको छ।
तर पर्यटक आगमनको यो सकारात्मक प्रवृत्ति सूचीकृत होटल तथा पर्यटन कम्पनीहरूको वित्तीय विवरणमा समान रूपमा प्रतिबिम्बित भएको छैन।
आठमध्ये ६ कम्पनी घाटामा, दुई कम्पनी मात्रै नाफामा
चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासको उपलब्ध वित्तीय विवरणअनुसार होटल तथा पर्यटन समूहका आठ कम्पनीमध्ये ६ वटा घाटामा छन्। सोल्टी होटल र चन्द्रागिरि हिल्स मात्रै नाफामा देखिएका छन्।
आठ कम्पनीको संयुक्त खुद नतिजा भने करिब २ करोड ५३ लाख रुपैयाँ नाफामा छ। गत वर्षको यही अवधिमा यी कम्पनीको संयुक्त नतिजा करिब ८ करोड ४१ लाख रुपैयाँ घाटामा थियो। तर यो सुधार मुख्यतः सोल्टी होटलको नाफा र केही कम्पनीको घाटा घटेकाले सम्भव भएको हो। अधिकांश कम्पनी अझै नोक्सानीमै छन्।
यी आठ कम्पनीको कुल सञ्चालन आम्दानी अघिल्लो वर्षको करिब १ अर्ब २७ करोड ३४ लाख रुपैयाँबाट ५.५८ प्रतिशत बढेर १ अर्ब ३४ करोड ४५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। अर्थात् समग्र आम्दानीमा सामान्य सुधार देखिए पनि सबै कम्पनी त्यसबाट लाभान्वित भएका छैनन्।
वित्तीय अवस्था कमजोर हुँदा पनि सेयरमूल्य किन उच्च ?
सेयरबजारमा कम्पनीको वास्तविक वित्तीय अवस्था र सेयरमूल्यबीच ठूलो अन्तर देखिन थालेको छ। विशेषगरी होटल तथा पर्यटन समूहका कतिपय कम्पनी निरन्तर घाटामा रहे पनि तिनका सेयर उच्च मूल्यमा कारोबार भइरहेका छन्। यसले बजारमा लगानीकर्ताले कम्पनीको वर्तमान वित्तीय प्रदर्शनभन्दा भविष्यको सम्भावना र बजारको मनोविज्ञानलाई बढी महत्व दिइरहेका हुन् कि भन्ने प्रश्न उठाएको छ।
उदाहरणका लागि तारागाउँ रिजेन्सीले पहिलो त्रैमासमा ३ करोड २५ लाख रुपैयाँभन्दा बढी घाटा व्यहोर्दा पनि कम्पनीको सेयरमूल्य प्रतिकित्ता ८३४ रुपैयाँ छ। त्यस्तै ओरियन्टल होटल्सको सेयरमूल्य ६४३ रुपैयाँ हुँदा कम्पनी २८ लाख रुपैयाँ घाटामा छ। बन्दीपुर केबलकार र होटल फरेस्ट इनजस्ता कम्पनीका सेयरसमेत ५०० रुपैयाँभन्दा माथि कारोबार भइरहेका छन्। तर दुवै कम्पनीको वित्तीय अवस्था कमजोर छ।
यसको एउटा प्रमुख कारण पर्यटन क्षेत्रप्रति लगानीकर्ताको दीर्घकालीन अपेक्षा हुन सक्छ। पर्यटक आगमन बढ्दै जाँदा आगामी दिनमा होटलको व्यवसाय र नाफा पनि बढ्ने विश्वासका आधारमा लगानीकर्ताले अहिले नै उच्च मूल्य तिर्न तयार भएको हुन सक्छन्।
अर्कोतर्फ बजारमा कारोबारका लागि उपलब्ध सेयरको सीमित आपूर्ति, लगानीकर्ताको आकर्षण र मूल्य अझै बढ्ने अपेक्षाले पनि सेयरमूल्यलाई कम्पनीको तत्कालीन नाफाभन्दा माथि पुर्याउन सक्छ।
तर कम्पनीको नाफा निरन्तर कमजोर रहँदा पनि सेयरमूल्य उच्च हुनु लगानीकर्ताका लागि जोखिमको संकेत हो। भविष्यको आम्दानी अपेक्षाअनुसार बढ्न नसके उच्च मूल्यमा सेयर खरिद गर्ने लगानीकर्ताले ठूलो नोक्सानी व्यहोर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
अझ महत्वपूर्ण कुरा, घाटामा रहेका कम्पनीको मूल्य–आम्दानी अनुपात (पीई रेसियो) सामान्य अर्थमा उपयोगी हुँदैन। त्यसैले यस्ता कम्पनीको मूल्यांकन गर्दा प्रतिसेयर नेटवर्थ, नगद प्रवाह, ऋणको भार, सञ्चालन नाफा र भविष्यको आम्दानी क्षमतालाई समेत हेर्न आवश्यक हुन्छ।
अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया छैन। पहिलो प्रतिक्रिया तपाईंको हुन सक्छ।