Trending
Prev Story
Next Story

विचार | निजी क्षेत्र फस्टाए रोजगारी फस्टाउँछ

Ekantipur •
November 16, 2026 • 02:32 AM
3
3 reads 0 reactions

जुन देशमा निजी क्षेत्र फस्टाएका छन्, त्यहाँ रोजगारीका अवसर सिर्जना भएका छन् नै, देशले पनि आर्थिक विकासमा फड्को मारेको छ । आर्थिक विकाससँगै लगानीको क्षमता बढेको छ र रोजगारीको अवसर पनि बढेको छ ।

विचार | निजी क्षेत्र फस्टाए रोजगारी फस्टाउँछ

जुन देशमा निजी क्षेत्र फस्टाएका छन्, त्यहाँ रोजगारीका अवसर सिर्जना भएका छन् नै, देशले पनि आर्थिक विकासमा फड्को मारेको छ । आर्थिक विकाससँगै लगानीको क्षमता बढेको छ र रोजगारीको अवसर पनि बढेको छ ।

त्रिभुवन विमानस्थलबाट दैनिक दुई हजार जति नेपाली रोजगारीका लागि विदेश गइरहेका हुन्छन् । खुला सिमाना भएको भारततर्फ जाने नागरिकको औपचारिक विवरण छैन । यस्तो दृश्यले नेपालभित्र रोजगारीको अभावलाई प्रस्ट्याउँछ ।

साथै प्रश्न पनि जन्माउँछ– विदेशमा भने नेपालीसमेतलाई रोजगारीको अवसर कसरी प्राप्त भइरहेको होला ? त्यसको सहज उत्तर हो– निजी क्षेत्रले सिर्जना गरेको अवसरका कारण । जुन देशमा निजी क्षेत्र फस्टाएका छन्, त्यहाँ रोजगारीका अवसर सिर्जना भएका छन् नै, देशले पनि आर्थिक विकासमा फड्को मारेको छ । आर्थिक विकाससँगै लगानीको क्षमता बढेको छ र रोजगारीको अवसर पनि बढेको छ ।

नेपालले यस्तै चक्र बलियो बनाउन नसक्दा आर्थिक वृद्धिको दर सुस्त छ, रोजगारीको अभाव छ र गरिबी कायमै छ । अनौठो त, आर्थिक उदारीकरणका ३५ वर्षमा पनि नेपालले प्रशस्त ठूला रोजगारदाता जन्माउन सकेको छैन । त्यसैले आन्तरिक र बाह्य लगानीलाई गुणात्मक वृद्धि गर्न नेपालले व्यावहारिक गृहकार्य गर्नुपर्छ ।

नेपालमा हरेक वर्ष करिब पाँच लाख युवा श्रम बजारमा प्रवेश गर्छन् । नेपालमै रोजगारी पाउनेको संख्या न्यून छ । सरकारले वार्षिक तीनदेखि पाँच हजारलाई मात्रै रोजगारी दिन सकेको छ । कुल रोजगारीमध्ये ८६ प्रतिशत अहिले पनि निजी क्षेत्रले नै दिने गरेको छ ।

स्वदेशमा न्यून अवसरका कारण धेरैको विकल्प वैदेशिक रोजगारी नै हुने गरेको छ । देशभित्रको तथ्यांकले अहिले पनि रोजगारीमा निजी क्षेत्रको योगदान उच्च रहेको प्रस्ट्याउँछ । निजी क्षेत्रले धेरै र व्यापक क्षेत्रमा रोजगारी सिर्जना गर्न सक्छ । यस्तो बोध साढे तीन दशकअघि नै भएको पनि हो । त्यसैले २०४६ को जनआन्दोलनपछिका प्रजातान्त्रिक सरकारहरूले आर्थिक उदारीकरणको नीति लिएका थिए ।

त्यस्तो नीतिले निजी क्षेत्रको प्रवेशलाई ढोका खोलिदियो । नयाँ नयाँ क्षेत्रमा रोजगारीका अवसर सिर्जना भए । आर्थिक वृद्धिको संकेत पनि देखियो । तर सुरुवातमा निजी क्षेत्रको प्रवेशको जुन तीव्रता थियो, द्वन्द्व तथा राजनीतिक अस्थिरताका कारणले सुस्त हुँदै गयो ।

दशकौंसम्म पनि हजारौंलाई रोजगारी दिने ठूला रोजगारदाता औंलामा गन्न सकिने संख्यामै हुनु भनेको हामीले लिएको नीति ठीकै भए पनि त्यसलाई सहयोग पुर्‍याउने व्यवहारको अभाव हो । प्रजातन्त्रको पुनःप्राप्तिसँगै अस्थिर राजनीतिको पनि सुरुवात भयो । सरकारमा पुग्ने र टिक्ने विषय नै दलहरूको प्राथमिकतामा पर्‍यो । आन्तरिक द्वन्द्व फस्टायो । त्यसलाई विश्राम दिने कसरत चल्यो ।

संविधान निर्माणले प्राथमिकता पायो । राज्य पुनःसंरचनाको विषय मुख्य एजेन्डा बन्यो । यसरी मुलुकको मुख्य ध्यान नै राजनीतिक मुद्दामा केन्द्रित भयो । यसैबीच, भ्रष्टाचारका ठूलाठूला काण्ड भए । त्यसले सुशासनको कमजोर अवस्थालाई उजागर गर्‍यो । लोडसेडिङ बढ्यो ।

रोजगारी सिर्जनाका वैकल्पिक मार्ग नहुँदा मानिससँग पैसा भएन, त्यसले माग बढेन र माग नबढ्दा उत्पादन बढेन । त्यसले पनि स्थापित उद्योगहरूको क्षमता खस्कियो । लगानीकर्ता थप लगानीका लागि उत्साहित हुन सकेनन् । भरपर्दो बजार सिर्जना भएन । बाह्य उत्पादनसँग टिक्न कठिन भयो । यसरी औद्योगिक विरासत बोकेका समूह जेनतेन टिक्दै आए, अरू जन्मिन कठिन हुँदै गयो ।

राजनीतिक एजेन्डाले प्राथमिकता पाउँदा आर्थिक विषय कम प्राथमिकतामा पर्‍यो । उद्योगीको समस्या के छन्, तिनलाई कसरी हल गर्न सकिएला ? लगानी किन बढ्न सकिरहेको छैन, त्यसलाई निरुत्साहित गर्ने तत्त्वहरू के–के होलान् ? यस्ता सामान्य तर आधारभूत विषयमा समेत राज्यको नेतृत्व गरेका राजनीतिक दल र नेताले पहलकदमी लिएको देखिएन ।

हुँदाहुँदा लगानीकर्तालाई आरोपित गर्ने, विवादमा तान्ने र नाफा कमाउनुलाई अपराध ठान्ने मनोवृत्ति विकास गरियो । निजी क्षेत्रलाई राजनीतिक दोहन गर्न थालियो । राजनीति र निजी क्षेत्रबीच खराब ‘नेक्सस’ बनाउने काम गरियो । अवस्था यस्तो सिर्जना गरियो कि, नियम कानुन मानेर उद्योगधन्दा चलाउनै कठिन हुने भयो । कुनै पनि बहानामा खराब मार्ग लिनु क्षम्य हुन सक्दैन । तर, उद्योगी व्यवसायीलाई हताश र लगानीका लागि उत्प्रेरित हुनै नसक्ने मनस्थितिमा पुर्‍याउँदाको असर आज हामीले भोगिरहेका छौं । परिणामतः समग्र अर्थतन्त्रलाई शिथिल बनाएको छ । अवसरको सिर्जना हुन सकेको छैन । बरु असन्तुष्टि र विग्रह नियमित बनेको छ ।

नयाँ सरकारले पनि अझै आशाको सञ्चार गर्न सकेको छैन । बैंकमा रकम थुप्रिएको छ । तर व्यवसायी लगानी गर्न चाहिरहेका छैनन् । विभिन्न धरपकडले मनोबल घटेको छ । अब लगानी, उत्पादन र व्यापारमा प्रोत्साहन गर्न कानुनदेखि व्यवहारसम्म सुधार गरिनुपर्छ । निर्यात प्रवर्द्धन, पूर्वाधार विकास र नीतिगत स्थिरता दिन सक्नुपर्छ । लगानीमैत्री वातावरण बनाइनुपर्छ ।

सरकारले पूर्वाधारमा व्यापक लगानी गर्ने हो भने निजी क्षेत्रको लगानी बढ्छ । त्यसैले पुँजीगत खर्च न्यून हुने प्रवृत्तिमा सुधार ल्याउनै पर्छ । साना र ग्रामीण उद्योगहरूलाई प्राथमिकता दिन सकियो भने पनि रोजगारीको क्षेत्र र भूगोल वितरण हुनेछ । उत्पादित वस्तुको बजार सुनिश्चित गर्नुपर्छ । घरेलु उद्योगको संरक्षण गर्नुपर्छ । लगानीकर्ताको सुरक्षा पनि आवश्यक छ ।

उद्योगी–व्यापारीलाई जथाभावी धरपकड गरेर त्रसित बनाउने काम अन्त्य गर्नुपर्छ । रोजगारी सिर्जना मुख्य आवश्यकता हो नै, वर्तमान सरकारले समेत ठूलो प्रतिबद्धता गरेकाले यो परीक्षणको आधार पनि हो । किनकि, रास्वपाले चुनावी घोषणापत्रमा १२ लाख नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्ने वाचा गरेको थियो । त्यसलाई पूरा गर्नका लागि उसले अपनाउने र सुधार गर्ने विशेष नीतिको प्रतीक्षा छ ।

सम्पादकीय कान्तिपुर दैनिकमा प्रकाशित सम्पादकीय

Prev Swipe Story Next

Same Story from Other Publications

Compare how 1 other independent news outlet reported on this story.

1 Publication
Hamro Patro News
1h ago
निजी क्षेत्र फस्टाए रोजगारी फस्टाउँछ

निजी क्षेत्र फस्टाए रोजगारी फस्टाउँछ

निजी क्षेत्र फस्टाए रोजगारी फस्टाउँछ जुन देशमा निजी क्षेत्र फस्टाएका छन्, त्यहाँ रोजगारीका अवसर सिर्जना भएका छन् नै, देशले पनि आर्थिक विकासमा फड्को मारेको छ । आर्थिक विकाससँगै लगानीको क्षमता बढेको...

#रोजगारी #अवसर #बढे
Compare →

Related Stories

Opinion & Editorial
Build #2612