कीर्तिपुरस्थित त्रिवि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा भोलि एउटा क्रिकेट प्रतियोगिता मात्र सुरु हुँदै छैन, नेपाली क्रिकेटको बढ्दो लोकप्रियता, व्यावसायिक विस्तार र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचानको नयाँ अध्याय पनि थपिँदै छ। विश्व क्रिकेटका स्थापित खेलाडीको उपस्थिति, घरेलु दर्शकको उत्साह र फ्रेन्चाइज टोलीबीचको प्रतिस्पर्धाले नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को तेस्रो संस्करणलाई विशेष बनाउने संकेत देखिएको छ।
सोमबारदेखि सुरु भएर मंसिर ५ गतेसम्म सञ्चालन हुने प्रतियोगितामा विश्व क्रिकेटका चर्चित खेलाडी र नेपाली क्रिकेटका उदाउँदा प्रतिभा एउटै मैदानमा उत्रिनेछन्। नेपाली क्रिकेटले अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा आफ्नो उपस्थिति बलियो बनाउने प्रयास गरिरहेका बेला एनपीएलको यो संस्करणले खेलको स्तर, व्यावसायिक सम्भावना र विश्व क्रिकेटसँगको सम्बन्धलाई थप विस्तार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रतियोगिताको आकर्षण मैदानमा हुने चौका र छक्कामा मात्र सीमित छैन। विदेशी खेलाडीको सहभागिता, टिकट बिक्रीमा देखिएको उत्साह, फ्रेन्चाइज टोलीको लगानी र दर्शकको बढ्दो चासोले नेपाली क्रिकेटको बजार विस्तार हुँदै गएको संकेत गरेका छन्। यस अर्थमा एनपीएलको तेस्रो संस्करण नेपाली क्रिकेटको लोकप्रियता र व्यावसायिक सम्भावना परीक्षण गर्ने महत्त्वपूर्ण अवसर पनि हो।
विश्व क्रिकेटका स्थापित अनुहार कीर्तिपुरमा
यसपटकको एनपीएललाई विशेष बनाउने प्रमुख पक्ष विदेशी खेलाडीको उल्लेख्य सहभागिता हो। विभिन्न फ्रेन्चाइज टोलीले आफ्नो विदेशी खेलाडीको सूची टुंग्याउँदै विश्व क्रिकेटमा परिचित नामलाई नेपाली मैदानमा उतार्ने तयारी गरेका छन्।
मोइन अली, शाकिब अल हसन, रबी बोपारा, स्कट कुगेलेइन, निरोशन डिकवेला, एन्जेलो म्याथ्युज, चरित असलंक, आन्द्रे रसेल, इफ्तिखार अहमद, फाबियन एलन र डेविड वार्नरजस्ता चर्चित खेलाडीसहित विभिन्न देशका अनुभवी क्रिकेटरको सहभागिताले प्रतियोगिताप्रति चासो बढाएको छ। त्यस्तै, पाकिस्तानका साहिबजादा फरहान र हुसेन तलातलाई कर्णाली याक्सले अनुबन्ध गरेको छ।
विदेशी खेलाडीको आगमनले नेपाली खेलाडीलाई अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव हासिल गर्ने अवसर प्रदान गर्नुका साथै प्रतियोगिताको प्रतिस्पर्धात्मक स्तर बढाउने अपेक्षा गरिएको छ। विश्वका विभिन्न क्रिकेट लिगमा खेलिसकेका खेलाडीसँग एउटै टोलीमा रहेर अभ्यास गर्ने, खेल्ने र अनुभव साटासाट गर्ने अवसर नेपाली क्रिकेटरका लागि महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ।
एनपीएलका अघिल्ला संस्करणमा पनि विदेशी खेलाडीको आकर्षण थियो। पहिलो संस्करणमा भारतीय क्रिकेटर शिखर धवनको सहभागिताले नेपाली मैदानमा विदेशी स्टारको उपस्थितिप्रति विशेष चासो जगाएको थियो। त्यसयता प्रतियोगिताले विस्तारै आफ्नो पहिचान बनाउँदै लगेको छ। यसपटक अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) को मान्यता र विदेशी खेलाडीको सहभागिताले प्रतियोगिताको दायरा थप फराकिलो बनाएको छ।
यद्यपि, विदेशी खेलाडीको सूचीमा विश्व क्रिकेटका ठूला नाम देखिँदैमा प्रतियोगिताको समग्र स्तर स्वतः बढ्छ भन्ने हुँदैन। उनीहरूको वास्तविक प्रभाव मैदानमा हुने प्रदर्शन, नेपाली खेलाडीसँगको सहकार्य र प्रतियोगिताले दीर्घकालमा सिर्जना गर्ने अवसरबाट मापन हुनेछ।
टिकट बिक्रीदेखि मैदानसम्म बढ्दो उत्साह
एनपीएलप्रति दर्शकको आकर्षण टिकट बिक्रीबाटै देखिएको छ। प्रतियोगिताको उद्घाटन खेलका टिकट अनलाइन माध्यमबाट बिक्री खुला गरिएको करिब ३० मिनेटमै सकिएका थिए। यसले नेपाली क्रिकेटप्रतिको दर्शकको चासो र प्रतियोगिताले आर्जन गरेको लोकप्रियतालाई संकेत गर्छ।
तेस्रो संस्करणको उद्घाटन खेलमा साविक विजेता लुम्बिनी लायन्स र सुदूरपश्चिम रोयल्स आमनेसामने हुँदै छन्। उद्घाटन खेलका लागि टिकटको माग बढ्नुले प्रतियोगिताको सुरुआतप्रति दर्शक कति उत्साहित छन् भन्ने देखाएको छ।
यसपटक लिग चरणका खेलका लागि सामान्य टिकटको मूल्य पाँच सय र भिआईपी टिकटको मूल्य एक हजार रुपैयाँ तोकिएको छ। इलिमिनेटर तथा फाइनल खेलका लागि भने सामान्य टिकटको मूल्य एक हजार र भिआईपी टिकटको मूल्य दुई हजार रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ।
दुई खेल हुने दिन पहिलो खेल दिउँसो साढे १२ बजे र दोस्रो खेल साँझ पाँच बजे सुरु हुनेछ। एक खेल मात्र हुने दिन खेल साँझ पाँच बजे खेलाइने तालिका छ।
दर्शकको बढ्दो चासोले एनपीएललाई खेलकुदको एउटा लोकप्रिय आयोजनाका रूपमा स्थापित गर्न मद्दत गरेको छ। तर, टिकट बिक्रीको उत्साहलाई दीर्घकालीन सफलतामा रूपान्तरण गर्न प्रतियोगिताको व्यवस्थापन, दर्शक सुविधाको सुधार, खेलको गुणस्तर र आर्थिक पारदर्शितामा पनि उत्तिकै ध्यान दिनुपर्नेछ।
विदेशी खेलाडीको चमक र नेपाली प्रतिभाको भविष्य
विदेशी खेलाडीको बढ्दो सहभागिताले नेपाली क्रिकेटमा नयाँ सम्भावना खोले पनि यसको प्रभावबारे फरकफरक धारणा सार्वजनिक भइरहेका छन्। प्रतियोगिताले अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान र व्यावसायिक अवसर विस्तार गर्ने अपेक्षासँगै घरेलु खेलाडीको अवसर र विकासलाई कसरी सुनिश्चित गर्ने भन्ने प्रश्न पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण बनेको छ।
एनपीएलको सफलताको मूल्याङ्कन विदेशी खेलाडीको नाम र प्रतियोगिताको लोकप्रियताबाट मात्र गर्न नमिल्ने देखाउँछन्। नेपाली खेलाडीले कति अवसर पाए, उनीहरूको प्रदर्शनमा कस्तो सुधार आयो र प्रतियोगिताले राष्ट्रिय टोलीका लागि कस्ता प्रतिभा उत्पादन गर्यो भन्ने पक्ष पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुनेछन्।
भारतीय खेलाडीको अनुपस्थितिबारे पनि चासो
नेपाली क्रिकेटमा भारतीय खेलाडीको प्रभाव र लोकप्रियता ऐतिहासिक रूपमा उल्लेख्य रहँदै आएको छ। भारतीय क्रिकेट हेरेर खेल सिकेका र आफ्नो खेलजीवन अघि बढाएका नेपाली खेलाडीको सङ्ख्या पनि कम छैन। त्यसैले एनपीएलमा भारतीय खेलाडीको सहभागितालाई दर्शकले विशेष चासोका साथ हेर्ने गरेका छन्।
यसपटक विभिन्न देशका चर्चित खेलाडी सहभागी भए पनि भारतीय खेलाडीको उल्लेख्य उपस्थिति नदेखिएको विषयले क्रिकेट वृत्तमा चर्चा पाएको छ।
प्रतियोगिताको अन्तर्राष्ट्रिय विस्तारलाई कुनै एउटा देशका खेलाडीको उपस्थितिमा मात्र सीमित गरेर हेर्न मिल्दैन। विभिन्न क्रिकेट राष्ट्रका खेलाडीको सहभागिताले नेपाली खेलाडीलाई फरक शैली र रणनीति बुझ्ने अवसर दिन सक्छ। प्रतियोगिताले आगामी संस्करणमा अझ विविध अन्तर्राष्ट्रिय सहभागिता जुटाउन सके यसको दायरा थप फराकिलो हुन सक्छ।
एनपीएलको विस्तारले नेपाली क्रिकेटको मैदानबाहिर पनि नयाँ सम्भावना सिर्जना गरेको छ। फ्रेन्चाइज टोली, प्रायोजक, प्रसारण, टिकट बिक्री र खेलसँग सम्बन्धित विभिन्न सेवाले प्रतियोगितालाई आर्थिक गतिविधिको केन्द्र बनाउने सम्भावना राख्छन्।
विदेशी खेलाडीको सहभागिता र अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकको चासो बढ्दै जाँदा नेपालको खेलकुद पर्यटनले पनि लाभ लिन सक्छ। प्रतियोगिता हेर्न आउने दर्शक, खेलाडी र अन्य आगन्तुकको आवागमनले होटल, यातायात, खानपान तथा अन्य सेवाको माग बढाउन सक्छ। तर, यस्तो सम्भावनालाई वास्तविक उपलब्धिमा रूपान्तरण गर्न योजनाबद्ध व्यवस्थापन र दीर्घकालीन लगानी आवश्यक हुनेछ।
त्यस्तै, एनपीएलबाट प्राप्त हुने आम्दानीको प्रभावकारी उपयोग नेपाली क्रिकेटको पूर्वाधार विकास, खेलाडी प्रशिक्षण, उमेर समूहका प्रतियोगिता र स्थानीय तहमा क्रिकेट विस्तारमा गर्न सके यसको लाभ केही साताको प्रतियोगिताभन्दा धेरै परसम्म पुग्न सक्छ।
कीर्तिपुरको मैदानमा विदेशी स्टारको प्रदर्शन हेर्न हजारौँ दर्शक जुट्ने अपेक्षा गरिँदै गर्दा नेपाली क्रिकेटको वास्तविक उपलब्धि भने त्यसपछि पनि देखिनुपर्छ। घरेलु प्रतियोगिताले राष्ट्रिय टोलीका लागि प्रतिभा उत्पादन गर्न, खेलाडीको व्यावसायिक जीवन सुरक्षित बनाउन र क्रिकेटमा नयाँ लगानी आकर्षित गर्न सक्यो भने मात्र यसको प्रभाव दिगो हुनेछ।
नयाँ इतिहासको आधार मैदानभित्रै तयार हुनेछ
एनपीएलको तेस्रो संस्करणले नेपाली क्रिकेटलाई विश्व क्रिकेटसँग जोड्ने अर्को अवसर दिएको छ। विदेशी खेलाडीको सहभागिता, टिकट बिक्रीमा देखिएको आकर्षण र प्रतियोगिताको बढ्दो व्यावसायिक महत्त्वले नेपाली क्रिकेटले नयाँ चरणमा प्रवेश गर्न खोजिरहेको संकेत गर्छ।
तर, विश्व क्रिकेटमा नयाँ इतिहास रच्ने आधार केवल चर्चित खेलाडीको आगमन वा दर्शकको भीडले मात्र तयार हुँदैन। त्यसका लागि नेपाली खेलाडीको निरन्तर सुधार, सक्षम व्यवस्थापन, गुणस्तरीय पूर्वाधार र क्रिकेटको तल्लो तहसम्म अवसर विस्तार आवश्यक हुन्छ।
विदेशी खेलाडीको अनुभव नेपाली प्रतिभामा हस्तान्तरण गर्न सकियो, प्रतियोगिताबाट प्राप्त स्रोतलाई क्रिकेटको विकासमा लगाउन सकियो र घरेलु खेलाडीलाई आफ्नो क्षमता देखाउने पर्याप्त अवसर प्रदान गरियो भने एनपीएलको महत्त्व अझ बढ्नेछ।
भोलिदेखि कीर्तिपुरमा गुञ्जिने दर्शकको ताली विदेशी खेलाडीको आकर्षक प्रदर्शनका लागि मात्र होइन, नेपाली क्रिकेटको संघर्ष, सम्भावना र भविष्यका लागि पनि हुनुपर्छ। विदेशी स्टारको चमकसँगै नेपाली प्रतिभाले पनि आफ्नो क्षमता प्रमाणित गर्न सके एनपीएल मनोरञ्जनको प्रतियोगितामा सीमित रहनेछैन, नेपाली क्रिकेटको रूपान्तरणको बलियो माध्यम बन्नेछ।
विश्व क्रिकेटमा नेपालको नयाँ पहिचान निर्माण गर्ने अवसर अब मैदानमा छ। त्यसलाई इतिहासमा रूपान्तरण गर्ने जिम्मेवारी खेलाडी, आयोजक र समग्र नेपाली क्रिकेट क्षेत्रको काँधमा छ।
प्रकाशित: ८ कार्तिक २०८३ १६:३० आइतबार
