इजरायलमा मंगलबार हुने आम निर्वाचनको तीन दिनअघि शनिबार तेल अभिभमा हजारौं मानिसले प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहू र उनको सरकारविरुद्ध प्रदर्शन गरेका छन्।
प्रदर्शनकारीले सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासले गरेको आक्रमण रोक्न सरकार र सुरक्षा निकाय असफल भएको घटनाबारे स्वतन्त्र राज्य अनुसन्धान आयोग गठन गर्न माग गरेका हुन्। तेल अभिभस्थित होस्टेज स्क्वायरमा भएको प्रदर्शनमा अक्टोबर ७ को आक्रमणमा आफन्त गुमाएका परिवार, पूर्वबन्धक तथा आक्रमणबाट बाँचेका व्यक्तिहरू सहभागी थिए। ‘अक्टोबर काउन्सिल’ले आयोजना गरेको प्रदर्शनमा विपक्षी दलका प्रमुख नेताहरू पनि उपस्थित थिए। आयोजकले प्रदर्शनमा एक लाखभन्दा बढी मानिस सहभागी भएको दाबी गरेका छन्।
प्रदर्शनको मुख्य उद्देश्य अक्टोबर ७ को आक्रमण कसरी हुन सक्यो, त्यसलाई रोक्न सरकार र सुरक्षा निकाय किन असफल भए तथा त्यसको जिम्मेवारी कसले लिने भन्ने विषयमा निष्पक्ष छानबिन गराउनु रहेको छ। आयोजकले चुनावअघि यस मुद्दालाई सार्वजनिक बहसको केन्द्रमा ल्याउने प्रयास गरेका हुन्।
प्रदर्शनमा विपक्षी नेता तथा याशार पार्टीका अध्यक्ष गादी आइसेनकोट, पूर्वप्रधानमन्त्री नाफ्ताली बेनेट, यायर लापिड, डेमोक्रेट्स पार्टीका नेता यायर गोलान र यिस्रायल बेइतेनु पार्टीका नेता अविग्दोर लिबरम्यान सहभागी थिए। उनीहरूले अक्टोबर ७ को घटनाबारे स्वतन्त्र अनुसन्धान हुनुपर्ने मागलाई समर्थन गरेका छन्।
इजरायलमा राज्य अनुसन्धान आयोग गम्भीर राष्ट्रिय घटनाको छानबिन गर्ने उच्चस्तरीय निकाय हो। यसले साक्षीलाई उपस्थित गराउन, प्रमाणको अध्ययन गर्न र जिम्मेवार व्यक्ति तथा निकायबारे सिफारिस गर्न सक्छ। आयोग न्यायिक प्रणालीबाट छनोट गरिएका विज्ञहरूको सहभागितामा स्वतन्त्र रूपमा काम गर्ने व्यवस्था छ। यसको निष्कर्षले राजनीतिक नेतृत्वमाथि समेत जवाफदेहिताको दबाब सिर्जना गर्न सक्छ।
तर नेतान्याहूले अक्टोबर ७ को घटनाबारे यस्तो आयोग गठन गर्न अस्वीकार गर्दै आएका छन्। सर्वोच्च अदालतको संलग्नतामा गठन हुने आयोग सरकारप्रति पक्षपाती हुन सक्ने उनको तर्क छ। पीडित परिवार र विपक्षी दलहरूले भने सरकारको प्रभावबाट मुक्त आयोगले मात्र घटनाको निष्पक्ष छानबिन गर्न सक्ने बताउँदै आएका छन्।
अक्टोबर काउन्सिलले प्रदर्शनअघि सरकारसमर्थक समूहसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूले कार्यक्रम बिथोल्न सक्ने आशंका व्यक्त गर्दै प्रहरीलाई सुरक्षा व्यवस्था कडा बनाउन आग्रह गरेको थियो। आयोजकका अनुसार प्रदर्शनमा सहभागी गराउन देशका विभिन्न भागबाट ६० भन्दा बढी बसको व्यवस्था गरिएको थियो।
अक्टोबर ७ को आक्रमणमा हमास नेतृत्वको समूहले इजरायलमा ठुलो संख्यामा मानिसको हत्या गरेको थियो भने कैयौंलाई बन्धक बनाएर गाजातर्फ लगेको थियो। त्यसपछि सुरु भएको युद्धले इजरायल र गाजामा गम्भीर मानवीय, राजनीतिक तथा सुरक्षा संकट निम्त्याएको छ। आक्रमण रोक्न नसकेको विषयमा सुरक्षा निकायका अधिकारीहरूमाथि प्रश्न उठे पनि प्रदर्शनकारीले राजनीतिक नेतृत्वले समेत जिम्मेवारी लिनुपर्ने माग गरेका छन्।
यसैबिच, चुनावअघि सार्वजनिक भएका मत सर्वेक्षणले इजरायली संसद् नेसेटमा कुनै पनि प्रमुख राजनीतिक समूहले स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्ने सम्भावना नदेखाएको छ। इजरायली संसदमा कुल १२० सिट छन् र सरकार गठन गर्न कम्तीमा ६१ सिटको समर्थन आवश्यक पर्छ।
अक्टोबर २३ मा सार्वजनिक गरिएका केएएन र च्यानल १२ का सर्वेक्षणअनुसार आइसेनकोट नेतृत्वको विपक्षी समूहले ५२ सिट र नेतान्याहूको गठबन्धनले ५० सिट प्राप्त गर्ने अनुमान गरिएको थियो। बाँकी सिट अन्य दल तथा गठबन्धनमा आबद्ध नभएका समूहको पक्षमा जाने अनुमान छ।
चुनावको पूर्वसन्ध्यामा अक्टोबर ७ का पीडित परिवारका केही सदस्यले मतदान केन्द्रबाहिर आफ्ना आफन्तका तस्बिर प्रदर्शन गर्ने योजना समेत बनाएका छन्।
प्रकाशित: ८ कार्तिक २०८३ १२:११ आइतबार
