सिंजा हुँदै मुगुको राराताल जाने र रारातालबाट फर्किने हरेक आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक नक्सामा उभिएर फोटो खिच्ने र भिडियो बनाउने गरेका छन् ।
जुम्लाको सिंजा गाउँपालिका–३ राइकेडाँडामा बनाइएको नेपालको नक्सा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको आकर्षणको केन्द्र बनेको छ । सिंजा हुँदै मुगुको राराताल जाने र रारातालबाट फर्किने हरेक आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक नक्सामा उभिएर फोटो खिच्ने र भिडियो बनाउने गरेका छन् । नेपालको नक्सा हेर्न अब पुस्तकका पाना पल्टाउनु पर्दैन, सिंजा गाउँपालिका–२ का वडाध्यक्ष तीर्थबहादुर वडले भने, ‘ढुंगाबाट बनेको नेपालको नक्साको आकृति हेर्न राइकेडाँडा पुगे हुन्छ ।’
२०८२ वैशाख ७ गते पूर्वसमानुपातिक प्रतिनिधिसभा सांसद विनिता कठायतले नेपालको भौगोलिक नक्सा निर्माणको शिलान्यास गरेकी थिइन् । नक्सा बनाउन सुरु गर्दा पर्यटकको ध्यान खिच्ला भन्ने कसैले कल्पनासमेत गरेका थिएनन्, वडाध्यक्ष वडले भने, ‘अहिले त पर्यटन आकर्षणको केन्द्र बन्यो ।’ उनका अनुसार नक्सा अवलोकन गर्न, तस्बिर खिच्न र भिडियो बनाउन दैनिक दर्जनौं पर्यटक पुगिरहेका हुन्छन् ।
दसैं तथा तिहार बिदामा समेत पर्यटकहरू त्यहाँ पुग्ने गरेको सिंजा गाउँपालिकाले जनाएको छ । यो नक्साले ऐतिहासिक सिंजा क्षेत्रलाई नयाँ पर्यटकीय पहिचान दिन थालेको छ, स्थानीय हिराबहादुर रोकायाले भने, ‘सामाजिक सञ्जालमा नक्सासँग तस्बिर खिचेर राख्ने र भिडियो सार्वजनिक गर्ने क्रम बढेको छ । जसले राइकेडाँडाको चर्चा स्थानीय क्षेत्रबाट बाहिर फैलिन थालेको हो ।’ युवायुवतीदेखि परिवारसहित घुमफिरमा निस्किएकासम्म त्यहाँ पुगेर तस्बिर खिच्ने, भिडियो बनाउने र टिकटकमा दृश्य कैद गर्ने गरेका छन् ।
जुम्ला सदरमुकाम खलंगाबाट समेत मानिसहरू जन्मदिन मनाउन र रमणीय दृश्य कैद गर्न राइकेडाँडा पुग्ने गरेका छन् । नाग्म–गमगढी सडक हुँदै राराताल तथा सिंजा भ्रमणमा आउने जिल्ला बाहिरका पर्यटकसमेत नेपालको नक्सा अवलोकन गर्न त्यहाँ रोकिने गरेका छन् ।
नक्सा निर्माणपछि राइकेडाँडामा पर्यटकको आवागमन बढेको छ । नक्सा हेर्न, तस्बिर खिच्न र भिडियो बनाउन आउनेहरूको संख्या पनि दिनानुदिन थपिँदै गइरहेको छ । कुनै समय उपयोगविहीन रहेको राइकेडाँडालाई पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने योजनासहित सिंजा गाउँपालिकाले नक्सा निर्माणको काम थालेको थियो । गाउँपालिकाका अध्यक्ष पूर्णप्रसाद धितालका अनुसार क्षेत्रको सम्भाव्यता पहिचान गरी विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) तयार गरिएको थियो । सोही प्रतिवेदनका आधारमा संघीय सरकारसँग बजेट माग गरी नेपालको बृहत् नक्सा निर्माण गरिएको उनको भनाइ छ ।
संघीय सरकारको ५२ लाख रुपैयाँ बजेटमा नक्सा निर्माण गरिएको हो । करिब एक सय ५० मिटर लम्बाइ र ४५ मिटर चौडाइमा फैलिएको यो नक्साको पर्खाल ढुंगा र सिमेन्टबाट बनेको छ । बनाउन सुरु हुँदा सबैको मनमा अन्योलता थियो, अध्यक्ष धितालले भने, ‘निर्माण सम्पन्न भएपछि यसले पर्यटक आकर्षित गर्न थालेको छ ।’
पर्यटकको आवागमन बढ्न थालेपछि गाउँपालिकाले राइकेडाँडालाई थप व्यवस्थित र आकर्षक बनाउने योजना अघि सारेको छ । चालु आर्थिक वर्षमा डाँडामै नेपालको राष्ट्रिय झण्डा निर्माणका लागि तीन लाख रुपैयाँ छुट्याइएको छ । ‘खाली डाँडालाई कसरी सदुपयोग गरेर पर्यटकीय क्षेत्र बनाउन सकिन्छ भन्ने उद्देश्यले योजना बनाएका हौं,’ उनले भने, ‘डीपीआर तयार गरेर नेपालको बृहत् नक्सा निर्माण भइसकेको छ । अब राष्ट्रिय झण्डासहित थप संरचना बनाएर यस क्षेत्रलाई व्यवस्थित गर्ने योजना छ ।’
नक्सा निर्माणका लागि सघन सहरी तथा भवन निर्माण आयोजनाले ठेक्का आह्वान गरेको थियो । निर्माण कार्यको जिम्मेवारी ममता निर्माण सेवाले पाएको थियो । सिंजा नेपालको भाषा, सभ्यता र इतिहाससँग जोडिएको महत्त्वपूर्ण भूगोल हो । खस भाषा र सभ्यताको ऐतिहासिक थलोका रूपमा परिचित यस क्षेत्रमा नेपालको बृहत् नक्सा निर्माण हुनुले पर्यटन प्रवर्द्धनको अर्को सम्भावना थपेको अध्यक्ष धितालले बताए । ऐतिहासिक पहिचान बोकेको भूगोलमा राष्ट्रिय नक्साको आकृति निर्माण भएपछि सिंजाको प्रचारप्रसार गर्ने नयाँ माध्यमसमेत बनेको स्थानीयको बुझाइ छ ।
सिंजा–३ राइकेडाँडामा बनेको नेपालको नक्साको आकृति । तस्बिर : डीबी/कान्तिपुर
डीबी बुढा कान्तिपुरका जुम्ला संवाददाता हुन् ।
